Turba Philosophorum: Filozoflar Meclisi
Thomas Norton'un Ordinall of Alchymy adlı eserini takdim edişi; üstadın öğrencisine bilgi aktardığı elyazması tezhibi, yaklaşık 1477. Turba'nın bilgelerin öğrencilere ders verdiği çerçevesini yansıtır.
Simya

Turba Philosophorum: Filozoflar Meclisi

Turba Philosophorum
Muhtelif filozoflar (çeviren A. E. Waite)· 1894· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Turba Philosophorum, yani Filozoflar Meclisi, Avrupa'ya ulaşan en eski simya metinlerinden biridir. Kökeni erken İslam dünyasındaki Arapça bir derlemeye dayanan eser, Latinceye çevrilerek yüzyıllar boyunca simya üstatlarının başvurduğu bir otorite hâline gelmiştir. Metin, bir meclis etrafında toplanan bilgelerin sırayla söz aldığı bir diyalog biçiminde kurulur; her filozof kendi "sözünü" söyler ve topluluk onu tasdik eder yahut sınar. Aşağıdaki pasaj, Anaksagoras'a atfedilen Üçüncü Söz'dür ve dört unsurun ağırlığı, yoğunluğu ile inceliği üzerine kurulmuş kadim bir doğa öğretisini serimler. Metni İngilizceye kazandıran, on dokuzuncu yüzyıl sonunun tanınmış hermetik derleyicisi Arthur Edward Waite'tir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Üçüncü Söz. ANAKSAGORAS der ki: Tanrı'nın yarattığı bütün şeylerin başlangıcının ağırlık ve orantı olduğunu ilan ederim, zira ağırlık her şeye hükmeder ve toprağın ağırlığı ile yoğunluğu orantı içinde belli olur; lakin ağırlık ancak cisimde bulunur. Ve biliniz ki, ey topluluk, dört unsurun yoğunluğu toprakta karar kılar; çünkü ateşin yoğunluğu havaya düşer, havanın yoğunluğu ateşten aldığı yoğunlukla birlikte suya düşer, suyun yoğunluğu da ateş ile havanın yoğunluğuyla artarak toprakta karar kılar. Dört unsurun yoğunluğunun toprakta nasıl birleştiğini görmediniz mi? Şu hâlde toprak, hepsinden daha yoğundur.

Bunun üzerine topluluk der ki: Güzel söyledin. Gerçekten de toprak, geri kalanların hepsinden daha yoğundur. Öyleyse bu dört unsurun en incesi hangisidir ve bu dördün inceliğini taşımaya en lâyık olan hangisidir? O cevap verir: Ateş, hepsinin en incesidir ve bu dördün ince olanı ona varır. Lakin hava, ateşten daha az incedir; çünkü hava sıcak ve nemlidir, ateş ise sıcak ve kurudur; sıcak ve kuru olan ise sıcak ve nemli olandan daha incedir.

Ateş, hepsinin en incesidir ve bu dördün ince olanı ona varır.
Özgün metin (İngilizce)
The Third Statement. ANAXAGORAS saith:—I make known that the beginning of all those things which God hath created is weight and proportion, for weight rules all things, and the weight and spissitude of the earth is manifest in proportion; but weight is not found except in body. And know, all ye Assembly, that the spissitude of the four elements reposes in the earth; for the spissitude of fire falls into air, the spissitude of air, together with the spissitude received from the fire, falls into water; the spissitude also of water, increased by the spissitude of fire and air, reposes in earth. Have you not observed how the spissitude of the four elements is conjoined in earth? The same, therefore, is more inspissated than all. Then says the Assembly:—Thou hast well spoken. Verily the earth is more inspissated than are the rest. Which, therefore, is the most rare of the four elements and is most worthy to possess the rarity of these four? He answers:—Fire is the most rare among all, and thereunto comes what is rare of these four. But air is less rare than fire, because it is warm and moist, while fire is warm and dry; now that which is warm and dry is more rare than the warm and moist.

Bu metin neden önemli

Bu satırlar, eserin başındaki uzun bir dizi "söz" içinde yer alan Üçüncü Söz'ü oluşturur ve meclisin dört unsur öğretisini kurduğu temel bölümlerdendir. Anaksagoras'a atfedilen konuşmacı, yaratılışı ağırlık ve orantı ilkesine bağlar; ardından ateş, hava, su ve toprağın yoğunluk ile incelik bakımından nasıl sıralandığını açıklar. Simyacılar için bu unsur hiyerarşisi yalnızca bir kozmoloji değil, Büyük Eser boyunca maddeyi arıtmanın ve dönüştürmenin kuramsal zeminidir. Konuşmayı, filozofları "Öğretinin Oğulları" diye selamlayan Pythagoras'ın takdiri tamamlar.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Turba Philosophorum (The Assembly of the Sages), çeviren ve derleyen Arthur Edward Waite, London: George Redway, 1894. Üçüncü Söz (Anaksagoras), s. 21 ila 23.
Neşir
London: George Redway, 1894 (İngilizce çeviri, A. E. Waite)
Konum
Üçüncü Söz (The Third Dictum), sayfa 21-23; Cornell University Library nüshası
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön