Dördüncü yüzyıl Neoplatoncularından ve İmparator Iulianus'un yakın çevresinden olan Sallustius, tanrılar hakkındaki mitlerin neden açıkça değil de örtük bir dille anlatıldığını sorar. Aşağıdaki pasaj, fabllın bir gizleme sanatı olduğunu, hakikati layık olmayanlardan gizlerken layık olanı düşünmeye çağırdığını anlatır. Kadim teolojinin en berrak savunularından biridir.
Öyleyse fabllar, tanrıları söylenebilir ve söylenemez olana, görünen ve görünmeyene, bilge ve cahil olana göre taklit eder. Bu, tanrıların iyiliğine de uzanır. Çünkü tanrılar duyulur varlıklara ait iyilikleri her şeye ortaklaşa bağışlarken, akılla kavranan iyilikleri yalnızca bilgeye verirler. Aynı şekilde fabllar da bütün insanlara tanrıların var olduğunu bildirir, ama onların kim ve ne türden olduğunu yalnızca bu yüce bilgiye ehil olanlara açar. Fabllarda tanrıların etkinlikleri de taklit edilir. Zira dünya bizzat bir fabl olarak adlandırılabilir, çünkü onun içerdiği bedenler ve cismani mülkler görünürdür, oysa ruhlar ile akıllar gizli ve görünmezdir.
Üstelik bütün insanlara tanrılar hakkındaki hakikati bildirmek, öğrenme yetisinden yoksun oldukları için bilgisizlerde küçümseme, çalışkanlarda ise ihmal doğurur. Ne var ki hakikati fabllarda gizlemek, ilkinin küçümsemesini önler ve ikincisini felsefe yapmaya zorlar. Fakat şunu soracaksınız: neden zinalar, hırsızlıklar, babaya vurulan zincirler ve başka yakışıksız edimler fabllarda anlatılır? Bunda da hayret edilecek bir yön yoktur. Çünkü açık bir saçmalığın bulunduğu yerde ruh, bu anlatıları hemen birer örtü olarak kavrayarak, içerdikleri hakikatin derin ve gizli bir sessizliğe sarılması gerektiğini anlar.
Zira dünya bizzat bir fabl olarak adlandırılabilir, çünkü bedenler görünürdür, oysa ruhlar ile akıllar gizli ve görünmezdir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Metin, "Tanrılar ve Dünya Üzerine" adlı özlü Neoplatonik el kitabının Fabllar bölümünden alınmıştır. Sallustius burada mitlerin bir pedagoji aracı olduğunu savunur: hakikat, cahilin küçümsemesinden korunmak ve öğrenciyi felsefeye zorlamak için sembolik bir örtüye sarılır. Thomas Taylor'ın 1793 tarihli İngilizce çevirisi, bu geç antik çağ risalesini modern okura taşıyan temel metindir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Sallust on the Gods and the World; Proclus Hymns (çev. Thomas Taylor, Londra, 1793), Böl. III-IV, s. 26-28
- Neşir
- Thomas Taylor çevirisi, Londra, 1793
- Konum
- Böl. III-IV, s. 26-28
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
