Hayy bin Yakzan: Ruhun İlahi Taşması

İbn Sînâ'nın Hayy bin Yakzan hikâyesi, ruhun bedene inişini ve aslî kaynağına yükselişini anlatan bir mistik yolculuk temsilidir. Aşağıdaki pasaj, Sühreverdî'nin İşrak Felsefesi içinde aktardığı anlatının doruk noktasını verir: ruhun ilahi bir buyruk olarak, tıpkı güneş ışığının âleme durmadan yayılışı gibi, Tanrı'nın huzurundan sürekli taşarak varlığa geldiği fikri. Bu, Neoplatonik südur öğretisinin İslam felsefesindeki en berrak ifadelerinden biridir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Onun babasız anasız doğuşunu anlatanlara göre ise bu hadisenin başlangıcı şöyledir: Bu adanın bir yerinde çamur mayalandı. Adanın ikliminin taşıdığı doğal itidal sayesinde bu mayadaki unsurlar kusursuz bir biçimde karıştı. Aylar ve yıllar geçtikten sonra kuruluk ile yaşlık iyice birbirine karıştı ve her kuvvet bir başkasıyla birleşerek tam bir denge kazandı.

Sonra bu mayadaki kıvamlılık sebebiyle üç yerde bir kabarma belirdi. Ortadaki kabarmada bir perde onu iki parçaya böldü; bunlardan biri boştu ve içine son derece mutedil, latif bir buhar yerleşti. Ardından ilahi bir buyruk olan ruh, bu buhara bağlandı. Bu bağlanış öyle bir türdendi ki ne duyulara göre ne de akla göre ayrılabilirdi; zira apaçıktır ki bu ruh, tıpkı güneşin ışığının âlem üzerine durmadan yayılıp durması gibi, Yüce Allah'ın huzurundan sürekli olarak taşıp gelmektedir.

Bu ruh, tıpkı güneşin ışığının âlem üzerine durmadan yayılışı gibi, Yüce Allah'ın huzurundan sürekli olarak taşıp gelmektedir.

Özgün metin (İngilizce)

And for those who relate his birth without father or mother, according to them, the beginning of this event is that in one place on this island, mud fermented. Due to the natural temperance that the climate of this island possessed, the elements in this ferment mixed perfectly. After months and years passed, the dryness and moisture mixed well, and every power joined another, becoming perfectly balanced. Then, due to the viscosity in this ferment, a breathing appeared in three places. In the middle breathing, a veil had divided it into two parts, one of which was empty, and within it, a very temperate, subtle vapor settled. Then, the soul, which is a divine command, attached itself to this vapor. This attachment was of a kind that could not be separated, neither according to the senses nor according to reason, because it is evident that this soul is perpetually overflowing from the presence of God Almighty, just as the light of the sun remains overflowing upon the world.

Bu metin neden önemli

Hayy bin Yakzan (Diri, Uyanık Olan'ın Oğlu), İbn Sînâ'nın kaleme aldığı, ruhun akıl ve arınma yoluyla Faal Akl'a ve nihayet ilk kaynağa yükselişini betimleyen bir felsefi temsildir. Metin, Şihâbüddin Sühreverdî'nin İşrak Felsefesi (Hikmetü'l-İşrak) geleneği içinde, hocasının yani İbn Sînâ'nın anlattığı bir kıssa olarak aktarılır. Buradaki pasaj ruhun bedene inişini işlerken Neoplatonik südur (emanasyon) öğretisini yansıtır: varlık, aşkın kaynaktan basamak basamak taşarak zuhur eder ve ruh bu ışıktan bir pay olarak bedene ulaşır. Güneş ışığı benzetmesi, Plotinos'tan İslam filozoflarına uzanan Bir'den taşma imgesinin klasik ifadesidir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Hikmetü'l-İşrak (The Philosophy of Illumination) içinde aktarılan İbn Sînâ'nın Hayy bin Yakzan kıssası, Şihâbüddin Sühreverdî
Neşir: Urduca baskı, 1920
Konum: Manevi Kıssa bölümü, s. 19-22 (çeviri katmanı)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön