Aklın Kendini Temaşası ve Ruhun Yükselişi
Marsilio Ficino'nun ağaç baskı portresi; Plotinos'un Enneadlar'ının 1580 Basel baskısından (Perna).
Neoplatonizm

Aklın Kendini Temaşası ve Ruhun Yükselişi

Marsilio Ficino (Plotinos, Enneadlar üzerine şerh)· 1580· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Rönesans Floransası'nın en büyük Platoncusu Marsilio Ficino, Plotinos'un Enneadlar'ını Latinceye kazandırırken metnin kenarına kendi şerhini de işlemiştir. Aşağıdaki pasaj bu şerhin Beşinci Ennead'a ait bir bölümünden alınmıştır. Ficino burada bilginin basamaklarını sıralar ve ruhun kendini ancak aşağı biçimleri yukarı biçimlere uydurduğunda hakikaten tanıyabileceğini gösterir. Metin, aklın kendi içine dönüşü ile ruhun bir başkasına bağımlı oluşu arasındaki farkı ince bir dikkatle ayırır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Akıl kendi içinde durduğundan ve ne eylemle ne de duygulanımla başka şeylere yönelmediğinden, kendini anlamak suretiyle haklı olarak kendi üzerine etkir. Ruh ise tam tersi yönde etkilendiği için bilgi konusunda başka türlü davranır. Bilginin bütün mertebesinde en aşağı basamağı duyular tutar, en yüksek basamağı ise akıl. Bundan ötürü duyular bilmede yalnızca başka şeylere dokunarak dümdüz bir çizgi izlerken, akıl tamamen dairesel bir tarzda hareket eder ve kendi varlığının en derininde kendini temaşa eder. Muhakeme ise çoğunlukla eğridir.

Zihinde bulunan şeylerin biçimleri bütünüyle özseldir. Ezelden beri muhakemeye kazınmış olanlar sanki özseldir. Her gün zihinden muhakemeye yansıyanlar daha az özseldir. Nihayet hayal gücünden muhakemeye taşanlar ise hiç özsel değildir. Şu hâlde ruh, ancak aşağı biçimleri yukarı biçimlere uydurduğunda kendini gerçekten tanır.

Muhakeme, kendini gereğince ve öncelikle anlayan bir şeyin bulunması gerektiğini göstermiştir. Ne var ki bu, ruhta iken kendini bir türlü, zihinde daha köklü biçimde iken başka türlü anlar. Ruh kendini bir başkasına ait olarak bilir. Zihin ise kendinin bizzat kendisi olduğunu, ne tür bir şey olduğunu ve kim olduğunu bilir. Bunu da kendi tabiatı gereği, yani kendine dönmüş olmakla bilir.

Ruh, ancak aşağı biçimleri yukarı biçimlere uydurduğunda kendini gerçekten tanır.
Özgün metin (İngilizce)
Since the Intellect itself remains within itself, and is not inclined toward other things by either action or emotion, it rightly acts upon itself by understanding itself. The Soul, however, being affected in the opposite way, behaves differently regarding knowledge. In the entire order of knowledge, the senses hold the lowest step, but the Intellect holds the highest. Therefore, while the senses hold a straight line in knowing, only by touching other things, the Intellect rightly acts in a completely circular way, by contemplating itself deeply within its own being: reason, however, is mostly oblique. The forms of things that are in the mind are entirely essential. Those that are impressed upon the reason from eternity are "as if" essential; those which daily reflect from the mind into the reason are even less essential; finally, those that overflow into the reason from the imagination are not essential at all. The Soul, therefore, only truly knows itself when it fits the lower forms to the higher forms. Reason, therefore, has demonstrated that there must be something that understands itself properly and principally; however, it understands itself differently when it is in the soul than when it is more fundamentally in the mind. The Soul indeed knows itself as being "of another"; but the Mind knows that it is itself, and what kind of thing it is, and who it is, and this indeed by its own nature, namely, by being turned toward itself.

Bu metin neden önemli

Bu metin, Plotinos'un Enneadlar'ının 1580 tarihli Basel baskısından (Perna matbaası, Operum philosophicorum omnium libri 54) alınmıştır. Baskı, Ficino'nun hem Latince tercümesini hem de sayfa kenarlarına ve bölüm başlarına işlenmiş kendi şerhini içerir. Seçilen pasaj Beşinci Ennead'ın Altıncı Bölümüne aittir. Ficino'nun katkısı, Plotinos'un aklın kendini bilme öğretisini Floransa Platonculuğunun ruhbilimiyle kaynaştırması bakımından önemlidir. Neoplatonik düşüncede akıl (nous) hiçbir dış etkilenime uğramadan yalnızca kendini temaşa eden en yüksek mertebedir. Ruh (psykhe) ise akıl ile bedensel dünya arasında bir köprü konumundadır ve bu yüzden bilgisi hep bir başkasına bağımlıdır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Operum philosophicorum omnium libri 54 (Enneadlar), Plotinos; Marsilio Ficino'nun Latince tercümesi ve şerhi ile
Neşir
Basel: Pietro Perna, 1580 (Greek-Latin, Ficino tercümesi ve şerhi)
Konum
Beşinci Ennead, Altıncı Bölüm başı; s. 659 (Bibliotheca Philosophica Hermetica nüshası)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön