Devinimsiz ile Kendi Kendini Devindiren İlke Üzerine
Proklos'un öğrencilerine ders verişini betimleyen ağaç baskı gravür, "Proclus: On the Sphere" baskısından, 1561.
Neoplatonizm

Devinimsiz ile Kendi Kendini Devindiren İlke Üzerine

Proklos (Proclus Diadochus)· 1618 (Yunanca basım; kadim metin İ.S. 5. yüzyıl)· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Proklos, devinim sorusunu bir zincirin halkaları gibi çözer. Her varlığı üç konuma yerleştirir: hiç devinmeyen, kendi kendini devindiren ve yalnızca başkası eliyle devindirilen. Bu sınıflandırmanın ardından, nedenlerin sonsuza dek geri gidemeyeceğini gösterir ve bütün devinimin nihayetinde kendisi devinmeyen bir ilk devindirene dayanması gerektiği sonucuna varır. Aşağıdaki pasaj, Fiziğin Öğeleri geleneğinden gelen bu kanıtlamanın çekirdeğini oluşturur.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Her varlık ya devinimsizdir ya da devinir. Eğer devinir ise, ya kendisi tarafından ya da bir başkası tarafından devindirilir. Eğer kendisi tarafından devindiriliyorsa, o kendi kendini devindirendir. Eğer bir başkası tarafından devindiriliyorsa, tabir caizse başkası tarafından devindirilendir. Öyleyse her şey ya devinimsizdir, ya kendi kendini devindirendir, ya da başkası tarafından devindirilendir.

Zira başkaları tarafından devindirilen şeyler bulunduğuna göre, hem bir devinimsiz varlığın hem de bu ikisi arasında kendi kendini devindiren bir varlığın olması zorunludur. Çünkü başkası tarafından devindirilen her şey, kendisi de devinmekte olan bir başkası tarafından devindiriliyorsa, o hâlde devinimler ya bir çember içinde döner ya da sonsuza dek uzanır. Oysa ne bir çember içinde dönerler ne de sonsuza uzanırlar, çünkü bütün varlıklar bir ilke ile sınırlanmıştır ve devindiren, devindirilenden üstündür. Öyleyse ilk devindiren olan devinimsiz bir varlık bulunacaktır.

Devindiren, devindirilenden üstündür; öyleyse ilk devindiren olan devinimsiz bir varlık bulunacaktır.
Özgün metin (İngilizce)
ON THE IMMOVABLE AND SELF-MOVING PRINCIPLE, OR CAUSE. PROPOSITION XIV. Every being is either immovable or moved; and if it is moved, it is moved either by itself or by another. DEMONSTRATION. And if it is moved by itself, it is self-moving; if however it is moved by another, it is (so to speak) other-moved. Therefore, everything is either immovable, self-moving, or other-moved. For it is necessary, since there are things moved by others, that there be both an immovable thing and, between these, a self-moving thing. For if every other-moved thing is moved by something else that is itself moved, then motions proceed either in a circle or to infinity. But they move neither in a circle nor to infinity, since all beings are defined by a principle, and the mover is superior to the thing moved. Therefore, there will be something immovable which is the first mover.

Bu metin neden önemli

Proklos (İ.S. 412-485), Atina'daki Neoplatonik Akademi'nin başına geçtiği için Ardıl (Diadokhos) lakabıyla anılırdı. Fiziğin Öğeleri, onun daha ünlü Teolojinin Öğeleri eseriyle aynı yalın ve geometrik kanıtlama yöntemini paylaşır: her önerme bir tanım, bir kanıtlama ve çoğu zaman bir sonuç (korollarium) ile ilerler. Bu pasajdaki devinim üçlemesi doğrudan Aristoteles fiziğinin devindiren ve devindirilen ayrımına dayanır. Ne var ki Proklos bunu Neoplatonik bir kozmolojiye taşır: sonsuz nedensellik zinciri reddedilir ve bütün devinim, kendisi hareketsiz kalan bir ilk ilkeye, Bir'e bağlanır. Böylece fiziksel devinim, metafizik bir kaynağın izini taşır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Elementa theologica et physica (Teolojinin ve Fiziğin Öğeleri), Proklos, Yunanca basım, 1618, sayfa 18, Önerme XIV; SourceLibrary.org İngilizce çevirisinden.
Neşir
Elementa theologica et physica, Yunanca, 1618 (page_count 152, translated_count 152)
Konum
Sayfa 18 (page_id 6952ca6a77f38f6761bc3f2b), Önerme XIV, çeviri (translation) alanı
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön