Buğdayın Anatomisi: Gizli Şeyleri Bilme Arzusu
Robert Fludd'un Anatomiae Amphitheatrum eserinin dairesel frontispiece gravürü: insan mikrokozmosunu hem mistik hem fiziksel anatomi merceğinden gösteren Üçlü Anatomi tasviri (1623).
Simya

Buğdayın Anatomisi: Gizli Şeyleri Bilme Arzusu

Robert Fludd· 1623· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Robert Fludd, 1623 tarihli anatomi cildinde bedeni değil maddenin gizli özünü açar. Bıçak yerine ateşi kullanan bir çözümleme olan simyevi anatominin neden insan ya da altın üzerinde değil de buğday üzerinde denenmesi gerektiğini anlatır. Üç doğa alanı yani hayvan, maden ve bitki arasında bir denge kurar ve bu alçakgönüllü tahıl tanesinde evrenin sırlarını okumaya girişir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Gizli şeyleri bilme arzusunun beni bu en soylu bitkisel yaratığın anatomisine böyle hevesle sürüklemesinin sebebi işte budur. Öyle ki onun içsel ve gizli sırlarını sıradan kimyanın elverdiği ölçüde çekip çıkarabileyim yahut açığa vurabileyim. Bu denemeyi ne hayvan yani insan üzerinde ne de maden yani altın üzerinde değil de bitki âleminin prensi üzerinde yürütmeyi tercih ettim.

İnsanın içsel anatomisini sıradan simya yoluyla yapmak hem yararsız hem de imkânsız olurdu. Zira onun doğası öyle ateşli ve incedir ki içinde saklı olan ve daha çok ruhani nitelik taşıyan parçalarını sıradan ateşin sanatıyla açığa çıkarmak ve duyulara sunmak ya son derece güç ya da apaçık imkânsızdır. Onun ateşli ruhu öyle bir incelik taşır ki ateşin şiddetine cıvanınkinden bile daha az dayanır. O cıva ki şiddetli sıcaklıkla temas ettiğinde hemen dumana karışıp yiter.

Kuşkusuz altının içsel unsurları üzerine kafa yormak için onu yok etmeye emeğimi ve yağımı harcamayı da istemezdim. Çünkü en bilge filozofların görüşüne göre altını inşa etmek onu yıkmaktan daha kolay olacaktır ve dolayısıyla onun unsurlarını birbirinden ayırmak Herkül'ün işlerinden biri olurdu.

İşte bu yüzden bu çalışmamız için maden ile hayvan yaratılışının ortasında duran şu ara konuyu seçtik. O ki suya büyük ölçüde ortak olduğu için ve türü bitkisel olduğundan sıradan ateşin gücüyle pek kolay bozulup çürütülebilir ve içsel unsurları birbirinden ayırt edilebilir. Böylece bir bakıma onun sırlarını açığa vurmuş olduk. Çünkü sulu taşıyıcısı içinde unsurlar çürümesinin ardından hayvandakinden ya da madendekinden daha iyi görünür kılınır.

En bilge filozofların görüşüne göre altını inşa etmek onu yıkmaktan daha kolay olacaktır.
Özgün metin (İngilizce)
This, therefore, is the reason why a desire to know hidden matters has eagerly led me to the anatomy of this most noble vegetable creature, so that I might draw out or reveal its internal and latent mysteries according to the possibility of common chemistry. I have undertaken to attempt this in the prince of the vegetable kingdom rather than in either the animal (namely man) or the mineral (namely gold). I did this because to perform an internal anatomy of man by the way of common alchemy would be useless and impossible; for his nature is so fiery and subtle that to reveal the parts hidden within him—which are more spiritual—by the art of common fire and to subject them to the senses would be either most difficult or clearly impossible. His fiery spirit is of such subtlety that it sustains the violence of fire less than that of quicksilver, which quickly vanishes into smoke upon contact with violent heat. Nor, certainly, would I wish to waste my effort and oil on the destruction of gold so that I might speculate upon its internal elements; for according to the opinion of the wisest philosophers, it will be easier to build gold than to destroy it, and consequently to segregate its elements from one another would be one of the labors of Hercules.

Bu metin neden önemli

Bu pasaj, Fludd'un devasa eseri Utriusque Cosmi Historia'nın Üçlü Anatomi üzerine olan cildinden gelir. Fludd için anatomi yalnızca bedeni kesmek değil, bir maddeyi ateşle çözümleyip içindeki gizli unsurları açığa çıkaran spagirik yani simyevi bir sanattır. Rönesans hermetik düşüncesinde makrokozmos ve mikrokozmos birbirini yansıtır; en mütevazı tahıl tanesi bile evrenin sırlarını taşıyabilir. Fludd burada üç doğa alanını ateş, su ve toprak nitelikleriyle karşılaştırarak buğdayı ideal simya nesnesi olarak seçer.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Utriusque Cosmi Maioris scilicet et Minoris Metaphysica, Physica Atque Technica Historia: De Anatomia Triplici (Anatomiae Amphitheatrum), 1623
Neşir
Oppenheim/Frankfurt, Johann Theodor de Bry baskısı, 1623
Konum
Portio III, Prologus (Sayfa 13), Alimenti Panis seu Tritici Anatomia
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön