Plotinos, üçüncü yüzyıl Roma'sının en büyük düşünürü ve Neoplatonizmin kurucusu, Enneadlar'ın bu incelemesinde şaşırtıcı bir tez ileri sürer: yalnızca akıl sahibi varlıklar değil, bitkiler, toprak ve bütün doğa dahi temaşaya yönelir. Var olan her şey, kendi doğasının elverdiği ölçüde seyre ve düşünceye can atar. Aşağıdaki pasaj, temaşanın temaşayı doğurduğu ve bu suretle her şeyin kaynağından çıkıp yayıldığı fikrini, gördüğümüz âlemin sessiz ve dingin düzeni olarak resmeder. Metin, klasik Platoncu Thomas Taylor'ın 1794 tarihli ilk İngilizce çevirisinden alınmıştır.
Böylece, temaşaya göre var olan her eylem, belli belirsiz bir seyirden başka bir şey gibi görünmez. Zira meydana gelen her şeyin kendi kaynağıyla aynı cinsten olması, fakat alçaldıkça giderek daha güçsüz ve zayıf düşmesi zorunludur. Gerçekten de bütün şeyler güzel ve dingin bir düzen içinde ilerler, çünkü dışarıda görünen bir eyleme yahut temaşaya muhtaç değildirler.
Âlemin akıl sahibi ruhu yüce bir seyri temaşa eder ve temaşa ettiği şey, ruhtan daha yükseğe çıktığı için kendinden sonra geleni doğurur. İşte böylece temaşa temaşayı doğurur, öyle ki ne seyrin ne de seyredilenin bir sınırı kalır. Bu yüzden bütün şeylerin içinden geçerek yayılırlar. Onların yayılmasını ne engelleyebilir ki? Her ruhta aynı seyir vardır. O, büyüklükle çevrelenmez, ne de bütün şeylerde aynı tarzda barınır.
Böylece temaşa temaşayı doğurur, öyle ki ne seyrin ne de seyredilenin bir sınırı kalır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj Plotinos'un Enneadlar'ının III.8 numaralı incelemesinden, yani Porphyrios'un düzenlediği külliyat içinde geleneksel olarak Doğa, Temaşa ve Bir Olan Üzerine başlığını taşıyan risaleden gelir. Plotinos burada bütün gerçekliğin, taşan ve alçaldıkça zayıflayan bir temaşa zinciri olduğunu savunur. En üstteki Bir Olan'dan Akıl'a, Akıl'dan âlemin Ruhu'na ve oradan doğaya inen bu süreçte her mertebe bir üstünü seyreder ve seyri sayesinde kendinden alçak olanı meydana getirir. Doğa dahi, bilinçli düşünceden yoksun görünse de, kendi içinde sessiz bir temaşa taşır ve eserini el ile değil, bu içsel seyir sayesinde biçimlendirir. Thomas Taylor'ın 1794 tarihli çevirisi, Plotinos'un bu geç antik metnini Avrupa'da yeniden görünür kılan öncü İngilizce aktarımlardandır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Five Books of Plotinus (On Nature, Contemplation, and the One / Ennead III.8), çev. Thomas Taylor, 1794
- Neşir
- Thomas Taylor'ın ilk İngilizce çevirisi (Londra, 1794)
- Konum
- Sayfa 294-295 (incelemenin ortası; Ennead III.8)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library