Felsefenin Tesellisi: Kozmik Yakarış (O qui perpetua)
Philosophia, Boethius'u zindanında ziyaret ederken; De consolatione philosophiae'nin bir Latince elyazmasından, yaklaşık 1200 (Neoplatonizm)

Felsefenin Tesellisi: Kozmik Yakarış (O qui perpetua)

Boethius (Anicius Manlius Severinus Boethius)· MS 524 (bu çeviri 1897)· Özgün: İngilizce· Project Gutenberg· ~1 dk okuma

Bu ilahi, Felsefenin Tesellisi'nin tam ortasında, Boethius'un idam beklerken kaleme aldığı eserin en ünlü pasajıdır: Kitap III'ün dokuzuncu manzumesi, geleneksel olarak ilk sözcükleriyle "O qui perpetua" diye anılır. Felsefe'nin daha önceki öğretilerini özetleyen bu yakarış, doğrudan Platon'un Timaios'undan beslenir ve Tanrı'yı evrenin hem mimarı hem nihai hedefi olarak çağırır. Ortaçağ boyunca bu şiir, Hristiyan düşünürlerce felsefi bir yaratılış tercümesi olarak okunmuş, Chartres Okulu'ndan Dante'ye kadar geniş bir etki bırakmıştır.

Türkçe çeviri (tam metin) · Çeviren Şira Nur Uysal

Ey yeryüzünü ve göğü çağdan çağa ezelî bir akılla yöneten, sözünle Zamanı Ebediyet’in dipsizliğinden çağıran Sen; hareket eden her şeyin kaynağı, kendisi ise sabit ve hareketsiz kalan Sen. Seni bu uyumlu evreni biçimlendirmeye zorlayan dışsal bir neden yoktu; bilakis, kendi özünün en derininde yerleşik olan, kıskançlıktan azade kusursuz iyilik biçimi Seni bu işe yöneltti ve Sen bütünü o yüce örneğe göre biçimlendirdin. Sende yansıyan bu dünya güzeldir, çünkü Sen Kendin en güzel olansın; eseri o güzel benzerliğe göre biçimlendirdin, her parçanın kusursuz tasarımıyla ona yetkinlik giydirerek.

Unsurları dengeli bir uyum içinde birbirine bağlarsın, öyle ki sıcak ve soğuk, nemli ve kuru birbiriyle çekişmesin; ne saf ateş yükselip kaçsın, ne suların ağırlığı yeryüzünü ezsin.

Bütünün içine yayıp parçalarını uyumla birbirine ördüğün, her şeyi hareket ettiren, üç katlı doğaya sahip bir ruhtur. Bu ruh ikiye yarılıp iki çember halinde toplanarak kendi üzerine dönen bir yolda ilerler; aklın sınırlarını kuşatır ve gökleri kendi gerçek suretine uydurur. (Burada Platon’un Timaios’undaki Evren Ruhu — Anima Mundi — doktrinine doğrudan gönderme var: tanrı, ruhu "Aynı" ve "Öteki" ilkelerinden karıştırıp uzunlamasına ikiye yarar, iki şeridi bir X biçiminde çaprazlayarak gök küreye yerleştirir — bu iki çember, gök ekvatoru ile tutulum dairesinin gökbilimsel karşılığıdır.) Benzer bir düzenle Sen daha küçük ruhları ve hayatları da gönderirsin, her birini kendi yıldız arabasına bağlayarak yeryüzüne ve göğe geniş biçimde saçarsın. (Timaios’un bir başka doktrinine göre insan ruhları, doğmadan önce birer yıldıza adeta arabalarına biner gibi yerleştirilir.) Bunları iyicil bir yasayla yine geri dönmeye, kendi ateşlerini Sana geri vermeye çağırırsın.

Ey her şeye kadir Baba, bize aklın kanadıyla göğün o yüce yüksekliğine yükselmeyi bahşet; bize iyiliğin kaynağını görmeyi bahşet; gerçek ışığı bulduğumuzda, sabit gözlerimizi Sende odaklamayı bahşet. Yeryüzünün ağır sislerini dağıt ve kendi görkeminle parla. Çünkü Sen, her dindar ruhun gerçek dinginliği ve kusursuz huzurusun: Senin yüzünü görmek, sonu ve başlangıcı görmektir — tek Sen hem rehber, hem yolcu, hem yol, hem de hedefsin.

Özgün metin (İngilizce)
Maker of earth and sky, who rul'st the world by reason from age to age; at whose word Time issues from Eternity's abyss: to all that moves the source of movement, fixed Thyself and moveless. Thee no cause impelled extrinsic this proportioned frame to shape from shapeless matter; but, deep-set within Thy inmost being, the form of perfect good, from envy free; and Thou didst mould the whole to that supernal pattern. Beauteous the world in Thee thus imaged, being Thyself most beautiful. So Thou the work didst fashion in that fair likeness, bidding it put on perfection through the exquisite perfectness of every part's contrivance. Thou dost bind the elements in balanced harmony, so that the hot and cold, the moist and dry, contend not; nor the pure fire leaping up escape, or weight of waters whelm the earth. Thou joinest and diffusest through the whole, linking accordantly its several parts, a soul of threefold nature, moving all. This, cleft in twain, and in two circles gathered, speeds in a path that on itself returns, encompassing mind's limits, and conforms the heavens to her true semblance. Lesser souls and lesser lives by a like ordinance Thou sendest forth, each to its starry car affixing, and dost strew them far and wide o'er earth and heaven. These by a law benign Thou biddest turn again, and render back to thee their fires. Oh, grant, almighty Father, grant us on reason's wing to soar aloft to heaven's exalted height; grant us to see the fount of good; grant us, the true light found, to fix our steadfast eyes in vision clear on Thee. Disperse the heavy mists of earth, and shine in Thine own splendour. For Thou art the true serenity and perfect rest of every pious soul—to see Thy face, the end and the beginning—One the guide, the traveller, the pathway, and the goal.

Bu metin neden önemli

Bu manzume, De Consolatione Philosophiae'nin (Felsefenin Tesellisi) Kitap III'ünde, mutluluğun doğası üzerine tartışmanın doruk noktasında yer alır. Felsefe, sahte mutluluk biçimlerini (zenginlik, iktidar, şöhret, zevk) tek tek eleyip gerçek mutluluğun Tanrı'da bulunduğunu gösterdikten sonra, okuru bu yakarışla Tanrı'nın kendisine — evrenin hem yaratıcısı hem nihai amacı olan ilkeye — yükseltir. H. R. James'in 1897 çevirisindeki dipnot kaynağını açıkça belirtir: içerik doğrudan Platon'un Timaios'undan (29-42) alınmıştır. Bu yüzden metin, Neoplatonik ve Stoacı düşüncenin Ortaçağ Avrupası'na aktarılmasında başlıca taşıyıcılardan biri olmuştur; Chartres Okulu düşünürleri (özellikle Bernardus Silvestris ve Alanus ab Insulis) bu şiiri doğrudan temel almıştır. H. R. James'in 1897 çevirisi, kamu malı statüsündeki en yaygın kullanılan İngilizce versiyondur.

Bu eser Neoplatonizm Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye
Kaynak eser
Boethius, De consolatione philosophiae (Felsefenin Tesellisi), Üçüncü Kitap, dokuzuncu manzume ("O qui perpetua")
Neşir
H. R. James çevirisi, 1897 (kamu malı)
Konum
Bu manzumenin tamamı (eserin bir bölümü — 5 kitaplık eserin tamamı değil)
Kalıcı arşiv
DOI: 10.5281/zenodo.22016082 (Zenodo)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Project Gutenberg
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →
Bu Çeviriye AtıfUysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Felsefenin Tesellisi: Kozmik Yakarış (O qui perpetua). Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/boethius-felsefenin-tesellisi-neoplatonik-kozmik-yakaris
Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

← Kütüphaneye dön