İşrâk Hikmeti'nin kalbinde yatan istiare, ruhun güneş ışığı gibi bütün varlıklar üzerine taşan ilâhî bir feyz oluşudur. Sühreverdî bu pasajda, varlıkları bu nûru kabul edebilme kabiliyetlerine göre bir mertebeler silsilesi içinde sıralar. Işığı hiç kabul edemeyen havadan, onu en yüksek derecede yansıtan cilâlı aynaya uzanan bu tedric, Yeni Eflâtuncu südur ve mertebeli varlık öğretisinin İslâm irfanındaki en zarif ifadelerinden biridir.
Aynı şekilde ruh ilâhî emirdendir ve onun feyzi dâima bütün varlıklar üzerine akıp durmaktadır. Kimi varlıklar vardır ki ruhun tesirini kabul edecek istidattan yoksun oldukları için onlarda bu tesir zuhûr etmez. Cansız nesneler böyledir. Bunlar tıpkı güneşin ışığını kabul edecek kabiliyeti bulunmayan havaya benzerler.
Kimi varlıklar da vardır ki ruhun tesiri onlarda pek az belirir. Bitkiler böyledir. Bunlar yoğun cisimlere benzerler. Kimi varlıklarda ise ruhun tesiri en yüksek derecede tecellî eder. İşte hayvan cinsi budur. Bu cins, güneşin ışığının sûretiyle birlikte parıldadığı cilâlı cisimler gibidir.
Ruh ilâhî emirdendir ve onun feyzi dâima bütün varlıklar üzerine akıp durmaktadır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Sühreverdî (ö. 1191) İşrâkî (Aydınlanmacı) felsefenin kurucusudur. Onun düşüncesinde Nûrların Nûru olan mutlak varlıktan taşan ışık, mertebe mertebe alçalarak bütün mevcûdâtı var eder. Bu pasaj, ruhun güneş ışığına benzetildiği klasik südur istiaresini işler. Havanın ışığı geçirmesi, yoğun cisimlerin onu az yansıtması, cilâlı aynanın ise tam kabul edip yakıcı bir odağa dönüştürmesi, Yeni Eflâtuncu kabiliyet ve tedric anlayışının somut bir tasviridir. Metnin bu 1920 Lahor baskısı, Hikmet el-İşrâk'ın Urducaya aktarılmış bir tefsirli neşridir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Hikmat al-Ishraq (The Philosophy of Illumination), Şihâbeddin Sühreverdî, Urduca neşir, Lahor, 1920, s. 17 (translation field)
- Neşir
- Urduca tefsirli neşir, Lahor, 1920; 164 sayfa, tamamı çevrili
- Konum
- Sayfa 17 (dahili numaralandırma); API sayfa 23; translation alanı
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
