Onuncu yüzyılın büyük Arap müneccimlerinden El-Kabîsî, yıldızların hükümlerini öğrenmek isteyenlere yol gösteren "Astroloji Sanatına Giriş" adlı eserini kaleme aldı. Latinceye "Libellus Isagogicus" adıyla çevrilen bu küçük fakat etkili risale, Orta Çağ boyunca üniversitelerde temel ders kitabı olarak okutuldu. Aşağıdaki bölümde El-Kabîsî, burçlar çemberini sıcaklık ve nemliliğe göre yarımlara ve çeyreklere ayırarak her birini bir mevsime, bir insan çağına ve bedendeki dört mizaçtan birine bağlar. Böylece göklerin düzeni ile insan tabiatı arasındaki kadim uyum sergilenmiş olur.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Çemberin Aslan burcunun başından Oğlak burcunun sonuna kadar uzanan yarısına en büyük yarım denir ve bu Güneş'in yarısıdır. Çünkü tıpkı gezegenlerin kendi sınırları içinde hüküm sürdüğü gibi Güneş de bu yarımın tümünde egemenliğini kurar. Kova burcunun başından Yengeç burcunun sonuna kadar uzanan öteki yarısına ise en küçük yarım denir ve bu Ay'ın yarısıdır. Zira Güneş en büyük yarımda nasıl hüküm sürerse Ay da bu yarımın tümünde öylece egemendir.

Koç burcunun başından Başak burcunun sonuna kadar uzanan yarıma sıcak yarım denir. Terazi burcunun başından Balık burcunun sonuna kadar uzanan öteki yarıma ise soğuk yarım denir. Çemberin Koç burcunun başından İkizler burcunun sonuna kadar uzanan dörtte birlik kısmına sıcak ve nemli çeyrek denir. Bu çeyrek ilkbahara, çocukluğa ve kan mizacına aittir.

Yengeç burcunun başından Başak burcunun sonuna kadar uzanan çeyreğe sıcak ve kuru çeyrek denir. Bu çeyrek yaza, gençliğe ve sarı safra mizacına bağlıdır. Terazi burcunun başından Yay burcunun sonuna kadar uzanan çeyreğe soğuk ve kuru çeyrek denir. Bu çeyrek sonbahara ve kara sevda mizacına aittir. Ayrıca orta yaşın gerileyişinin başlangıcına da işaret eder. Oğlak burcunun başından Balık burcunun sonuna kadar uzanan çeyreğe ise soğuk ve nemli çeyrek denir. Bu çeyrek kışa, yaşlılığa ve balgam mizacına aittir.

Çemberin her çeyreği bir mevsime, bir insan çağına ve bedendeki dört mizaçtan birine karşılık gelir.

Özgün metin (İngilizce)

And that half of the circle which is from the beginning of Leo to the end of Capricorn is called the greatest half, and it is the half of the Sun: because the Sun has its dominion in this entire half, just as the planets have in their own boundaries. And the other half, which is from the beginning of Aquarius to the end of Cancer, is called the least half, and it is the half of the Moon: because the Moon likewise has dominion in this entire half, just as the Sun does in the greatest. And that half which is from the beginning of Aries to the end of Virgo is called the hot half; and the other, from the beginning of Libra to the end of Pisces, is called the cold half. And that fourth part of the circle from the beginning of Aries to the end of Gemini is called the hot and moist quarter, belonging to spring, childhood, and the sanguine temperament. And that which is from the beginning of Cancer to the end of Virgo is called the hot and dry quarter, belonging to summer, youth, and the choleric temperament. And that which is from the beginning of Libra to the end of Sagittarius is called the cold and dry quarter, belonging to autumn and the melancholic temperament, and it signifies the beginning of the decline of middle age. And that which is from the beginning of Capricorn to the end of Pisces is called the cold and moist quarter, belonging to winter, old age, and the phlegmatic temperament.

Bu metin neden önemli

El-Kabîsî (Latince adıyla Alcabitius), onuncu yüzyılda yaşamış Suriyeli bir müneccim ve matematikçidir. "Astroloji Sanatına Giriş" adlı eseri Batlamyus geleneğini İslam dünyasının astroloji birikimiyle harmanlayan sistematik bir el kitabıdır. On ikinci yüzyılda Sevilla'lı Yuhanna tarafından Latinceye çevrilmesinin ardından eser Avrupa üniversitelerinde en çok okunan astroloji metinlerinden biri hâline geldi ve yüzyıllar boyunca defalarca basıldı. Bu bölüm, göklerin bölünüşü ile mevsimler, insan ömrünün çağları ve dört mizaç arasındaki kadim benzeşimi ortaya koyar.

Eser hakkında

Onuncu yüzyılda İslam dünyasında yetişen El-Kabîsî, Halep'teki Hamdânî sarayının ilmi muhitinde faaliyet göstermiş bir matematikçi ve müneccimdir. Helenistik dönemin birikimini devralan ve geliştiren Abbâsî dönemi ilim havzasına mensup olan müellif, Grek astronomi ve astroloji mirasını Arapçadaki mevcut gözlem ve hesaplama yöntemleriyle bağdaştırmıştır. Çalışmalarında kavramsal netliği ve pedagojik yöntemi öne çıkaran El-Kabîsî, klasik gök biliminin ilkelerini öğrencilere ve araştırmacılara aktarmayı amaçlayan rasyonel bir gelenek içinde yer alır.

Astroloji Sanatına Giriş, gök cisimlerinin konumlarını, hareketlerini ve yeryüzündeki olaylara tesir ettiği varsayılan kuralları düzenli bir yapıda sunan kapsamlı bir ders kitabıdır. Eser, gök küresinin geometrik taksimatından başlayarak gezegenlerin tabiatlarını, burçlar arasındaki ilişkileri ve astrolojik evlerin anlamlarını adım adım açıklar. Müellifin ana savı, feleklerin düzenli hareketleri ile ay-altı âlemdeki fiziksel ve biyolojik değişimler arasında doğrudan, tutarlı bir nedensellik bağı bulunduğudur. Bu doğrultuda metin, salt kehanet teknikleri yerine, doğa felsefesiyle iç içe geçmiş kozmolojik bir dünya tasavvuru inşa eder.

Eserin birinci farkında yer alan bu pasaj, burçlar çemberinin temel niteliklerine göre nasıl sınıflandırıldığını ve bu tasnifin yeryüzündeki yansımalarını sergiler. El-Kabîsî, zodyak dairesini Güneş ve Ay'ın hâkimiyet alanlarına, sıcak ve soğuk yarımlara, nihayetinde ise mevsimler, insan ömrünün evreleri ve dört hıltla eşleşen çeyreklere böler. Okur, bu satırları incelerken Orta Çağ doğa bilimlerinde gökyüzü ile insan bedeni arasında kurulan analojik bağı görebilir. Metin, makrokozmos ile mikrokozmos arasındaki bu paralelliğin sadece simgesel bir anlatım değil, dönemin tıp ve tabiat felsefesini şekillendiren kuramsal bir zemin olduğunu kavramak açısından dikkatle değerlendirilmelidir.

Bu eser Astroloji Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Libellus Isagogicus ad Magisterium Iudiciorum Astrorum
Neşir: Latince baskı, 1485; İngilizce çeviri SourceLibrary.org (Amsterdam, 2026), CC BY-SA 4.0
Konum: Sayfa 11, Birinci Fark: Burçlar Çemberinin Bölünüşü üzerine
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Astroloji Sanatına Giriş: Burçlar Çemberinin Yarımları ve Çeyrekleri. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/al-qabisi-astroloji-sanatina-giris-burclar-gezegenler

Özgün Sayfalar60 sayfa