Aklın Ruhu Yücelttiği Yer: Kahramanca Coşkunun İlahi Yükselişi

Giordano Bruno'nun 1585 tarihli "De gli eroici furori" (Kahramanca Coşkunlar) adlı yapıtı, Rönesans Neoplatonizminin en yoğun ifadelerinden biridir. Sir Philip Sidney'e ithaf edilen bu diyaloglar dizisinde Bruno, sıradan aşkın kör tutkusunu değil, ruhu tanrısala doğru yükselten kahramanca bir coşkuyu anlatır. Aşağıdaki bölüm Üçüncü Diyalog'dan alınmıştır ve ruhun akıl ile hayal gücü arasındaki gerilimini, ardından da kahraman aşığın ilahi güzelliğe kanatlanışını betimler.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Çünkü Akıl ruhu yüce şeylere doğru yükseltir, tıpkı hayal gücünün onu aşağı şeylere doğru çekmesi gibi. Akıl onu istikrar ve özdeşlik hâlinde tutar, hayal gücü ise onu devinim ve çeşitlilik içinde alıkoyar. Akıl her daim Bir olanı kavrar, hayal gücü ise durmaksızın türlü suretler biçimlendirmekle meşguldür. İkisinin ortasında ise akli meleke bulunur; her şeyden mürekkep olan bu meleke, birin çoklukla, aynının farklıyla, devinimin dinginlikle ve aşağının yukarıyla bir araya geldiği yerdir.

Buna karşılık, kendi soyluluklarını duyumsamaları sayesinde, ruhlar kendi öz ve ilahi suretlerini yeniden edinirler. Nitekim kahraman aşık da, kavradığı ilahi güzellik ve iyilik imgesi vasıtasıyla, aklın ve akli iradenin kanatlarıyla tanrısala doğru yükselir ve daha aşağı bir konunun suretini geride bırakır. İşte bu yüzden denmiştir ki: Daha bayağı bir konudan tanrı olurum; aşağı bir şeyden tanrıya dönüşürüm.

Kahraman aşık, aklın ve akli iradenin kanatlarıyla tanrısala doğru yükselir ve daha aşağı bir konunun suretini geride bırakır.

Özgün metin (İngilizce)

Because the Mind raises the soul toward sublime things, just as the imagination pulls it down toward inferior things: the Mind maintains it in a state of stability and identity, just as the imagination keeps it in motion and diversity; the Mind always understands the One, while the imagination is always busy fashioning various images. In the middle is the rational faculty, which is composed of everything, as that in which the one concurs with the multitude, the same with the different, motion with stillness, and the inferior with the superior. And on the contrary, through the feeling of their own nobility, they reclaim their own and divine form: just as the heroic lover, rising through the conceived image of divine beauty and goodness, with the wings of the intellect and the intellectual will, rises toward divinity, leaving behind the form of a lower subject. And therefore it was said: From a viler subject I become a god; I change into a god from an inferior thing.

Bu metin neden önemli

Bruno, Platoncu ve Plotinosçu ruh öğretisini kendi vahdet felsefesiyle birleştirir. Ruhun maddeye inişi ile yeniden yukarı dönüşü, evreni yöneten kesintisiz değişim çarkının (vicissitude) bir parçasıdır. Bu bölümde akıl, hayal gücü ve akli meleke üçlüsü, ruhun aşağı ile yukarı arasında salınışını açıklayan Neoplatonik bir şema olarak sunulur. Kahraman aşığın yükselişi ise duyusal tutkunun aşılıp ilahi güzelliğin entelektüel bir görü hâline gelişini simgeler.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: De gli eroici furori (The Heroic Frenzies), Üçüncü Diyalog
Neşir: 1585 baskısı (künyede Paris, Antonio Baio; büyük olasılıkla Londra'da John Charlewood tarafından basılmıştır). Sir Philip Sidney'e ithaf.
Konum: Üçüncü Diyalog, s. 89-90 (Source Library sayfalandırması)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön