Kavranılır Güzellik: Tanrılar ve Akıl

Bütün tanrılar yüce ve güzeldir, güzellikleri ise ölçüye sığmaz. Onları böyle kılan, akıldan başka nedir? Akıl onlarda öylesine güçlü işler ki, onları görünür kılar. Zira güzel olan, bedenleri değildir. Bedene sahip tanrılar bile tanrılıklarını bundan almaz; onlar da akıl aracılığıyla tanrıdır. Çünkü onlar bir an bilge, bir an bilgelikten yoksun değildir; edilginlikten uzak, durağan ve arı bir akılda daima bilgedirler.

Onlar her şeyi bilirler; insana ait kaygıları değil, kendilerine ait olanı, yani tanrısal olanı ve aklın gördüğü şeyleri. Tanrılardan duyulur gökte bulunanlar, sükûnet içinde yaşadıklarından, kavranılır göğün içerdiğini başları yükseklerde, uzaktan seyreder gibi daima temaşa ederler. Kavranılır gökte yaşayanlar ise göğün bütününü ve orada barınanları kaplar. Zira orada her şey göktür; toprak da göktür, deniz de, hayvanlar da, bitkiler de, insanlar da. Kısacası o göğe ait olan her şey göksel niteliktedir.

O kutlu diyarı hiç durmaksızın doldurur ve baştan başa kaplarlar. Oradaki hayat emekten uzaktır ve Platon'un Phaidros'ta dediği gibi hakikat onların doğurucusu, gıdası, özü ve dadısıdır. Onlar her şeyi görürler; oluşa tabi olanları değil, gerçek öze sahip olanları. Zira orada her şey saydamdır. Hiçbir şey karanlık ya da direngen değildir; her şey herkese, içeriden ve baştan başa apaçıktır. Işık her yerde ışığa kavuşur, çünkü her şey bütün şeyleri kendi içinde barındırır ve her şeyi bir başkasında görür.