Can: Ruh ile Beden Arasındaki Üçüncü İlke

Yaşlı Martin Ruland'ın 1612 tarihli Simya Sözlüğü (Lexicon alchemiae), spagirik sanatın dağınık terminolojisini derleyip düzene sokmak için yazılmış bir başvuru eseridir. Aşağıdaki madde, simyanın en gizemli kavramlarından biri olan Anima yani Can üzerinedir. Ruland burada üç ilke (Tuz, Kükürt, Cıva) ile üç bölümün (Can, Ruh, Beden) nasıl birbirine geçtiğini, Cıvanın neden canın evi sayıldığını anlatır. Filozofların diliyle söylenen bu satırlar, maddenin ölümü ve dirilişi üzerinden bir dönüşüm öğretisi sunar.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Ruh: Filozoflar üç ilkeyi, yani Tuzu, Kükürdü ve Cıvayı nasıl belirliyorlarsa, üç bölümü de öylece belirler ve bunlara Can, Ruh ve Beden adını verirler. Bu, Can ile Ruhun hayvanlarda ve insanlarda bulunanlarla aynı olduğunu söylemek değildir; onlar yalnızca bir benzetme yoluyla böyle anılırlar. Filozoflar Meclisi şöyle der: Can, canlı kılınmış bir Bedenden, yani Cıvaya dönüştürülmüş olandan başka bir şey değildir. Ve bu, ölü Bedene ve Ruha uygulandığında, işte o zaman bütün İksir canlı hale gelir.

Bu yüzden onlar "iki canın canı" derken sakın yolundan sapma; çünkü hepsi tek bir şeydir. Cıva, Canı kendi içinde barındırır ve bizim Cıvamız diye anılır; o, Canın evi ve meskenidir. Böylece Cana Ruh, Ruha da Can denir.

Ruh, Canı Bedenden çekip alır ve o beyazladığında yine geri verir. Bu nedenle ona canın hayatı denir. Şayet Ruh Candan ayrılacak olsaydı, hayat bağışlayamazdı. Can, birbirine kavuşturur ve evlendirir o evli çifti, yani Bedeni ve Ruhu. İşte böylece Ruh, Canı Bedene bağlar ki hepsi bir olsun.

Cıva, Canı kendi içinde barındırır ve bizim Cıvamız diye anılır; o, Canın evi ve meskenidir.

Özgün metin (İngilizce)

Soul: Just as the Philosophers establish three principles—Salt, Sulfur, and Mercury—they also establish three parts and call them Soul, Spirit, and Body. This is not to say that the Soul and Spirit are the same as those in animals and humans, but they are named so by way of comparison. The Assembly of Philosophers states: The Soul is nothing other than a Body made living—that is, transformed into Mercury. And when this is applied to the dead Body and Spirit, then the entire Elixir is made living. Therefore, do not let yourself be led astray when they speak of "a soul of the two souls," for it is all one thing. Mercury contains the Soul within itself and is called our Mercury; it is the house and dwelling of the Soul. Thus, the Soul is called Spirit, and the Spirit is called Soul. The Spirit draws the Soul out of the Body and gives it back again when it is white. Therefore, it is called the life of the soul. If the Spirit were to depart from the Soul, it could not provide life. The Soul unites and marries the "married couple"—the Body and the Spirit. Thus the Spirit binds the Soul to the Body so that all may be one.

Bu metin neden önemli

Yaşlı Martin Ruland (1532 sonrası) Paracelsus geleneğine bağlı bir hekim ve simyacıydı. Lexicon alchemiae, hem bir sözlük hem de pratik bir el kitabı olarak maddeleri, fırın tasarımlarını ve kimyasal süreçleri tanımlar; klasik ve çağdaş otoriteleri kaynak gösterir. Bu maddede geçen \"Filozoflar Meclisi\" (Turba Philosophorum), en eski Latin simya metinlerinden biridir. Metindeki \"beyazlaşma\" imgesi, simyada Albedo adı verilen arınma evresine gönderme yapar; Can, Ruh ve Beden üçlemesi ise Tuz, Kükürt ve Cıva ilkeleriyle koşut kurulan hermetik bir çözümlemedir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Lexicon alchemiae (Simya Sözlüğü), Martin Ruland (Yaşlı), 1612, Latince; İngilizce çevirisiyle
Neşir: 1612 Latince baskı, SourceLibrary.org İngilizce çevirisi (CC BY-SA 4.0)
Konum: Sayfa 78 (dahili numaralandırma 42-43); Anima maddesi
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön