Simplikios'un Epiktetos El Kitabı Şerhi: Bir ve İyi Üzerine

Eser hakkında

Kilikyalı Simplikios, altıncı yüzyılda yaşamış ve Geç Antik Çağ düşünce dünyasının dönüşüm evresinde eser vermiş Neoplatoncu bir filozoftur. Atina Akademisi'nin 529 yılında İmparator Iustinianos'un fermanıyla kapatılmasının ardından entelektüel faaliyetlerini sürdüren Simplikios, kadim felsefi birikimi koruma ve yorumlama gayretinde olan bir geleneğe mensuptur. Aristoteles ve Epiktetos gibi temel kurucu figürlerin metinleri üzerine yazdığı şerhlerle tanınan düşünür, Atina ve İskenderiye Neoplatonculuğunun sentezini temsil eden geç dönem metin geleneğinin yetkin örneklerini kaleme almıştır. Pagan felsefe mirasının Hristiyanlaşan bir imparatorluk coğrafyasında son kez kapsamlı biçimde sistemleştirildiği bu dönemde Simplikios, farklı düşünce okullarını birbirine bağlayan uzlaştırıcı bir hermenötik yöntemi benimsemiştir.

Simplikios'un Epiktetos El Kitabı Şerhi, özünde pratik bir Stoacı etik kılavuzu olan kaynak metni, Neoplatonik varlıkbilimsel hiyerarşinin içine yerleştirerek yeniden kurar. Eserin ana savı, Epiktetos'un insan iradesine ve ahlaki eyleme atfettiği özerkliğin, ancak aşkın bir ontolojik düzen içerisinde anlam kazanabileceğidir. Filozof, Stoacı ahlak felsefesinin sunduğu öz denetim, arzu yönetimi ve rasyonel tercih ilkelerini, kozmik düzenin zirvesindeki Bir ve İyi kavramlarıyla temellendirir. Böylece gündelik ahlaki kararların alanı, evrensel varoluş zincirinin zorunlu bir tezahürü olarak yorumlanır. Şerh boyunca Stoacı etik kurallar, ruhun kendi kaynağına doğru yükselişini sağlayan birer arınma basamağı olarak çözümlenir ve ahlak felsefesi doğrudan metafiziksel bir nedensellik çerçevesine raptedilir.

Bu sayfada sunulan pasaj, şerhin genel yapısı içerisinde ahlak öğretisinin varlıkbilimsel başlangıç noktasıyla buluştuğu kurucu eşiği temsil eder. Okur bu metne yaklaşırken, yazarın pratik eylemler dünyasından ayrılıp tüm varoluşun kaynağı olan Bir, İyi ve Tanrı özdeşliğine yöneldiğini göz önünde bulundurmalıdır. Simplikios, insanın iyiye yönelme arzusunu salt psikolojik ya da toplumsal bir eğilim olarak değil, varlığın doğasındaki asli çekim gücü olarak vazetmektedir. Dolayısıyla pasaj, Stoacı bir eylem kılavuzunun Neoplatonik bir teolojiye nasıl dönüştüğünü gösteren kuramsal bir anahtar niteliği taşır. Metin, bireysel ahlakın nihai güvencesini aşkın ilkenin yalınlığında arayan bir düşünme biçiminin doğrudan izlenmesini sağlar.