Bologna'lı Thomas'a Cevap: İlk Madde Üzerine
Mercurius Trismegistus, Johann Theodor de Bry gravürü, 1615. Bernard'ın mektubunun merkezindeki cıva (Merkür) ilkesini simgeler.
Simya

Bologna'lı Thomas'a Cevap: İlk Madde Üzerine

Trevisanlı Bernard (Kont Bernard of Trevisan)· 1740 (18. yüzyıl derlemesi; mektubun aslı 15. yüzyıl)· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Trevisanlı Kont Bernard, ömrünü Felsefe Taşı'nı aramaya adamış 15. yüzyıl simyacısıdır. Fransa Kralı Sekizinci Charles'ın hekimi Bologna'lı Thomas'a yazdığı bu mektup, simya geleneğinde ilk madde üzerine yazılmış en açık ve en ikna edici metinlerden biri sayılır. Bernard burada bilginin daima nedenlerden yola çıkması gerektiğini söyler ve cıvanın, tıpkı suyun kaynatıldığı bitkinin niteliğini alması gibi, kendisine katılan şeyin doğasını üstlendiğini anlatır. Aşağıdaki pasaj, mektubun açılış bölümünden alınmıştır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bir şeyi bilmek isteyen kimse, onu nedenleriyle bilmelidir; çünkü bilgiyle önü aydınlatılmamış deneyim insanı kolayca yanıltır. Uygulamaya el atmadan önce bize bu uygulamanın kusursuz bilgisini veren ise bilimin kuramıdır. Söze başlarken ve doğrudan konuya gelmek gerekirse: doğası gereği soğuk ve nemli olan su, bitkilerle karıştırıldığında kaynatma sırasında bambaşka nitelikler edinir; kendisine katılan şeylerin niteliğini alır.

Aynı biçimde cıva da kendisine yakın olan şeylerle karıştırıldığında başka bir doğa ve nitelik kazanır. Güneş'e, yani altına katıldığında altının ya da Güneş'in niteliklerini üstlenir; Ay'a, yani gümüşe katıldığında Ay'ın niteliklerini alır. İşte bu yüzden bu türlerin onun içinde pişirilmesi gerekir; ve bu cıva onların suyudur. Ardı ardına değişerek onların niteliklerini alır. Bu su, onların doğasını ne eksik ne fazla, tıpkı yalın unsurî su içinde pişirilen bitkilerin doğasını aldığı gibi üstlenir. O su ki, hisseden ve duygusu olan varlıklar için olduğu gibi, bitkiler için de ilk madde ve besindir.

Böylece cıva da tüm metallerin maddesidir; hayvanlara ve bitkilere kıyasla suyun konumunda durur, kendisine yapışan ve kaynatılışında ona karışan şeylerin erdemini alır. Bundan şu çıkar ki, son derece soğuk olmakla birlikte, kısa bir süre içinde son derece sıcak kılınabilir. Nitekim, senin de pek güzel söylediğin üzere, altın kadar ona yapışan başka hiçbir metal yoktur. Kimilerinin inandığı gibi, altın da kendi kükürdünün erdemiyle katılaşmış bir cıvadan başka bir şey değildir.

Bir şeyi bilmek isteyen kimse, onu nedenleriyle bilmelidir; çünkü bilgiyle önü aydınlatılmamış deneyim insanı kolayca yanıltır.
Özgün metin (İngilizce)
Whoever wants to know things must know them by their causes, because experience which is not preceded by knowledge easily deceives. Now it is the theory of science that gives us a perfect knowledge of this practice before we put our hand to the work. To begin, and to come to the point, just as Water which by its nature is cold and humid, if it is mixed with vegetables, receives entirely different qualities in the decoction; it receives the quality of the things with which it is mixed. In the very same way, argent vif (quicksilver or mercury), being mixed with things that are familiar to it, it receives another nature and quality, just as being joined to the Sun (Gold), it receives the qualities of gold or the Sun; if to the Moon (Silver), those of the Moon. And this is why these species must be cooked in it, and this Mercury is their water, which being altered successively receives their qualities. This water takes their nature no more nor less than vegetables cooked in simple elemental water, which is their first matter and nourishment, as it is for animals and things that have feeling. And similarly, Quicksilver is the matter of all metals, and is like water compared to animals and vegetables, and receives the virtue of the things that adhere to it and are mixed in its decoction. From this it follows that being very cold, it can be made very hot in a short time. And now, as you say very well, there is no metal that is so adherent to it as Gold. This is why, as some believe, Gold is nothing other than a Quicksilver coagulated by the virtue of its sulfur.

Bu metin neden önemli

Bu mektup, simya tarihinde ilk madde (materia prima) tartışmasının kilit metinlerinden biridir. Bernard, altına ulaşmak için doğaya aykırı, sert kimyasal yollara sapan simyacıları reddeder ve tüm dönüşümün, kendine katılan şeyin doğasını edinen cıvanın yalın, doğal pişirilişinde saklı olduğunu savunur. Metnin gücü, soyut bir gizemi somut bir benzetmeyle açıklamasında yatar: su bitkiye ne ise, cıva da metallere odur. Eirenaeus Philalethes gibi sonraki simyacılar, Bernard'ın bu mektubunu özellikle överek onu en güvenilir tanıklardan biri saymıştır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Flamel, Bernard of Trevisan & Llull — Alchemical Collection, 18th C. (Nicolas Flamel; Bernard of Trevisan; Ramon Llull), 1740. Kont Bernard'ın, Fransa Kralı VIII. Charles'ın hekimi Bologna'lı Thomas'a cevabından, s. 157-158.
Neşir
1740 derlemesi; İngilizce çeviri katmanı, Source Library (CC BY-SA 4.0)
Konum
Sayfa 157-158 (Bernard'ın Thomas'a cevabının açılışı)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön