Enneadlar: Üç Ana Hipostaz (Bir, Akıl, Ruh)

Plotinos'un düşüncesi, gerçekliğin basamaklı bir düzen içinde, en yüksek ilkeden aşağıya doğru taştığı bir öğreti üzerine kuruludur. Bu düzenin üç ana hipostazı vardır: her türlü çokluğun ve bölünmenin ötesinde duran Bir, ondan ilk olarak südur eden Akıl ve Akıl'dan doğan Ruh. Aşağıdaki pasaj, öğretinin can alıcı noktasını gösterir. Plotinos, Akıl'ın neden ilk olamayacağını adım adım temellendirir: Akıl, hem düşünen hem de düşünülen olduğu için özünde bir ikiliktir ve her ikilik birlikten sonra gelir. Dolayısıyla Akıl'ın da ötesinde, hem düşüneni hem düşünüleni aşan, salt yalın bir ilkenin, yani Bir'in bulunması zorunludur. Metin, üç Platoncu hipostazın birbirinden nasıl türediğini ve hepsinin en yüce ilkeye nasıl bağlandığını sarih bir muhakemeyle ortaya koyar.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

İşte Akıl'ın özü budur; bu yüzden o, her şeyin ilki değildir. Aksine, Akıl'ın üstünde ondan daha yüce bir şeyin bulunması zorunludur. Nitekim önceki tüm bu söylevi, işte bu daha yüce olanı temaşa etmek için üstlenmiş bulunuyoruz. Bunun böyle olmasının sebebi de şudur: çokluk daima birlikten sonra gelir.

Oysa Akıl bir sayıdır ve sayının ilkesi birliktir. Bununla birlikte Akıl, hem akıl hem de akledilir olduğundan, aynı anda ikidir. Ne var ki bu ikisinden önce gelen bir şeyi kabul etmek gerekir.

Peki bu şeye ne ad vereceğiz? Ona yalnızca akıl mı diyeceğiz? Fakat her akla, akledilir olan koşulmuştur; koşulmadıkça da o akıl olamaz. Öyleyse ilk olan şey akıl değilse, bilakis hem aklı hem akledileni aşıyorsa, buradan şu çıkar: bu ikisinden önce gelen tabiat, Akıl'dan daha yücedir.

İlk olan şey akıl değilse, hem aklı hem akledileni aşıyorsa, bu ikisinden önce gelen tabiat Akıl'dan daha yücedir.

Özgün metin (İngilizce)

And such is the substance of intellect, on which account it is not the first of all things; but it is requisite that there should be something superior to intellect (for the speculation of which we have undertaken the preceding discourse), and this because multitude is always posterior to the one. But intellect is number, and the principle of number is unity. Intellect likewise is both intellect and intelligible, and is therefore at the same time two; but it is requisite to receive something prior to these two. What then shall we call this something? Shall we call it intellect only? But to every intellect, that which is intelligible is conjoined; and unless it is conjoined, it cannot be intellect. If, therefore, that which is first is not intellect, but escapes both intellect and the intelligible, it follows that the nature which is prior to these two is superior to intellect.

Bu metin neden önemli

Bu satırlar, üçüncü yüzyıl Roma'sında yaşamış Plotinos'un öğrencisi Porphyrios tarafından altı Ennead halinde derlenen külliyattan gelir. Pasaj, Ennead III.8'in ("Tabiat, Temaşa ve Bir Üzerine") sonlarında yer alır ve Bir, Akıl, Ruh şeklindeki üç hipostaz öğretisinin mantıksal iskeletini kurar. Buradaki çeviri, İngiliz Platoncu Thomas Taylor'ın 1794 tarihli "Five Books of Plotinus" adlı öncü çevirisinden alınmıştır. Taylor, Plotinos'u İngilizceye kazandıran ilk büyük klasik çevirmendir ve metni Proklos ile Olympiodoros okumalarının ışığında yorumlar.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Five Books of Plotinus (On the Nature and Origin of Evil; On Providence; The One; and On the Descent of the Soul), Ennead III.8 "On Nature, Contemplation, and the One"; çev. Thomas Taylor, Londra, 1794, s. 309-311
Neşir: Thomas Taylor çevirisi, ilk baskı, Londra, 1794
Konum: Ennead III.8, s. 309-311 (Taylor 1794)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön