Güzellik Üzerine — Kadim Kütüphane

Plotinos, III. yüzyılda yaşamış, Yeni Platonculuğun kurucusu sayılan filozoftur. Öğrencisi Porphyrios tarafından derlenip düzenlenen Enneadlar, onun ders ve söyleşilerinin altışarlı gruplar halinde toplanmasıyla oluşmuş dokuz risalelik altı kitaptan meydana gelir. Aşağıdaki pasaj, Birinci Enneada'nın en tanınmış bölümlerinden biri olan Güzellik Üzerine risalesinin açılış satırlarıdır. Plotinos burada güzelliğin nerede göründüğünü, gözü kendine çeken şeyin ne olduğunu ve güzelliği yalnızca parçaların uyumuna indirgeyen yaygın görüşü sorgulamaya başlar. Metin, on beşinci yüzyıla ait Yunanca bir el yazmasından yapılan İngilizce çeviriye dayanmaktadır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Güzellik en çok görme duyusunda bulunur; ama işitmede de vardır, gerek sözlerin bir araya gelişinde gerekse bütün musikide, çünkü ezgiler ve ritimler de güzeldir. Dahası, bedenin dünyasından yukarıya yükselenler için güzellik soylu uğraşlarda, eylemlerde, ahlaki hâllerde ve ilimlerin temaşasında görünür; ve bütün bunlardan önce var olan bir güzellik daha vardır.

Öyleyse bedenlerde onlara eşlik ederek bulunan bu nitelik nedir? Önce şunu düşünmeliyiz: görenlerin gözünü çeken, onları kendine döndüren ve bu görüşten haz almalarını sağlayan şey nedir? Zira bunu kavrar ve bir temel olarak kullanırsak, belki gerisini de anlayabiliriz.

Hemen herkes der ki güzellik, parçaların birbirine ve bütüne olan orantısıdır; buna hoş bir renk de eklendiğinde, görme için güzelliği meydana getiren işte budur.

Bedenin dünyasından yukarıya yükselenler için güzellik soylu uğraşlarda, eylemlerde ve ilimlerin temaşasında görünür.

Özgün metin (İngilizce)

Beauty is mostly found in the sense of sight; but it is also in hearing, both in the composition of words and indeed in all music, for melodies and rhythms are also beautiful. Moreover, for those who ascend upward from the realm of the body, beauty is found in noble pursuits, in actions, in moral dispositions, and in the contemplation of the sciences; and there is a beauty that exists before all these. What, then, is this quality that is present in bodies as an accompaniment? First, we must consider this: what is it that draws the eye of those who see and turns them toward itself and makes them delight in the vision? For if we grasp this and use it as a foundation, we might perhaps understand the rest. It is said by almost everyone that beauty is the symmetry of parts toward each other and toward the whole, which, when pleasant color is added, produces beauty for the sight.

Bu metin neden önemli

Plotinos için güzellik yalnızca gözle görülen bir hoşluk değil, ruhun kendi kaynağını tanıdığı bir işarettir. Bu açılışta filozof, güzelliği parçaların ölçülü orantısına indirgeyen yaygın Stoacı görüşü öne sürer; fakat risalenin devamında bu tanımı çürütür. Zira altın, güneş ışığı ya da tek bir saf ses gibi bölünmez, basit şeyler de güzeldir ve bunların güzelliği orantıdan gelemez. Böylece Plotinos, güzelliğin orantının kendisi değil, orantının üzerine konan daha yüksek bir şey, yani maddeye biçim veren aklî ilkenin, Formun izi olduğu sonucuna doğru ilerler. Bu metin, güzelliğin duyulur dünyadan başlayıp akla ve Bir'e doğru yükselen ruhsal bir tırmanış olduğu yönündeki Yeni Platoncu estetiğin temel taşıdır ve Rönesans'ta Ficino aracılığıyla Batı düşüncesine yeniden taşınmıştır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Plotinus, Enneads I-VI; Porphyry, Vita Plotini (Birinci Enneada, Güzellik Üzerine risalesi)
Neşir: 1464 tarihli Yunanca el yazması (Plotinus; Porphyry), SourceLibrary.org çeviri metni, CC BY-SA 4.0
Konum: Birinci Enneada, Güzellik Üzerine (Ennead I.6), açılış satırları; kaynak kitapta sayfa 67
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön