Tabiata Hizmet Eden Sanat

Hiç kimse tüm şeylerin cıva ve kükürtten meydana geldiğinden şüphe etmez. Zira bir kurdun, tabii bir hüner sayesinde, kendisinden türce farklı olan bir sineğe dönüştüğünü görürüz. Boğulmuş bir buzağı arılara, tahıl yabani otlara, boğulmuş bir köpek ise kaynamanın çürütücü etkisiyle kurtlara dönüşür. Ne var ki bunu yapan biz değiliz, bilakis kendisine hizmet ettiğimiz tabiattır. Aynı şekilde metalleri de biz değiştirmeyiz, tabiat değiştirir. Biz yalnızca sanatımızın gereğince ona maddeyi hazırlarız. O bizim aracılığımızla değil, kendi kendine iş gördüğüne göre, hakikatte biz onun idarecilerinden başka bir şey değiliz. Câbir böyle söyler.

Aziz Augustinus da Teslis adlı eserinin üçüncü kitabında şöyle der: Nasıl ki ebeveynlerin uyguladığı dışsal hareketlerle o varlıkları meydana getiren Tanrı'nın kudreti içeriden işlese de, biz ana babayı mahsulün yaratıcısı diye adlandırmıyorsak. Zira sanat tabiatı taklit eder ve kimi hususlarda onu düzeltip aşar, tıpkı zayıf düşen tabiatın hekimlerin gayretiyle desteklenmesi gibi. Nitekim tabiat ne zaman engellenirse, sanat çoğu kez ona yardım eder. Câbir birinci kitabın dokuzuncu bölümünde şöyle der: Hüner, tabiatın eksikliğini pek çok şeyde tamamlar.