Kuşkucu filozof Sextus Empiricus, "Müneccimlere Karşı" adlı beşinci kitabında ünlü kalem düellosuna girişir. Amacı gökyüzünü gözleyip mevsimleri okuyan gerçek gökbilimi değildir. Onun hedefi doğum anına bakıp bir insanın kaderini okumaya kalkışan yıldız falcılığıdır. Bu açılış pasajında Sextus, Keldanilerin görkemli adlar ardına gizlenerek insan yaşamına nasıl büyük bir batıl inanç yerleştirdiğini serinkanlı bir kesinlikle ortaya koyar.
Eudoxos ile Hipparkhos'ta ve onlara benzeyenlerde bulunan o söyleyiş biçimini bazıları Gökbilim diye adlandırır. Zira bu, tıpkı çiftçilikte ve gemicilik sanatında olduğu gibi, görünen olayların gözlemidir. Ondan yola çıkarak kuraklıkları ve yağmurları, salgınları ve depremleri, çevremizdeki havada olup biten benzeri değişimleri önceden bildirmek mümkündür.
Ne var ki bizim sözümüz, doğum yıldız haritalarının çıkarılmasına karşıdır. Keldaniler kendilerini görkemli adlarla süsleyerek Matematikçiler ve Müneccimler diye anarlar. Böyle yapmakla insan yaşamına türlü yollardan hiç de küçük olmayan bir zarar verirler. İçimize büyük bir batıl inanç yerleştirir ve hiçbir işin sağduyuya göre görülmesine izin vermezler.
Bunu, önce onların üzerine dayandığı yöntemi hazırlayan şeyler hakkında biraz daha derinden konuştuktan sonra kavrayacağız. Onların açıklaması kısaca, oldukça kaba ve genel bir biçimde yapılacaktır. Bu disiplini asıl uğraş edinmiş olanlara, bu konuları özenle ve tam bir kesinlikle ele almak bırakılsın. Bize düşen ise, Keldanilere karşı çıkmadan önce vazgeçemeyeceğimiz şeyleri anmaktır.
İşte, ilkin onlarca şöyle ortaya konur: Yeryüzüne ait olan şeylerin göğe ait olanlarla bir uyumu vardır ve bunların etkisiyle yeryüzündekiler durmadan yenilenir. Nitekim yeryüzünde yaşayan insanların aklı ve düşünceleri, insanların ve tanrıların babasının günü nasıl kılmayı dilerse öyle olur.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Sextus Empiricus, MS 2. yüzyılda yaşamış Kuşkucu (Septik) okuldan bir filozof ve hekimdir. "Adversus Mathematicos" (Matematikçilere Karşı) adlı büyük yapıtının beşinci kitabı, doğrudan doğum astrolojisine yani genethlialoji sanatına yöneltilmiştir. Sextus burada önemli bir ayrım yapar: Yıldızları gözleyip mevsimleri ve hava olaylarını önceden bilen gökbilime karşı çıkmaz. Karşı çıktığı, doğum anındaki gök konumlarından bir insanın hayatını okumaya soyunan Keldani yıldız falcılığıdır. Bu pasaj, tüm kitabın yöntemsel çerçevesini kuran açılıştır. Sextus, çürüteceği sistemi önce dürüstçe kendi terimleriyle serer: burçlar, dereceler, köşeler ve gök ile yer arasındaki "sympatheia" (birlikte duyma) öğretisi. Antik çağın astrolojiye yöneltilmiş en sistemli eleştirilerinden biridir.
Eser hakkında
Sextus Empiricus, Roma İmparatorluğu döneminde, milattan sonra ikinci yüzyılda yaşamış kuşkucu bir filozof ve tıp hekimidir. Pyrrhoncu kuşkuculuk geleneğine bağlı olan düşünür, dogmatik felsefe okullarının kesin bilgi iddialarını askıya alarak ruhsal dinginliğe ulaşmayı hedefler. Hem tıp hekimliği tecrübesi hem de felsefi birikimi, onu dönemin teorik yapılarını ve doğa iddialarını titizlikle sorgulayan bir konuma yerleştirmiştir. Helenistik dünyanın felsefi tartışmaları içerisinde biçimlenen bu kuşkucu bakış açısı, insanın sağduyusunu gölgeleyen her türlü dogmatik inanç sistemine mesafeli durmayı öğütler.
Adversus Mathematicos başlığı altında toplanan kapsamlı külliyatın beşinci kitabı olan Müneccimlere Karşı, doğrudan doğum anına bağlı kader tayini iddialarını çözümler. Sextus bu eserde, pratik gözleme dayanan ve hava durumunu anlamaya yarayan gökbilim ile insanın yazgısını gök cisimlerinin konumuna bağlayan Keldani astrolojisi arasındaki farkı netleştirir. Eserin temel savı, doğum saatine bakarak karakter ve gelecek tayin etmenin hem teorik temellerden yoksun olduğu hem de insan zihnine batıl inançlar aşılayarak sağduyulu eylemi engellediğidir. Yazar, dönemin matematikçi ve müneccim sıfatlarını kullanan Keldanilerinin öğretisini adım adım sergileyerek onların iddialarını mantıksal açıdan sınırlamayı amaçlar.
Sayfada yer alan açılış pasajı, Sextus Empiricus'un eleştirisine başlamadan önce kurduğu yöntemsel ayrımı gözler önüne serer. Yazar, Hipparkhos ve Eudoxos gibi isimlerin temsil ettiği gözlemsel gökbilimi dışarıda bırakıp eleştiri oklarını yalnızca kader okuyuculuğuna yönelterek tartışmanın sınırlarını çizer. Okur bu metni incelerken, antik dünyada bilimsel gözlem ile kehanet arasındaki çizginin nasıl tartışıldığını görebilir. Pasaj, kuşkucu düşüncenin bir öğretiyi reddetmeden önce onun dayandığı temel kabulleri nesnel bir dille tanımlama yaklaşımını izlemek açısından zengin bir başlangıç noktası sunmaktadır.
Bu eser Astroloji Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Adversus Mathematicos, Liber V: Against the Astrologers (Opera Graece et Latine)
- Neşir
- Opera Graece et Latine, 1718 baskısı (Yunanca-Latince, İngilizce çeviriyle)
- Konum
- Liber V (Against the Astrologers), s. 363-364, açılış bölümleri 1-4
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Müneccimlere Karşı. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/sextus-empiricus-muneccimlere-karsi@misc{kk_sextus_empiricus,
author = {Uysal, Şira Nur},
title = {{Müneccimlere Karşı}},
year = {2026},
publisher = {Kadim Kütüphane},
url = {https://kadimkutuphane.com/sextus-empiricus-muneccimlere-karsi},
note = {Türkçe çeviri, özgün eser: Sextus Empiricus},
}Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.