Sabunde için evren, okunması gereken ikinci bir kutsal kitaptır. Her ağaç, her taş, her canlı, kendisini var edenin gücünü ve bilgeliğini fısıldayan bir harftir. Bu pasajda düşünür, bütün yaratılmış türlerin tek ve aynı özden çıkmış olmasından yola çıkarak tek bir Usta olduğunu ileri sürer. En bayağı topraktan en soylu bedeni biçimlendirebilen elin, kozmosun düzenini de kuran el olduğunu söyler. İnsan, aşağı yaratıklarla aynı maddeyi ve aynı Ustayı paylaştığını bildikçe hem kendi soyluluğunu hem de Yaratıcısını daha berrak tanır.
Aynı şekilde, yüce Ustanın en yüce gücü, en yüce bilgeliği ve en yüce iyiliği burada gösterilir ve kanıtlanır. Zira O, tek ve aynı maddeden, sayısız, hayranlık verici ve birbirinden farklı nice şeyi ve türü var etmeye muktedir olmuş, bunu istemiş, bunu bilmiş ve bunu gerçekleştirmiştir. Bakın, kaç türlü ağaç, ot, bitki ve hayvan vardır; oysa hepsi aynı maddeden gelir.
Ama çok daha şaşırtıcı olan şudur ki, bayağı, en aşağı ve en kaba maddeden, insan bedeni kadar soylu bir bedeni biçimlendirmeye O muktedir olmuş ve bunu bilmiştir. Bu beden öyle bir bedendir ki, akıllı ve düşünen ruhu taşıyabilir ve o ruh, yüce Ustanın suretidir. Görün, insan bedeni ile toprak arasında soyluluk bakımından ne büyük bir uzaklık vardır.
Çünkü soylu bir eseri soylu maddeden yapmaktan çok, bayağı ve kaba maddeden soylu bir beden yapabilmek daha büyük bir güç ve bilgeliktir. Nitekim altından ve değerli taşlardan kıymetli kaplar yapmayı bilmek değil, çamurdan güzel ve değerli altın kaplar yapmayı bilmek daha ince bir ustalıktır. İşte insan, bundan Yaratıcısının en yüce gücünü ve en yüce bilgeliğini apaçık çıkarsayabilir.
Altından kap yapmak değil, çamurdan altın kap yapabilmek daha ince bir ustalıktır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Raimond Sebond ya da Latince adıyla Raymundus de Sabunde, 15. yüzyılın ilk yarısında Toulouse'da tıp ve teoloji okutan Katalan kökenli bir düşünürdü. Tek eseri olan Theologia Naturalis (Doğal Teoloji), ikinci adıyla Liber Creaturarum yani Yaratıkların Kitabı, insanın Kutsal Kitabı okumadan önce doğa kitabını okuyarak Tanrı bilgisine yükselebileceğini savunur. Sabunde, varlığı dört basamaklı bir merdiven olarak kurar: yalnızca var olan (taş), var olup yaşayan (bitki), var olup yaşayıp duyumsayan (hayvan) ve bunların üstüne aklı ekleyen insan. İnsan bu merdivenin en üst basamağında durur ama alt basamaklarla aynı maddeyi ve aynı Ustayı paylaşır. Bu pasaj, eserin birinci ana bölümünün doruğudur: aşağı yaratıklarla insanın uyuşumundan tek bir Yaratıcının varlığı çıkarsanır. Sabunde'nin kitabı sonraki yüzyıllarda büyük yankı uyandırdı. Montaigne eseri Fransızcaya çevirdi ve en uzun denemesi olan Apologie de Raymond Sebond'u ona adadı; kitap bir dönem Kilise tarafından tartışmalı bulunup Yasak Kitaplar Listesi'ne alınan önsözüyle de ün kazandı.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Theologia naturalis (Liber creaturarum / Yaratıkların Kitabı), Raimundus de Sabunde
- Neşir
- 1501 Latince baskı; Source Library sayısallaştırması (Amsterdam, 2026), CC BY-SA 4.0. Nüsha kökeni: Münih Kraliyet Kütüphanesi ve Kral Matthias mühürlü cilt.
- Konum
- Titulus 59 (Tek Ustanın birliği ve gücü üzerine), sayfa 56; pageId 69f692ed3c03d88b6ddfa8b7 ile aynı bölüm dizisi.
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library