Astronomiye Giriş: Aşağı Alemin Yönetimi

Dokuzuncu yüzyıl İslam biliminin en etkili astrologlarından Ebu Ma'şer el-Belhî, göksel devinimlerin aşağı alemdeki değişimin ilk sebebi olduğunu savunur. Kaldeli, Hint ve Yunan geleneklerini birleştirerek astrolojiyi titiz ve mantıklı bir disiplin olarak konumlandırır. Aşağıdaki pasaj, göklerin dünya üzerindeki yönetimini ele alır ve tüm gezegenler arasında ilk sırayı Güneş'e verir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Aşağı Alemin Yönetimi Üzerine. Aşağı alemde vuku bulan olayların yönetimi, kısmen sık sık yinelenen deneyler yoluyla, kısmen de doğaya ilişkin derin düşünce yoluyla izlenir. Zira yıldızların türlü yörüngelerinin, cismani şeylerdeki unsurların çeşitli dönüşümlerini çoğu kez değişmez bir yasa uyarınca takip etmesinden, bunun o yıldızların bu şeyler içindeki bir doğal devinimi olmaksızın gerçekleşmediği zorunlu bir çıkarım olarak görünür.

Bu sebeple, aşikâr kısmın ışıkları belli işaretler taşır; bilhassa tüm hızlı cisimlerin en kayda değer olanlarının bulunduğu yerde. İlk sırada ise Güneş vardır. Nitekim hiç kimse bilmez değildir ki, yılın mevsimlerinin dünyanın unsurlarını alışılmış dönüşümleriyle etkileyen düzenli akışı, Güneş'in gökçemberin dörtte birlik dilimleri boyunca sürdürdüğü tertipli yolculuklarını ve dönüşlerini takip eder. Dahası, her bir günde ve saatte, şeylerin başına gelen olaylarda azımsanmayacak yeni ve çeşitli bir devinimin Güneş'i takip ettiğini görürüz.

Canlı yaratıklar, otlar ve madenler için Güneş, kendi münferit devinimleriyle havayı, toprağı ve suyu, onların tabiatlarını ve hallerini soğuk, sıcak, kuruluk ve nemlilik aracılığıyla dönüştürür. İşte bu şeylerde bu türden güneşsel kuvvet ve tesir en açık biçimde belirir.

Aşağı alemde vuku bulan olayların yönetimi, kısmen sık sık yinelenen deneyler yoluyla, kısmen de doğaya ilişkin derin düşünce yoluyla izlenir.

Özgün metin (İngilizce)

On the Governance of the Lower World. The leadership over the occurrences of the lower world is pursued partly through frequent experiments and partly through natural speculation. Indeed, from the fact that the various paths of the stars follow the diverse alterations of the elements in physical things by a law that is usually certain, it seems a necessary argument that this does not happen without some natural motion of those stars within these things. Therefore, the lights of the manifest part carry certain signs, principally where the more notable of all the swift bodies are found; and in the first place is the Sun. Indeed, no one is ignorant that the lawful successions of the seasons of the year, affecting the elements of the world with their accustomed alterations, follow the orderly journeys and returns of the Sun through the quadrants of the circle. Furthermore, through each individual day and hour, we see that no small amount of new and varied motion in the occurrences of things follows the Sun. For living creatures, grasses, and metals, through its individual motions, it alters the air, earth, and water, and their natures and states, by means of cold, heat, dryness, and moisture.

Bu metin neden önemli

Ebu Ma'şer'in Astronomiye Giriş'i, Arap astronomi ve astroloji bilgisini Latin Batı'ya aktaran temel eserlerden biridir. Kerintiyalı Hermann tarafından yapılan Latince çevirisi Orta Çağ ve Rönesans Avrupası'nda geniş biçimde okundu. Bu pasaj, astrolojinin metafizik temelini ortaya koyar: gökler yalnızca birer işaret değil, aşağı alemdeki oluş ve bozuluşun doğal sebebidir. Metnin gezegenler arasında Güneş'e verdiği öncelik, mevsimlerin, canlıların, bitkilerin ve madenlerin ona bağlı devinimiyle temellendirilir. Böylece göksel düzen ile yeryüzü arasındaki bağ, deney ve akıl yürütmenin birlikte doğruladığı bir doğa yasası olarak sunulur.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Introductorium in Astronomiam (Introduction to Astronomy) — Ebu Ma'şer el-Belhî (Albumasar), Latince baskı 1506, Kerintiyalı Hermann çevirisi
Neşir: Latince baskı, 1506; Internet Archive nüshası (gpl_1792861), The George Peabody Library, Johns Hopkins University; İngilizce çeviri
Konum: Sayfa 13 (a 3); Bölüm: Aşağı Alemin Yönetimi Üzerine
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön