Kuşkucu filozof Sextus Empiricus, "Müneccimlere Karşı" adlı beşinci kitabında ünlü kalem düellosuna girişir. Amacı gökyüzünü gözleyip mevsimleri okuyan gerçek gökbilimi değildir. Onun hedefi doğum anına bakıp bir insanın kaderini okumaya kalkışan yıldız falcılığıdır. Bu açılış pasajında Sextus, Keldanilerin görkemli adlar ardına gizlenerek insan yaşamına nasıl büyük bir batıl inanç yerleştirdiğini serinkanlı bir kesinlikle ortaya koyar.
Eudoxos ile Hipparkhos'ta ve onlara benzeyenlerde bulunan o söyleyiş biçimini bazıları Gökbilim diye adlandırır. Zira bu, tıpkı çiftçilikte ve gemicilik sanatında olduğu gibi, görünen olayların gözlemidir. Ondan yola çıkarak kuraklıkları ve yağmurları, salgınları ve depremleri, çevremizdeki havada olup biten benzeri değişimleri önceden bildirmek mümkündür.
Ne var ki bizim sözümüz, doğum yıldız haritalarının çıkarılmasına karşıdır. Keldaniler kendilerini görkemli adlarla süsleyerek Matematikçiler ve Müneccimler diye anarlar. Böyle yapmakla insan yaşamına türlü yollardan hiç de küçük olmayan bir zarar verirler. İçimize büyük bir batıl inanç yerleştirir ve hiçbir işin sağduyuya göre görülmesine izin vermezler.
Bunu, önce onların üzerine dayandığı yöntemi hazırlayan şeyler hakkında biraz daha derinden konuştuktan sonra kavrayacağız. Onların açıklaması kısaca, oldukça kaba ve genel bir biçimde yapılacaktır. Bu disiplini asıl uğraş edinmiş olanlara, bu konuları özenle ve tam bir kesinlikle ele almak bırakılsın. Bize düşen ise, Keldanilere karşı çıkmadan önce vazgeçemeyeceğimiz şeyleri anmaktır.
İşte, ilkin onlarca şöyle ortaya konur: Yeryüzüne ait olan şeylerin göğe ait olanlarla bir uyumu vardır ve bunların etkisiyle yeryüzündekiler durmadan yenilenir. Nitekim yeryüzünde yaşayan insanların aklı ve düşünceleri, insanların ve tanrıların babasının günü nasıl kılmayı dilerse öyle olur.
İçimize büyük bir batıl inanç yerleştirir ve hiçbir işin sağduyuya göre görülmesine izin vermezler.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Sextus Empiricus, MS 2. yüzyılda yaşamış Kuşkucu (Septik) okuldan bir filozof ve hekimdir. "Adversus Mathematicos" (Matematikçilere Karşı) adlı büyük yapıtının beşinci kitabı, doğrudan doğum astrolojisine yani genethlialoji sanatına yöneltilmiştir. Sextus burada önemli bir ayrım yapar: Yıldızları gözleyip mevsimleri ve hava olaylarını önceden bilen gökbilime karşı çıkmaz. Karşı çıktığı, doğum anındaki gök konumlarından bir insanın hayatını okumaya soyunan Keldani yıldız falcılığıdır. Bu pasaj, tüm kitabın yöntemsel çerçevesini kuran açılıştır. Sextus, çürüteceği sistemi önce dürüstçe kendi terimleriyle serer: burçlar, dereceler, köşeler ve gök ile yer arasındaki "sympatheia" (birlikte duyma) öğretisi. Antik çağın astrolojiye yöneltilmiş en sistemli eleştirilerinden biridir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Adversus Mathematicos, Liber V: Against the Astrologers (Opera Graece et Latine)
- Neşir
- Opera Graece et Latine, 1718 baskısı (Yunanca-Latince, İngilizce çeviriyle)
- Konum
- Liber V (Against the Astrologers), s. 363-364, açılış bölümleri 1-4
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library