Piroteknik, yani ateşin sanatı, simyanın kalbinde durur. George Starkey 1658 tarihli bu eserinde gerçek hikmet yolunu savunurken, sanatı yozlaştıran hayalperest arayışçıları da keskin bir kalemle teşhir eder. Aşağıdaki bölümde, ellerine bir felsefe risalesi geçer geçmez zihinleri tutuşan, ömürlerini ve servetlerini altın post ile büyük iksir hayaline adayan kişilerin trajik portresini çizer.
Bunlar çoğunlukla bütün gayelerini Altın Post'un elde edilmesine yöneltirler. Bunun uğruna hem harcar hem de tükenirler. Okuduklarına inanır ve buradan hayaller kurarlar. Hermes'in üstatlığından başka hiçbir şeyi araştırmaya değer bulmaz, büyük İksir olmadıkça hiçbir şeyi çektikleri emek ve zahmete lâyık saymazlar. O uğursuz Taş'a tesadüfen rast gelmedikçe hiçbir talihin yüzlerine güleceğine inanmazlar.
Gülünç duruma düşmek istemedikleri için bu tasarılarını ellerinden geldiğince gizlerler. Sıradan olmayan asil bir devanın peşinde olduklarını iddia ederler ve bunu öyle bir şevkle sürdürürler ki iş bittiğinde bütün hastalıkları iyileştireceklerini söylerler. Oysa asıl umutları o vakit içinde kendi keselerinin dertlerine derman bulmaktır. Hastaların bakımına gelince, onu başkalarına bırakırlar.
Bu filozoflar daha ilk adımda şu ya da bu nesneye tutulurlar. Kimi yağmur suyuna, kimi mayıs çiyine, bir başkası saf kükürde, dördüncüsü cıvaya, beşincisi demire, altıncısı tartara, yedincisi altına, sekizincisi toprağın güherçilesine gönül verir. Bu nesneler üzerine kendi kendilerine tuhaf hayalî işlemler kurgularlar. Her başarısızlıkta yeniden başlamak zorunda kalırlar. Aradıklarını bulamayınca da ellerine geçeni hiç mesabesinde sayarlar.
Bunun uğruna hem harcar hem de tükenirler.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
George Starkey (1628 dolayları, Bermuda doğumlu; 1665, Londra), on yedinci yüzyıl İngiltere'sinde ve Amerika'sında iz bırakmış bir Helmontçu kimyager ve hekimdir. Eirenaeus Philalethes takma adıyla yazdığı simya metinleriyle Boyle ve Newton dahil dönemin en büyük doğa filozoflarını etkilemiştir. Pyrotechny asserted and illustrated (Piroteknik: İddia ve İzahı), ateşe dayalı kimyasal çözümlemeyi ve iksir hekimliğini savunurken sanatı sömüren şarlatanlardan gerçek üstatları ayırma çabasının canlı bir örneğidir. Bu bölümde Starkey, felsefe taşını körü körüne kovalayıp elindeki maddenin Tanrı ile Doğa'nın koyduğu asıl hikmetini görmeyenleri, bilgisi ancak olumsuz kalan kişiler olarak nitelendirir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Pyrotechny asserted and illustrated
- Neşir
- London: Printed by Samuel Thomson, 1658
- Konum
- Bölüm IV (Cap. IV), Of erroneous Operators more particularly; s. 77 vd. (tarama s. 33-34)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
