Simyanın Sırrını Örten Peçe: Thomas Norton'un Yalın Söz Vaadi
Thomas Norton'un "Simya Düzeni"nin ön yaprağındaki tezhip: Diz çökmüş bir öğrenci olarak resmedilen Norton, tahtta oturan üstadına kitabını sunar; üzerlerinde yazılı tomarlar taşıyan iki melek, güvercin biçimindeki Kutsal Ruh'un gözetimi altında süzülür. Görsel, Büyük Eser'in peşindeki usta-çırak aktarımını ve ilahi rehberliği simgeler.
Simya

Simyanın Sırrını Örten Peçe: Thomas Norton'un Yalın Söz Vaadi

Ordinale seu Crede Mihi (Thomae Nortoni Angli Tractatus Chymicus)
Thomas Norton· c. 1477· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Bristollü simyacı Thomas Norton, 1477'de kaleme aldığı "Simya Düzeni"nde bu sanatı belirsiz bir hurafeler yığını olarak değil, titiz bir bilim olarak ele alır. Aşağıdaki pasajda, kendisinden önce gelen üstatların bilgeliği neden şiirsel kurgular ve peçeler ardına gizlediğini sorgular ve okuruna sıradan, gündelik bir dille hakikati açma sözü verir. Bu, kadim geleneğin ketumluğuna karşı çıkan sade bir vaattir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

İnanın bana, bu madene dair tüm sırları bilmek küçümsenecek bir mesele değildir. Zira bu çok derin bir felsefe, ince bir bilim, kutsal bir simyadır. İşte burada, belki fazlaca özenli olmayan bir üslupla da olsa, bunun üzerine yazmaya niyet ediyorum. Çünkü sıradan halka bir şey öğretmek isteyen kimse, onların hatırı için yalın ve gündelik bir dil kullanmalıdır. Ve her ne kadar sade ve mütevazı bir üslup benimsemek gerekse de, hiçbir dürüst insan bunu ilgisine layık görmemezlik etmesin.

Bu iş üzerine yazan herkes, şiirsel kurgular, kıssalar ve mecazlarla kitaplarını başkalarına son derece anlaşılmaz kılar. Bu da öğrenime yeni girenler için sıkıntı ve güçlük yaratır. Zira eğer onu uygulamada denemeye kalkışırlarsa, her gün görüldüğü üzere, bütün yatırımlarını yitirirler.

Hermes, Rhasis, Geber ve İbn Sina; Merlin, Hortulanus, Demokritos ve Morienus; Bacon ile Raymond ve daha nice başkaları, tıpkı Aristoteles gibi, sözlerini bir peçe altına gizleyerek yazarlar. Çünkü bu mesele hakkında ne devrettilerse, o örtük anlatımlarıyla pek çok kişiyi yoldan çıkardılar. Sanatı sıradan halktan, öğrenmişlerden, kısacası herkesten sakladılar; öyle ki güzel açıklamalar eklemiş olsalar bile, kimse onların kitapları aracılığıyla bunu keşfedemesin diye. Böylece insanlar umutsuzluğa sürüklenir.

Çünkü sıradan halka bir şey öğretmek isteyen kimse, onların hatırı için yalın ve gündelik bir dil kullanmalıdır.
Özgün metin (İngilizce)
Believe me, it is a matter of no small importance to know all the secrets relating to this mineral; for it is a very profound Philosophy, a subtle science, sacred Alchemy. About which I intend to write here, though perhaps not in an overly elaborate style. For he who wishes to teach the common people should, for their sake, use simple and everyday language. And although a plain and humble style must be used, let no honest man think it beneath his notice. All those who write about this work make their books very obscure to others with poetic fictions, parables, and metaphors. This creates trouble and difficulty for those first entering into the study; for if they attempt to test it in practice, they lose all their investment, as is daily evident. Hermes, Rhasis, Geber, and Avicenna; Merlin, Hortulanus, Democritus, and Morienus; Bacon and Raymond, along with many others, write hidden under a veil, as does Aristotle. For whatever they have handed down concerning this matter, they have, by their obscurity, led many astray. They hid the art from the common folk, from the learned, and thus from everyone, lest anyone should discover it through their books—even though they included beautiful explanations. By these, men are led into despair.

Bu metin neden önemli

Thomas Norton (yaklaşık 1433 - 1513), Bristollü bir İngiliz şair ve simyacıydı. "Simya Düzeni" (The Ordinall of Alchimy), 1477'de manzum olarak yazılmış, İngiliz simya edebiyatının en önemli metinlerinden biridir. Norton eserinde adını gizlemeyi tercih etmiştir; kimliği ancak açılış dizelerinin ilk harflerinden oluşan bir akrostiş sayesinde çözülmüştür. Metin, Elias Ashmole tarafından 1652'de "Theatrum Chemicum Britannicum" içinde İngilizce olarak, ayrıca Latinceye çevrilerek "Musaeum Hermeticum" gibi kıta Avrupası derlemelerinde yayımlanmıştır. Buradaki pasaj, Norton'un simya üstatlarının kasıtlı belirsizliğine karşı çıktığı, hakikati sade bir dille açma vaadinde bulunduğu bölümden alınmıştır. Anılan Hermes, Geber, İbn Sina ve Bacon gibi isimler, ortaçağ simyasının başvurduğu klasik otoriteler silsilesidir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Musaeum Hermeticum (The Hermetic Museum), ed. Lucas Jennis
Neşir
1678 baskısı (ilk baskı 1625); Thomas Norton'un "Crede Mihi seu Ordinale" başlıklı Latince manzum çevirisi
Konum
Sayfa 456 (Norton risalesi, ikinci risale / Tractatus secundus bölümü)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön