Piroteknik: Altın Post Peşindeki Sahte Simyacılar
Bir simyacı, bir toplayıcı mercekle güneş ışığını toz haline getirilmiş antimon üzerine odaklayarak kalsinasyon işlemi yürütüyor (gravür, 1670 dolayları). Ateşin sanatı olan pirotekniğin somut bir tasviri.
Simya

Piroteknik: Altın Post Peşindeki Sahte Simyacılar

George Starkey· 1658· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Piroteknik, yani ateşin sanatı, simyanın kalbinde durur. George Starkey 1658 tarihli bu eserinde gerçek hikmet yolunu savunurken, sanatı yozlaştıran hayalperest arayışçıları da keskin bir kalemle teşhir eder. Aşağıdaki bölümde, ellerine bir felsefe risalesi geçer geçmez zihinleri tutuşan, ömürlerini ve servetlerini altın post ile büyük iksir hayaline adayan kişilerin trajik portresini çizer.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bunlar çoğunlukla bütün gayelerini Altın Post'un elde edilmesine yöneltirler. Bunun uğruna hem harcar hem de tükenirler. Okuduklarına inanır ve buradan hayaller kurarlar. Hermes'in üstatlığından başka hiçbir şeyi araştırmaya değer bulmaz, büyük İksir olmadıkça hiçbir şeyi çektikleri emek ve zahmete lâyık saymazlar. O uğursuz Taş'a tesadüfen rast gelmedikçe hiçbir talihin yüzlerine güleceğine inanmazlar.

Gülünç duruma düşmek istemedikleri için bu tasarılarını ellerinden geldiğince gizlerler. Sıradan olmayan asil bir devanın peşinde olduklarını iddia ederler ve bunu öyle bir şevkle sürdürürler ki iş bittiğinde bütün hastalıkları iyileştireceklerini söylerler. Oysa asıl umutları o vakit içinde kendi keselerinin dertlerine derman bulmaktır. Hastaların bakımına gelince, onu başkalarına bırakırlar.

Bu filozoflar daha ilk adımda şu ya da bu nesneye tutulurlar. Kimi yağmur suyuna, kimi mayıs çiyine, bir başkası saf kükürde, dördüncüsü cıvaya, beşincisi demire, altıncısı tartara, yedincisi altına, sekizincisi toprağın güherçilesine gönül verir. Bu nesneler üzerine kendi kendilerine tuhaf hayalî işlemler kurgularlar. Her başarısızlıkta yeniden başlamak zorunda kalırlar. Aradıklarını bulamayınca da ellerine geçeni hiç mesabesinde sayarlar.

Bunun uğruna hem harcar hem de tükenirler.
Özgün metin (İngilizce)
These for the most part, chiefly level their aim, at the attainment of the Golden Fleece; for this they spend and are spent, they believe what they read, and imagine thereupon, and account nothing worth their enquiry, but the mastery of Hermes, and think every thing unworthy their pains and trouble, unless it be the great Elixir, no fortune can befal them unless they may happen to stumble upon that unhappy Stone. This their design (unwilling to be ridiculous,) they will conceal to their power, pretending to the search of some or other more than ordinarily Noble Medicine, which they prosecute with that vigour, that they may, when that is ended, cure all Diseases, hoping in that time to cure the Maladies of their Purse, and then as for the care of the Sick they will leave that to others. These Philosophers at their first initiation have some one thing or other on which they dote, one on Rain-water, another on Maydew, a third on Sulphur vive, a fourth on mercury, a fifth on iron, a sixth on Tartar, a seventh on Gold, an eighth on the Nitre of the Earth, on which subject they imagine to themselves strange Chimæreal Operations, of which as oft as they miss, they are still to begin again, and when they find not what they look for, they account what they find as good as nothing.

Bu metin neden önemli

George Starkey (1628 dolayları, Bermuda doğumlu; 1665, Londra), on yedinci yüzyıl İngiltere'sinde ve Amerika'sında iz bırakmış bir Helmontçu kimyager ve hekimdir. Eirenaeus Philalethes takma adıyla yazdığı simya metinleriyle Boyle ve Newton dahil dönemin en büyük doğa filozoflarını etkilemiştir. Pyrotechny asserted and illustrated (Piroteknik: İddia ve İzahı), ateşe dayalı kimyasal çözümlemeyi ve iksir hekimliğini savunurken sanatı sömüren şarlatanlardan gerçek üstatları ayırma çabasının canlı bir örneğidir. Bu bölümde Starkey, felsefe taşını körü körüne kovalayıp elindeki maddenin Tanrı ile Doğa'nın koyduğu asıl hikmetini görmeyenleri, bilgisi ancak olumsuz kalan kişiler olarak nitelendirir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Pyrotechny asserted and illustrated
Neşir
London: Printed by Samuel Thomson, 1658
Konum
Bölüm IV (Cap. IV), Of erroneous Operators more particularly; s. 77 vd. (tarama s. 33-34)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön