Boethius, ölüm hükmünü beklediği zindanda kaleme aldığı Felsefenin Tesellisi'nde, kendisini ziyaret eden Felsefe'ye Talih'in kararsızlığından yakınır. İkinci Kitap'ın bu bölümünde Felsefe, bizzat Talih'i konuşturur. Dönen çarkın efendisi olan Talih, ağzından döktüğü sözlerle insanı hiçbir şeyin gerçekten kendisine ait olmadığına ikna eder. Kral Kroisos ile Romalı konsül Paulus'un kaderleri ve Zeus'un evindeki iki testi, bu değişkenliğin kadim örnekleri olarak anılır. Aşağıdaki pasaj, Talih'in kendi savunmasını yaptığı doğrudan hitaptır.
Yollarımı bilmiyor muydun? Lidyalıların kralı Kroisos'un, bir vakit Perslerin kralı Kyros için ne kadar korkunç olduğunu, ama sonradan aynı Kyros tarafından esir alınıp yakılmak üzere ateşe teslim edildiğini, gökten gönderilen yağmurla korunup nasıl kurtulduğunu bilmiyor muydun? Romalı konsül Paulus'un, esir aldığı Pers kralının felaketleri karşısında nasıl merhametli gözyaşları döktüğü de gözünden mi kaçıyor? Trajedilerin o feryadı, kararsız bir darbeyle mutlu krallıkları alt üst eden ben Talih'ten başka neye ağıt yakar ki?
Daha bir delikanlıyken, Zeus'un evinde biri hayır biri şer olmak üzere iki testinin durduğunu, oraya girmek zorunda olan herkesin ikisinden de tatması gerektiğini öğrenmedin mi? İyilik payından daha cömertçe aldıysan neden yakınıyorsun? Senden büsbütün ayrılmadıysam neden yakınıyorsun? Bu değişkenliğim, daha iyi şeyleri ummana haklı bir gerekçeyken neden yakınıyorsun? Yine de yılma; herkese ortak olan bir krallığın, yani şu dünyanın içine yerleştirildiğine göre, kendi yasanla yaşamayı arzu ediyorsun. Oysa insanların ortak yasasından muaf tutulman mümkün değildir.
Bu değişkenliğim, daha iyi şeyleri ummana haklı bir gerekçeyken neden yakınıyorsun?
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Boethius (yaklaşık MS 477-524), Ostrogot kralı Theoderic tarafından hapsedilip idam edilmeden önce bu eseri yazdı. Felsefenin Tesellisi, Geç Antik Neoplatonizm ile Hristiyan düşüncesini birleştirir; Talih'in çarkı imgesi bütün Orta Çağ boyunca dünyevi malların geçiciliğini anlatan başlıca alegori oldu. Buradaki pasaj, eserin en meşhur bölümü olan İkinci Kitap İkinci Düzyazı'dan alınmıştır; burada Felsefe, prosopopeia sanatıyla bizzat Talih'i sahneye çıkarır. Metin, üzerine Thomas Aquinas'a atfedilen bir şerhin eklendiği 1481 Latince baskıdan çevrilmiştir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- De consolatione philosophiae (Felsefenin Tesellisi), Kitap II, Düzyazı 2
- Neşir
- De consolatione philosophiae, Thomas Aquinas'a atfedilen şerhle, 1481 Latince baskı (415 sayfa), Source Library dijital nüshası
- Konum
- Kitap II, Düzyazı 2 (Talih'in Mutluluğu); dijital nüsha sayfa 187
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
