Tanrılar ve Dünya Üzerine: Fabllar Neden Kullanılır
Roma tanrıları Merkür ve Jüpiter. Giambattista della Porta, "Göksel Fizyonomi" (1603) eserinden gravür.
Neoplatonizm

Tanrılar ve Dünya Üzerine: Fabllar Neden Kullanılır

Sallustius (çev. Thomas Taylor)· 1793· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Dördüncü yüzyıl Neoplatoncularından ve İmparator Iulianus'un yakın çevresinden olan Sallustius, tanrılar hakkındaki mitlerin neden açıkça değil de örtük bir dille anlatıldığını sorar. Aşağıdaki pasaj, fabllın bir gizleme sanatı olduğunu, hakikati layık olmayanlardan gizlerken layık olanı düşünmeye çağırdığını anlatır. Kadim teolojinin en berrak savunularından biridir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Öyleyse fabllar, tanrıları söylenebilir ve söylenemez olana, görünen ve görünmeyene, bilge ve cahil olana göre taklit eder. Bu, tanrıların iyiliğine de uzanır. Çünkü tanrılar duyulur varlıklara ait iyilikleri her şeye ortaklaşa bağışlarken, akılla kavranan iyilikleri yalnızca bilgeye verirler. Aynı şekilde fabllar da bütün insanlara tanrıların var olduğunu bildirir, ama onların kim ve ne türden olduğunu yalnızca bu yüce bilgiye ehil olanlara açar. Fabllarda tanrıların etkinlikleri de taklit edilir. Zira dünya bizzat bir fabl olarak adlandırılabilir, çünkü onun içerdiği bedenler ve cismani mülkler görünürdür, oysa ruhlar ile akıllar gizli ve görünmezdir.

Üstelik bütün insanlara tanrılar hakkındaki hakikati bildirmek, öğrenme yetisinden yoksun oldukları için bilgisizlerde küçümseme, çalışkanlarda ise ihmal doğurur. Ne var ki hakikati fabllarda gizlemek, ilkinin küçümsemesini önler ve ikincisini felsefe yapmaya zorlar. Fakat şunu soracaksınız: neden zinalar, hırsızlıklar, babaya vurulan zincirler ve başka yakışıksız edimler fabllarda anlatılır? Bunda da hayret edilecek bir yön yoktur. Çünkü açık bir saçmalığın bulunduğu yerde ruh, bu anlatıları hemen birer örtü olarak kavrayarak, içerdikleri hakikatin derin ve gizli bir sessizliğe sarılması gerektiğini anlar.

Zira dünya bizzat bir fabl olarak adlandırılabilir, çünkü bedenler görünürdür, oysa ruhlar ile akıllar gizli ve görünmezdir.
Özgün metin (İngilizce)
Fables therefore imitate the gods, according to effable and ineffable, unapparent and apparent, wise and ignorant; and this likewise extends to the goodness of the gods; for as the gods impart the goods of sensible natures in common to all things, but the goods resulting from intelligibles to the wise alone, so fables assert to all men that there are gods; but who they are, and of what kind, they alone manifest to such as are capable of so exalted a knowledge. In fables too, the energies of the gods are imitated; for the world may very properly be called a fable, since bodies, and the corporeal possessions which it contains, are apparent, but souls and intellects are occult and invisible. Besides, to inform all men of the truth concerning the gods produces contempt in the unwise, from their incapacity of learning, and negligence in the studious; but concealing truth in fables prevents the contempt of the former, and compels the latter to philosophize. But you will ask why adulteries, thefts, paternal bonds, and other unworthy actions are celebrated in fables? Nor is this unworthy of admiration, that where there is an apparent absurdity, the soul immediately conceiving these discourses to be concealments, may understand that the truth which they contain is to be involved in profound and occult silence.

Bu metin neden önemli

Metin, "Tanrılar ve Dünya Üzerine" adlı özlü Neoplatonik el kitabının Fabllar bölümünden alınmıştır. Sallustius burada mitlerin bir pedagoji aracı olduğunu savunur: hakikat, cahilin küçümsemesinden korunmak ve öğrenciyi felsefeye zorlamak için sembolik bir örtüye sarılır. Thomas Taylor'ın 1793 tarihli İngilizce çevirisi, bu geç antik çağ risalesini modern okura taşıyan temel metindir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Sallust on the Gods and the World; Proclus Hymns (çev. Thomas Taylor, Londra, 1793), Böl. III-IV, s. 26-28
Neşir
Thomas Taylor çevirisi, Londra, 1793
Konum
Böl. III-IV, s. 26-28
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön