Dünya Monokordu: Kozmosun Piramidal Uyumu
Dünya Monokordu (monochordum mundanum): Buluttan uzanan ilahi el akort mandalını çevirir; tek tel, dünyanın elementlerinden ilahi katlara dek bütün kozmosu kaplar. Robert Fludd, Utriusque Cosmi Historia, 1617.
Kozmoloji

Dünya Monokordu: Kozmosun Piramidal Uyumu

Robert Fludd· 1617· Özgün: İngilizce· Source Library
KozmolojiTürkçe çeviriAçık erişim

Robert Fludd, "İki Kozmosun Tarihi" adlı ansiklopedik eserinde evreni tek telli bir çalgı, yani ilahi bir monokord olarak tasavvur eder. Buluttan uzanan bir el akort mandalını çevirir; tel ise dünyanın en dip elementlerinden en yüksek göklere dek uzanır. Aşağıdaki pasajda Fludd, bu "Dünya Monokordu"nun mantığını piramidal biçimde kurulmuş somut bir çalgıyla açıklar ve maddenin en kaba katından en ince tinsel doruğa yükselen kozmik ölçeğin, tıpkı tam tonlar ve yarım tonların aralıkları gibi düzenlendiğini gösterir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bu Dünya Monokordu'nun mantığı, kendi etkisiyle kanıtlanır; ki bu etki, dünyevi maddenin o piramidal orantısını ve niteliğini bize pek uygun biçimde açıklar. Öyleyse piramit biçiminde kurulmuş bir müzik aleti yapılsın ve bir yanındaki bir noktadan karşı yandaki bir noktaya bir pirinç tel gerilsin.

Ardından bir başka noktadan onun karşısına ikinci bir tel gerilsin; aynı şekilde bir üçüncü ve bir dördüncü tel de gerilsin ve böylece geri kalanlarla da devam edilerek, bütün piramidal aletin kalınlığı, kendi aralarında orantılı biçimde farklılaşan tellerle dolduruluncaya dek sürdürülsün.

Bu tellerin, eşit güçle gerildiklerinde, Tam Tonların ve Yarım Tonların aralıklarını koruduğunu söylüyoruz; öyle ki piramidin tabanından doruğuna doğru, o müzikal ölçekler aracılığıyla, ki bunları daha doğru bir deyişle aralıklar diye adlandırırız, daima daha derin seslerden daha keskin seslere yükseleceğiz; ta ki doruğa erişilene dek.

Bunun ötesinde daha yükseğe çıkmak ise, bir Aritmetik birimin yahut bir Geometrik noktanın ötesine geçerek daha ileri nüfuz etmeye çalışmaktan hiç de daha az imkânsız olmayacaktır.

Piramidin tabanından doruğuna doğru daima daha derin seslerden daha keskin seslere yükseleceğiz; ta ki doruğa erişilene dek.
Özgün metin (İngilizce)
The logic of this Worldly Monochord is proven by its effect, which aptly explains to us that pyramidal proportion and quality of worldly matter. Let there be made, therefore, a musical instrument constructed in a pyramidal shape, and let a brass string be stretched from one point on one side to a point on the opposite side. Then, let a second string be stretched from another point to its opposite, and likewise a third and fourth, proceeding in this way with the rest until the thickness of the entire pyramidal instrument is filled with strings differing proportionally among themselves. We say, therefore, that these same strings, when stretched with equal force, maintain the intervals of Whole Tones and Semitones, so that from the base of the pyramid toward its peak, we shall always ascend from deeper sounds to sharper ones through those musical scales (which we more rightly call intervals), until the peak is reached. Beyond this, to ascend higher will be no less impossible than trying to penetrate further by moving beyond an Arithmetic unit or a Geometric point.

Bu metin neden önemli

İngiliz hekim ve Gül-Haç düşünürü Robert Fludd (1574-1637), "Utriusque Cosmi Historia" (İki Kozmosun, yani Büyük ve Küçük Âlemin Tarihi) adlı devasa eserini 1617-1621 yılları arasında Oppenheim'da yayımladı. Yeni-Platoncu ve Hermetik bir kozmoloji ören Fludd, evrenin işitilmez bir müzikle, kadim "musica mundana" öğretisiyle yönetildiğine inanıyordu. Bu pasajın ait olduğu Dünya Monokordu gravürü, Tanrı'yı dünyanın dışında duran ve teli akort eden ilk hareket ettirici olarak resmeder. Fludd'un Pisagorcu sayı ve oran mistisizmi, Kepler'in gök mekaniğiyle giriştiği ünlü tartışmanın da odağıydı.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Utriusque Cosmi Historia (Tractatus I, Liber III: De Musica Mundana), 1617
Neşir
Oppenheim: Johann Theodor de Bry, 1617 (Tomus Primus, De Macrocosmi Historia)
Konum
Tractatus I, Liber III, De Musica Mundana, s. 99-100 (Dünya Monokordu bölümü)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön