Trevisanlı Kont Bernard, ömrünü Felsefe Taşı'nı aramaya adamış 15. yüzyıl simyacısıdır. Fransa Kralı Sekizinci Charles'ın hekimi Bologna'lı Thomas'a yazdığı bu mektup, simya geleneğinde ilk madde üzerine yazılmış en açık ve en ikna edici metinlerden biri sayılır. Bernard burada bilginin daima nedenlerden yola çıkması gerektiğini söyler ve cıvanın, tıpkı suyun kaynatıldığı bitkinin niteliğini alması gibi, kendisine katılan şeyin doğasını üstlendiğini anlatır. Aşağıdaki pasaj, mektubun açılış bölümünden alınmıştır.
Bir şeyi bilmek isteyen kimse, onu nedenleriyle bilmelidir; çünkü bilgiyle önü aydınlatılmamış deneyim insanı kolayca yanıltır. Uygulamaya el atmadan önce bize bu uygulamanın kusursuz bilgisini veren ise bilimin kuramıdır. Söze başlarken ve doğrudan konuya gelmek gerekirse: doğası gereği soğuk ve nemli olan su, bitkilerle karıştırıldığında kaynatma sırasında bambaşka nitelikler edinir; kendisine katılan şeylerin niteliğini alır.
Aynı biçimde cıva da kendisine yakın olan şeylerle karıştırıldığında başka bir doğa ve nitelik kazanır. Güneş'e, yani altına katıldığında altının ya da Güneş'in niteliklerini üstlenir; Ay'a, yani gümüşe katıldığında Ay'ın niteliklerini alır. İşte bu yüzden bu türlerin onun içinde pişirilmesi gerekir; ve bu cıva onların suyudur. Ardı ardına değişerek onların niteliklerini alır. Bu su, onların doğasını ne eksik ne fazla, tıpkı yalın unsurî su içinde pişirilen bitkilerin doğasını aldığı gibi üstlenir. O su ki, hisseden ve duygusu olan varlıklar için olduğu gibi, bitkiler için de ilk madde ve besindir.
Böylece cıva da tüm metallerin maddesidir; hayvanlara ve bitkilere kıyasla suyun konumunda durur, kendisine yapışan ve kaynatılışında ona karışan şeylerin erdemini alır. Bundan şu çıkar ki, son derece soğuk olmakla birlikte, kısa bir süre içinde son derece sıcak kılınabilir. Nitekim, senin de pek güzel söylediğin üzere, altın kadar ona yapışan başka hiçbir metal yoktur. Kimilerinin inandığı gibi, altın da kendi kükürdünün erdemiyle katılaşmış bir cıvadan başka bir şey değildir.
Bir şeyi bilmek isteyen kimse, onu nedenleriyle bilmelidir; çünkü bilgiyle önü aydınlatılmamış deneyim insanı kolayca yanıltır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu mektup, simya tarihinde ilk madde (materia prima) tartışmasının kilit metinlerinden biridir. Bernard, altına ulaşmak için doğaya aykırı, sert kimyasal yollara sapan simyacıları reddeder ve tüm dönüşümün, kendine katılan şeyin doğasını edinen cıvanın yalın, doğal pişirilişinde saklı olduğunu savunur. Metnin gücü, soyut bir gizemi somut bir benzetmeyle açıklamasında yatar: su bitkiye ne ise, cıva da metallere odur. Eirenaeus Philalethes gibi sonraki simyacılar, Bernard'ın bu mektubunu özellikle överek onu en güvenilir tanıklardan biri saymıştır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Flamel, Bernard of Trevisan & Llull — Alchemical Collection, 18th C. (Nicolas Flamel; Bernard of Trevisan; Ramon Llull), 1740. Kont Bernard'ın, Fransa Kralı VIII. Charles'ın hekimi Bologna'lı Thomas'a cevabından, s. 157-158.
- Neşir
- 1740 derlemesi; İngilizce çeviri katmanı, Source Library (CC BY-SA 4.0)
- Konum
- Sayfa 157-158 (Bernard'ın Thomas'a cevabının açılışı)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
