Turba Philosophorum, yani Filozoflar Meclisi, Avrupa'ya ulaşan en eski simya metinlerinden biridir. Kökeni erken İslam dünyasındaki Arapça bir derlemeye dayanan eser, Latinceye çevrilerek yüzyıllar boyunca simya üstatlarının başvurduğu bir otorite hâline gelmiştir. Metin, bir meclis etrafında toplanan bilgelerin sırayla söz aldığı bir diyalog biçiminde kurulur; her filozof kendi "sözünü" söyler ve topluluk onu tasdik eder yahut sınar. Aşağıdaki pasaj, Anaksagoras'a atfedilen Üçüncü Söz'dür ve dört unsurun ağırlığı, yoğunluğu ile inceliği üzerine kurulmuş kadim bir doğa öğretisini serimler. Metni İngilizceye kazandıran, on dokuzuncu yüzyıl sonunun tanınmış hermetik derleyicisi Arthur Edward Waite'tir.
Üçüncü Söz. ANAKSAGORAS der ki: Tanrı'nın yarattığı bütün şeylerin başlangıcının ağırlık ve orantı olduğunu ilan ederim, zira ağırlık her şeye hükmeder ve toprağın ağırlığı ile yoğunluğu orantı içinde belli olur; lakin ağırlık ancak cisimde bulunur. Ve biliniz ki, ey topluluk, dört unsurun yoğunluğu toprakta karar kılar; çünkü ateşin yoğunluğu havaya düşer, havanın yoğunluğu ateşten aldığı yoğunlukla birlikte suya düşer, suyun yoğunluğu da ateş ile havanın yoğunluğuyla artarak toprakta karar kılar. Dört unsurun yoğunluğunun toprakta nasıl birleştiğini görmediniz mi? Şu hâlde toprak, hepsinden daha yoğundur.
Bunun üzerine topluluk der ki: Güzel söyledin. Gerçekten de toprak, geri kalanların hepsinden daha yoğundur. Öyleyse bu dört unsurun en incesi hangisidir ve bu dördün inceliğini taşımaya en lâyık olan hangisidir? O cevap verir: Ateş, hepsinin en incesidir ve bu dördün ince olanı ona varır. Lakin hava, ateşten daha az incedir; çünkü hava sıcak ve nemlidir, ateş ise sıcak ve kurudur; sıcak ve kuru olan ise sıcak ve nemli olandan daha incedir.
Ateş, hepsinin en incesidir ve bu dördün ince olanı ona varır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu satırlar, eserin başındaki uzun bir dizi "söz" içinde yer alan Üçüncü Söz'ü oluşturur ve meclisin dört unsur öğretisini kurduğu temel bölümlerdendir. Anaksagoras'a atfedilen konuşmacı, yaratılışı ağırlık ve orantı ilkesine bağlar; ardından ateş, hava, su ve toprağın yoğunluk ile incelik bakımından nasıl sıralandığını açıklar. Simyacılar için bu unsur hiyerarşisi yalnızca bir kozmoloji değil, Büyük Eser boyunca maddeyi arıtmanın ve dönüştürmenin kuramsal zeminidir. Konuşmayı, filozofları "Öğretinin Oğulları" diye selamlayan Pythagoras'ın takdiri tamamlar.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Turba Philosophorum (The Assembly of the Sages), çeviren ve derleyen Arthur Edward Waite, London: George Redway, 1894. Üçüncü Söz (Anaksagoras), s. 21 ila 23.
- Neşir
- London: George Redway, 1894 (İngilizce çeviri, A. E. Waite)
- Konum
- Üçüncü Söz (The Third Dictum), sayfa 21-23; Cornell University Library nüshası
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
