Lahey sarayının hekimi Helvetius, bir zamanlar Felsefe Taşı'nın varlığına gülüp geçen bir kuşkucuydu. Vitulus Aureus, yani Altın Buzağı, onun bu kuşkudan tanıklığa geçişinin birinci ağızdan anlatısıdır. Kendisini ziyaret eden esrarengiz yabancı, Paracelsus'un kehanetindeki Elias Artista, ona turp tohumu büyüklüğünde bir kırıntı bırakır. Aşağıdaki pasaj, o kırıntının balmumuna sarılıp erimiş kurşuna bırakıldığı ve tanıkların gözü önünde çeyrek saatte altına döndüğü doruk anını, Lahey kuyumcusunun verdiği hükümle birlikte aktarır.
Eşim, Taşın maddesini balmumuna sardı ve kurşun erir erimez, o küçük topağı bizzat kendisi eriyiğin içine attı. Ağzı iyice kapatılmış potanın içinde bir tıslama ve köpürme ile o topak işlemi öyle tamamladı ki, çeyrek saat içinde kurşun kütlesinin tamamı en hâlis Altına dönüştü.
Ovidius'un çağında yaşamış olsaydım bile, Kimya Sanatının bundan daha nadir bir başkalaşımına inanamazdım. Doğrusu, onu Argus'un yüz gözüyle inceleseydim dahi, Doğanın bundan daha hayranlık verici bir eserini güçlükle görebilirdim. Zira Bilgelerin Taşıyla karışıp Ateşte eritilen bu Kurşun, bize son derece güzel bir renk gösterdi, hatta en parlak bir yeşil.
Onu bir döküm kabına boşalttığım anda kan rengine bürünmüştü, fakat soğuduktan sonra en hâlis Altının rengiyle ışıldadı. Gerçekten de ben ve yanımda duran herkes büsbütün şaşkına dönmüştük. Altına dönüşmüş kurşun daha sıcakken hemen bir Kuyumcuya koşturduk. Ön bir muayenenin ardından o, bunu bütün dünyada eşi bulunamayacak, hepsinden üstün, en hâlis Altın diye hükme bağladı ve her bir onsu için elli florin ödeyeceğine söz verdi.
Çeyrek saat içinde kurşun kütlesinin tamamı en hâlis Altına dönüştü.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu metin, simya tarihinin en çok tartışılan tanıklık belgelerinden biridir çünkü anlatan kişi, dönemin saygın bir hekimi ve Sir Kenelm Digby'nin sempatik tozuna karşı yazan bir bilim insanıdır. Helvetius, altına dönüşümü kendi laboratuvarında, karısı ve saygın tanıklar önünde, hatta Holland eyaleti Darphaneleri Baş Müfettişinin gözetiminde gerçekleştirdiğini öne sürer ve kuyumcunun kupelasyon ve antimon sınamalarıyla altını doğruladığını ekler. Böylece pasaj, soyut bir öğreti değil, mucizeyi bir olaya, tarihe ve tanığa bağlayan somut bir "dönüşüm tanıklığı" olarak kalır. Baruch Spinoza'nın bile olayı soruşturmaya geldiği rivayet edilen bu anlatı, on yedinci yüzyıl doğa felsefesinde simyanın hâlâ ciddiye alınan bir sınır bölgesi olduğunu gösterir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Vitulus Aureus (Altın Buzağı), Musaeum Hermeticum (Hermetik Müze) içinde; İngilizce çeviri
- Neşir
- Musaeum Hermeticum, Luca Jennis derlemesi, yayıncı Hermann à Sande, 1678 (Latince asıl); Helvetius'un özgün metni 1667
- Konum
- Musaeum Hermeticum, s. 843 (baskı sayfa numarası); "The Golden Calf" bölümü, Bölüm III sonu (dijital sayfa 861)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library