Robert Fludd, 1623 tarihli anatomi cildinde bedeni değil maddenin gizli özünü açar. Bıçak yerine ateşi kullanan bir çözümleme olan simyevi anatominin neden insan ya da altın üzerinde değil de buğday üzerinde denenmesi gerektiğini anlatır. Üç doğa alanı yani hayvan, maden ve bitki arasında bir denge kurar ve bu alçakgönüllü tahıl tanesinde evrenin sırlarını okumaya girişir.
Gizli şeyleri bilme arzusunun beni bu en soylu bitkisel yaratığın anatomisine böyle hevesle sürüklemesinin sebebi işte budur. Öyle ki onun içsel ve gizli sırlarını sıradan kimyanın elverdiği ölçüde çekip çıkarabileyim yahut açığa vurabileyim. Bu denemeyi ne hayvan yani insan üzerinde ne de maden yani altın üzerinde değil de bitki âleminin prensi üzerinde yürütmeyi tercih ettim.
İnsanın içsel anatomisini sıradan simya yoluyla yapmak hem yararsız hem de imkânsız olurdu. Zira onun doğası öyle ateşli ve incedir ki içinde saklı olan ve daha çok ruhani nitelik taşıyan parçalarını sıradan ateşin sanatıyla açığa çıkarmak ve duyulara sunmak ya son derece güç ya da apaçık imkânsızdır. Onun ateşli ruhu öyle bir incelik taşır ki ateşin şiddetine cıvanınkinden bile daha az dayanır. O cıva ki şiddetli sıcaklıkla temas ettiğinde hemen dumana karışıp yiter.
Kuşkusuz altının içsel unsurları üzerine kafa yormak için onu yok etmeye emeğimi ve yağımı harcamayı da istemezdim. Çünkü en bilge filozofların görüşüne göre altını inşa etmek onu yıkmaktan daha kolay olacaktır ve dolayısıyla onun unsurlarını birbirinden ayırmak Herkül'ün işlerinden biri olurdu.
İşte bu yüzden bu çalışmamız için maden ile hayvan yaratılışının ortasında duran şu ara konuyu seçtik. O ki suya büyük ölçüde ortak olduğu için ve türü bitkisel olduğundan sıradan ateşin gücüyle pek kolay bozulup çürütülebilir ve içsel unsurları birbirinden ayırt edilebilir. Böylece bir bakıma onun sırlarını açığa vurmuş olduk. Çünkü sulu taşıyıcısı içinde unsurlar çürümesinin ardından hayvandakinden ya da madendekinden daha iyi görünür kılınır.
En bilge filozofların görüşüne göre altını inşa etmek onu yıkmaktan daha kolay olacaktır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, Fludd'un devasa eseri Utriusque Cosmi Historia'nın Üçlü Anatomi üzerine olan cildinden gelir. Fludd için anatomi yalnızca bedeni kesmek değil, bir maddeyi ateşle çözümleyip içindeki gizli unsurları açığa çıkaran spagirik yani simyevi bir sanattır. Rönesans hermetik düşüncesinde makrokozmos ve mikrokozmos birbirini yansıtır; en mütevazı tahıl tanesi bile evrenin sırlarını taşıyabilir. Fludd burada üç doğa alanını ateş, su ve toprak nitelikleriyle karşılaştırarak buğdayı ideal simya nesnesi olarak seçer.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Utriusque Cosmi Maioris scilicet et Minoris Metaphysica, Physica Atque Technica Historia: De Anatomia Triplici (Anatomiae Amphitheatrum), 1623
- Neşir
- Oppenheim/Frankfurt, Johann Theodor de Bry baskısı, 1623
- Konum
- Portio III, Prologus (Sayfa 13), Alimenti Panis seu Tritici Anatomia
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
