Vettius Valens: Yazgının Yasasına Boyun Eğmek

Bir kral tutsağa ve hizmetkâra dönüşür, zengin adam yoksul ve muhtaç düşer, bedeni dinç ve güçlü olan hastalanıp takatten kesilir. Bedene, biçime, ün ya da eyleme dair hayatta bezenmiş olan başka her ne varsa, bir hâlden bir başkasına geçerken acı bir deneyim yaşatır. Öyle bir acı ki, onu yaşayan kişi daha önce, başkalarının başına gelirken aldırış etmemişti. Zira kimsenin ömrünü kusursuzca ve kaygısızca sürmesi ender rastlanan bir şeydir. Aksine, insanların çoğu, kendi mizacına göre zamanın cilvelerince biçimden biçime sokulur.

Ben de öngörü sayesinde kendimi anlamaya vardığımda ve Payımdan nasıl bir temel devraldığımı gördüğümde, bunun ötesinde başka bir şeyin olmasının imkânsız olduğunu bilerek, ne liderlik peşine düştüm ne makam ne de başka herhangi bir aldatıcı şan. Bol servetin, mülkün ya da kalabalık bir hizmetkâr sürüsünün tutkunu olmadım. Arzunun kölesi olmadım; tanrının bahşetmeye razı olmadığı şeyi ele geçirmek uğruna ne tanrılara ne insanlara dinsizce yaltaklandım.

Nasıl ki acımasız bir efendinin bilge hizmetkârı, efendisinin huyunu ve yaşayış biçimini kavrayıp buyruğun sahibinin emirlerine göre işini uysalca ve direnmeden görür ve böylece varlığını kedersiz, zahmetsiz sayarsa, ben de kendi hizmetimi zahmetli ya da acı bir yük hâline getirmedim. Her boş umuttan ve tasadan sıyrılarak Yazgının yasasını korudum. Zira insanın her gün neye katlanabileceğini önceden imgelemesiyle, talihsizliklerin korkusu daha baştan söner. Çünkü sıkıntı, güler yüzlü bir bekleyişle aşındırıldığında körelir.

Böylece insan, başka birinin egemenliği ve buyruğu altına konmuş biri gibi, kendi özdenetimi sayesinde ömrünün sonunu sessizce ve sükûnetle karşılar. Ama biri bunların gerçekte nasıl olduğunu deneyimleyerek öğrenmek isterse, bırakın denesin de görsün; deneyimsiz kişilerin öğütlediklerinin tersini yaşayarak sınasın.