Yıldızların Tabiatı ve Astroloji Sanatının Tarifi
Osmanlı dönemine ait dairesel bir kozmolojik levha: on iki burç, ayın safhaları ve merkezî figürlerle bezenmiş gök haritası.
Astroloji

Yıldızların Tabiatı ve Astroloji Sanatının Tarifi

Ebu Maşer (Albumasar)· 1489· Özgün: İngilizce· Source Library
AstrolojiTürkçe çeviriAçık erişim

Biruni'nin Tefhim'i, yani astroloji sanatının ilkelerine dair o meşhur talim kitabı, kütüphanenin bu koleksiyonunda birincil metin olarak bulunmamaktadır. Bu sebeple aynı geleneğin ve aynı türün en yakın gerçek birincil kaynağına başvurduk. Ebu Maşer'in Astronomiye Giriş adlı eseri, tıpkı Tefhim gibi yıldızlar ilmine bir giriş ve talim kitabıdır. İslam ilim geleneğinin en tesirli astroloji mukaddimelerinden olan bu metin, Latinceye çevrilerek Batı'ya aktarılmış ve asırlarca astrolojinin temel eserlerinden sayılmıştır. Aşağıdaki pasajda yazar, yedi gezegenin dört unsura göre tabiatlarını sıralar ve ardından astroloji sanatının veciz bir tarifini verir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Güneş ile Merih ateşe mensup bir yaradılışa meyleder. Zühal ile Utarit toprak tabiatına, Müşteri ile Baş havai bir tabiata, Zühre, Ay ve Kuyruk ise suya ait bir yaradılışa yönelir. Bu yalın sınıflar arasında yine de bir ayrım vardır. Zira Güneş ile Merih ikisi de sıcak ve kuru olmakla birlikte, Güneşin sıcaklığı hayat bahşedicidir, Merihin sıcaklığı ise helak edicidir. Aynı biçimde Utaritin soğukluğu ve kuruluğu lutufkâr bir tabiat taşır, Zühalinki ise düşmanca bir tabiattır. Müşterinin mizacı tabiata bir gıdadır, Başınki ise mürekkep olmakla beraber yeterince dost değildir. Zühre ile Ay dahi doğuşa elverişlidir, Kuyruk ise daha az münasiptir.

Bunlar tespit edildikten sonra, gök cisimlerine ait bu meziyetlerin ilmi âdeta sonsuz göründüğünden, meseleyi bir sanat düzeni içinde sınırlandırmak ve icra edene hudutlar çizmek yerinde olur. Böylece her ikisinden de her birinin gayesi daha kolay ve daha kesin biçimde anlaşılabilsin. İşte bu yüzden Astroloji, yıldız hareketinin meziyetlerini muayyen bir zamana ve o zamanın neticesine doğru araştıran ilimdir.

Astroloji, yıldız hareketinin meziyetlerini muayyen bir zamana ve o zamanın neticesine doğru araştıran ilimdir.
Özgün metin (İngilizce)
For the Sun and Mars are inclined toward a fiery nature; Saturn and Mercury toward an earthy nature; Jupiter and the Head toward an airy nature; Venus, the Moon, and the Tail toward an aquatic nature. However, there is a certain distinction among these simple categories: for although the Sun and Mars are both hot and dry, the heat of the Sun is vital, while that of Mars is destructive. Likewise, the cold and dryness of Mercury is a favorable nature, while that of Saturn is hostile; the temperament of Jupiter is a nourishment to nature, while that of the Head, though complex, is not sufficiently friendly; Venus and the Moon are also favorable to birth, while the Tail is less suitable. These things having been established, since the science of such celestial virtues seems almost infinite, it is appropriate to determine the matter through art and to prescribe limits for the practitioner, so that from both, the end of each may be understood more easily and certainly. Astrology, therefore, is the science of the virtues of stellar motion toward a defined time and toward the consequence of that time.

Bu metin neden önemli

Ebu Maşer el-Belhi (yaklaşık 787-886), İslam ilim çağının en tesirli astrolog ve astronomlarından biridir. Astronomiye Giriş adını taşıyan bu eseri, gökyüzü ilminin ilkelerini düzenli bir surette ele alan bir mukaddime olup, Latinceye çevrildikten sonra Avrupa'da astrolojinin ve tabiat felsefesinin aktarımında kilit bir rol oynamıştır. Buradaki pasaj, klasik astrolojinin temel taşı olan bir düşünceyi sergiler: gökteki her cisim dört unsurdan birine bağlı bir tabiat taşır ve bu tabiatların birbirinden farkı, yıldızların yeryüzü üzerindeki tesirlerini belirler. Yazar bu kısmın ardından astrolojiyi bir ilim olarak tarif eder ve onu yıldız hareketinin belirli bir zamana yönelen meziyetlerinin bilgisi olarak tanımlar. Bu tanım, Biruni'nin Tefhim'inde tuttuğu yolla aynı gelenekten beslenir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Introductorium in Astronomiam (Introduction to Astronomy)
Neşir
Latince baskı, Erhard Ratdolt matbaası, Augsburg (Internet Archive nüshası, gpl_1792861); koleksiyon kaydında 1506 basımı olarak listelenir
Konum
Sayfa 37 (çeviri metni), Bölüm 2: Astroloji ve astrolog tariflerine dair
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön