Bristollü simyacı Thomas Norton, 1477'de kaleme aldığı "Simya Düzeni"nde bu sanatı belirsiz bir hurafeler yığını olarak değil, titiz bir bilim olarak ele alır. Aşağıdaki pasajda, kendisinden önce gelen üstatların bilgeliği neden şiirsel kurgular ve peçeler ardına gizlediğini sorgular ve okuruna sıradan, gündelik bir dille hakikati açma sözü verir. Bu, kadim geleneğin ketumluğuna karşı çıkan sade bir vaattir.
İnanın bana, bu madene dair tüm sırları bilmek küçümsenecek bir mesele değildir. Zira bu çok derin bir felsefe, ince bir bilim, kutsal bir simyadır. İşte burada, belki fazlaca özenli olmayan bir üslupla da olsa, bunun üzerine yazmaya niyet ediyorum. Çünkü sıradan halka bir şey öğretmek isteyen kimse, onların hatırı için yalın ve gündelik bir dil kullanmalıdır. Ve her ne kadar sade ve mütevazı bir üslup benimsemek gerekse de, hiçbir dürüst insan bunu ilgisine layık görmemezlik etmesin.
Bu iş üzerine yazan herkes, şiirsel kurgular, kıssalar ve mecazlarla kitaplarını başkalarına son derece anlaşılmaz kılar. Bu da öğrenime yeni girenler için sıkıntı ve güçlük yaratır. Zira eğer onu uygulamada denemeye kalkışırlarsa, her gün görüldüğü üzere, bütün yatırımlarını yitirirler.
Hermes, Rhasis, Geber ve İbn Sina; Merlin, Hortulanus, Demokritos ve Morienus; Bacon ile Raymond ve daha nice başkaları, tıpkı Aristoteles gibi, sözlerini bir peçe altına gizleyerek yazarlar. Çünkü bu mesele hakkında ne devrettilerse, o örtük anlatımlarıyla pek çok kişiyi yoldan çıkardılar. Sanatı sıradan halktan, öğrenmişlerden, kısacası herkesten sakladılar; öyle ki güzel açıklamalar eklemiş olsalar bile, kimse onların kitapları aracılığıyla bunu keşfedemesin diye. Böylece insanlar umutsuzluğa sürüklenir.
Çünkü sıradan halka bir şey öğretmek isteyen kimse, onların hatırı için yalın ve gündelik bir dil kullanmalıdır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Thomas Norton (yaklaşık 1433 - 1513), Bristollü bir İngiliz şair ve simyacıydı. "Simya Düzeni" (The Ordinall of Alchimy), 1477'de manzum olarak yazılmış, İngiliz simya edebiyatının en önemli metinlerinden biridir. Norton eserinde adını gizlemeyi tercih etmiştir; kimliği ancak açılış dizelerinin ilk harflerinden oluşan bir akrostiş sayesinde çözülmüştür. Metin, Elias Ashmole tarafından 1652'de "Theatrum Chemicum Britannicum" içinde İngilizce olarak, ayrıca Latinceye çevrilerek "Musaeum Hermeticum" gibi kıta Avrupası derlemelerinde yayımlanmıştır. Buradaki pasaj, Norton'un simya üstatlarının kasıtlı belirsizliğine karşı çıktığı, hakikati sade bir dille açma vaadinde bulunduğu bölümden alınmıştır. Anılan Hermes, Geber, İbn Sina ve Bacon gibi isimler, ortaçağ simyasının başvurduğu klasik otoriteler silsilesidir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Musaeum Hermeticum (The Hermetic Museum), ed. Lucas Jennis
- Neşir
- 1678 baskısı (ilk baskı 1625); Thomas Norton'un "Crede Mihi seu Ordinale" başlıklı Latince manzum çevirisi
- Konum
- Sayfa 456 (Norton risalesi, ikinci risale / Tractatus secundus bölümü)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
