Büyük Yıl ve çağların hesabı

Antik dünyada ‘Büyük Yıl’ın tek bir tanımı yoktu. Censorinus, İ.S. 238'de yazdığı incelemede yedi ayrı ölçüyü sıralar: iki yıllık trieteris'ten Metonik döngüye, Mısırlıların Köpek Yıldızı'nın doğuşuyla başlayan 1460 yıllık Sothis yılına kadar. Bu çokluk, kadim dünyanın zaman hesabında tek bir otoriteye değil, rekabet eden geleneklere sahip olduğunu gösterir.

Macrobius, Scipio'nun Rüyası şerhinde Büyük Yıl'ı kürelerin uyumuyla birleştirir; Regiomontanus'un Kalendarium'u ise zamanın hesaba, hesabın matbaaya geçtiği eşiği belgeler.

Zamanın ötesi

Zamanı ölçmek bir şeydi, onun ne olduğunu sormak başka. Plotinos, ebediyet ile zamanın aynı şeyin iki hâli olmadığını gösterir: ebediyet, zamanın uzatılmışı değil, bambaşka bir varlık kipidir.

Dünyanın bir başlangıcı olup olmadığı ise geç antik çağın en sert tartışmalarındandır; Philoponos'un Proklos'a karşı yazdığı metin, bu tartışmanın kadim kozmoloji ile yaratılış öğretisi arasındaki kırılma noktasını taşır.