Robert Fludd, 1659 tarihli "Mosaicall Philosophy" adlı İngilizce eserinde, kadim bir kozmolojiyi çağının deneysel aletiyle birleştirir. Rüzgârların doğuşunu, göklerin soğuk ve sıcak nefeslerini ve Güneşin taşıdığı can verici Ruhu, hava camı denilen ilkel bir termometre üzerinden gözler önüne serer. Aşağıdaki pasaj, aynı tek Ruhun hem yokluk hem de varlık yoluyla, yani hem donma hem de seyrelme yoluyla bütün havayı nasıl yönettiğini anlatır.
Size, bu alt âlemin nemli tabiatında ilahi eylemin bütün etkisinin donma ile seyrelmeden ibaret olduğunu söylemiştim. İlki, Tanrı Ruhunun soğuk aracılığıyla işleyen mahrum edici ve kuzeye ait eyleminden doğar; öteki ise sıcaklıkla yönlendirilen olumlu işleyişinden. Bu ikisinin üstünlüğü ya da gerilemesi Güneşin varlığına veya yokluğuna bağlı olduğundan, evrensel hava da Güneş en uzaktayken daha soğuk, daha yoğun, daha donuk ve ağırdır. Buna karşılık Güneş en yakınken hava daha sıcak, daha ince, daha berrak, daha saydam, daha çevik ve daha etkindir.
Öyleyse Takvim Aletinin cam kabında bulunan havanın hallerine dikkat ediniz ve bunun özce tek ve aynı Ruh olduğunu, hem mahrum edici hem de olumlu biçimde işlediğini hatırlayınız. Zira Peygamberin kuzeyden ve güneyden çağırdığı Ruh, tek ve aynı Ruhtu; çünkü metin şöyle der: Gel ey Ruh, dört rüzgârdan. Bu yüzden Ay altındaki evrensel havayı hem mahrum ederek hem de olumlayarak yöneten işte bu Ruhtur. Ve bu Ruh Güneşte en bol biçimde bulunsa da, yine de her yerde hazırdır ve her zaman, her mekânda kendini bu iki özellikle dışa vurabilir.
İlk kitabın ilk bölümünde size, hava camında bulunan havanın her bakımdan büyük âlemin havasıyla, yani evrensel unsuruyla bir bağıntı taşıdığını açıkça göstermiştim. Nitekim cam içindeki hava, Güneşin varlığıyla nasıl genleşiyorsa, bu Kuzey Yarıküresinin havası da Güneş hazır olduğunda tıpkı aynı tarzda genleşecektir. Güneş ne kadar yakınsa ve ışınları ne kadar dik gelirse, genel havanın seyrelmesi, dolayısıyla camdaki tikel havanın seyrelmesi de o kadar büyük olur.
Gel ey Ruh, dört rüzgârdan. Bu Ruh Güneşte en bol biçimde bulunsa da, yine de her yerde hazırdır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Robert Fludd (1574-1637), bilim ile mistik geleneği birbirine dokuyan İngiliz hekim ve Rönesans doğa filozofudur. "Mosaicall Philosophy" (1659), onun daha önce Latince yazdığı görüşlerin İngilizce özeti niteliğinde geç bir eserdir ve adını, gerçek bilgeliğin kaynağı olarak gördüğü Musa'nın Yaratılış anlatısından alır. Fludd bu pasajda hava camını yalnızca bir alet olarak değil, büyük âlemin küçük bir aynası olarak kullanır: cam içindeki havanın Güneş karşısında genleşip büzülmesi, bütün kozmosu yöneten tek ilahi Ruhun donma ve seyrelme yoluyla işleyişinin gözle görülür kanıtıdır. Bu, on yedinci yüzyıl Hermetik düşüncesinin, deneysel gözlemle kutsal metni uzlaştırma çabasının tipik bir örneğidir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Mosaicall Philosophy (Robert Fludd, 1659), Section 1, Book 5, Chapter, sayfa 113
- Neşir
- 1659 İngilizce baskı (Humphrey Moseley), Londra
- Konum
- Section 1, Book 5, sayfa 113 (kitap sayfası 93)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
