Biruni'nin Tefhim'i, yani astroloji sanatının ilkelerine dair o meşhur talim kitabı, kütüphanenin bu koleksiyonunda birincil metin olarak bulunmamaktadır. Bu sebeple aynı geleneğin ve aynı türün en yakın gerçek birincil kaynağına başvurduk. Ebu Maşer'in Astronomiye Giriş adlı eseri, tıpkı Tefhim gibi yıldızlar ilmine bir giriş ve talim kitabıdır. İslam ilim geleneğinin en tesirli astroloji mukaddimelerinden olan bu metin, Latinceye çevrilerek Batı'ya aktarılmış ve asırlarca astrolojinin temel eserlerinden sayılmıştır. Aşağıdaki pasajda yazar, yedi gezegenin dört unsura göre tabiatlarını sıralar ve ardından astroloji sanatının veciz bir tarifini verir.
Güneş ile Merih ateşe mensup bir yaradılışa meyleder. Zühal ile Utarit toprak tabiatına, Müşteri ile Baş havai bir tabiata, Zühre, Ay ve Kuyruk ise suya ait bir yaradılışa yönelir. Bu yalın sınıflar arasında yine de bir ayrım vardır. Zira Güneş ile Merih ikisi de sıcak ve kuru olmakla birlikte, Güneşin sıcaklığı hayat bahşedicidir, Merihin sıcaklığı ise helak edicidir. Aynı biçimde Utaritin soğukluğu ve kuruluğu lutufkâr bir tabiat taşır, Zühalinki ise düşmanca bir tabiattır. Müşterinin mizacı tabiata bir gıdadır, Başınki ise mürekkep olmakla beraber yeterince dost değildir. Zühre ile Ay dahi doğuşa elverişlidir, Kuyruk ise daha az münasiptir.
Bunlar tespit edildikten sonra, gök cisimlerine ait bu meziyetlerin ilmi âdeta sonsuz göründüğünden, meseleyi bir sanat düzeni içinde sınırlandırmak ve icra edene hudutlar çizmek yerinde olur. Böylece her ikisinden de her birinin gayesi daha kolay ve daha kesin biçimde anlaşılabilsin. İşte bu yüzden Astroloji, yıldız hareketinin meziyetlerini muayyen bir zamana ve o zamanın neticesine doğru araştıran ilimdir.
Astroloji, yıldız hareketinin meziyetlerini muayyen bir zamana ve o zamanın neticesine doğru araştıran ilimdir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Ebu Maşer el-Belhi (yaklaşık 787-886), İslam ilim çağının en tesirli astrolog ve astronomlarından biridir. Astronomiye Giriş adını taşıyan bu eseri, gökyüzü ilminin ilkelerini düzenli bir surette ele alan bir mukaddime olup, Latinceye çevrildikten sonra Avrupa'da astrolojinin ve tabiat felsefesinin aktarımında kilit bir rol oynamıştır. Buradaki pasaj, klasik astrolojinin temel taşı olan bir düşünceyi sergiler: gökteki her cisim dört unsurdan birine bağlı bir tabiat taşır ve bu tabiatların birbirinden farkı, yıldızların yeryüzü üzerindeki tesirlerini belirler. Yazar bu kısmın ardından astrolojiyi bir ilim olarak tarif eder ve onu yıldız hareketinin belirli bir zamana yönelen meziyetlerinin bilgisi olarak tanımlar. Bu tanım, Biruni'nin Tefhim'inde tuttuğu yolla aynı gelenekten beslenir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Introductorium in Astronomiam (Introduction to Astronomy)
- Neşir
- Latince baskı, Erhard Ratdolt matbaası, Augsburg (Internet Archive nüshası, gpl_1792861); koleksiyon kaydında 1506 basımı olarak listelenir
- Konum
- Sayfa 37 (çeviri metni), Bölüm 2: Astroloji ve astrolog tariflerine dair
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
