Gerçekten yaşanmış gizemler
Eleusis Gizemleri, antik Yunan'ın en kutsal ve en gizli töreniydi; iki bin yılı aşkın süre boyunca İlahi Öz ile içsel birleşmenin öngörülen aracı sayıldı. Thomas Taylor'ın incelemesi, dokuz günlük kutlamanın takvimini ve bir inisiyenin ağzından töreni aktarır.
Eleusis'in aşamalı yapısı, sonraki bütün Batılı inisiyatik geleneklerin esinlendiği kalıbı gösterir: görenler (epoptai) olabilmeden önce perdeliler (mystai) olmak, yani gizemleri görebilmek için önce gözleri her şeye kapamak gerekiyordu.
Yeniden kurulan gelenek
On sekizinci yüzyıl Berlin Masonları, antik yazarlardan derledikleri parçaları birleştirerek Mısır rahip inisiyasyonunun yedi derecesini yeniden kurmaya girişti. Crata Repoa'nın tarihsel doğruluğu tartışmalıdır, ama çağın inisiyatik hayal gücünün Mısır'ı nasıl kurguladığını birebir gösterir.
Yirminci yüzyılda W. L. Wilmshurst, otuz iki yıllık loca deneyiminin ardından farklı bir soru sordu: Masonluk gerçekte ne anlama gelir? Ritüel simgeciliği tarihsel ya da ahlaki değil, doğrudan mistik-psikolojik bir çerçevede okudu; inisiyasyonu dışsal bir tören değil, içsel bir uyanış olarak tanımladı.