Pernety'nin Mito-Hermetik Sözlüğü, simyacıların birbirinden farklı yüzlerce adın ardına gizledikleri tek bir hakikati bir araya toplar. Aşağıdaki pasajda taş, bedeni ile ruhu ve canı olan bir canlıya benzetilir; su, ateş ve maya arasındaki bu evlilik, Büyük İş'in kalbindeki dönüşümü anlatır. Filozofların suyu ise Hermes'in Kabı diye anılır, bütün amelin içinde tamamlandığı gizli kap.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Ay otunun özsuyu, Hayat Suyu, Beşinci Öz, olmakta olan şarap ve Bitkisel Cıva hep bir ve aynı şeydir. Ay otunun özsuyu bizim şarabımızdan yapılır ki bunu pek azı bilir. Onunla eritmemizi ve içilebilir altınımızı hazırlarız; o olmadan hiçbir şey yapamayız.

Bizim taşımız bedenden, candan ve ruhtan yoğrulmuş bir canlıya benzer. Kusurlu beden beden diye, maya can diye, su ise ruh diye anılır. Kusurlu beden ağır, illetli ve ölüdür; su onu inceltip ağartarak temizler ve arındırır. Maya bedene hayat ve daha güzel bir suret bağışlar. Beden Venüs yahut dişildir; ruh Cıva yahut erildir; can ise Güneş ile Ay'dan mürekkeptir.

Filozofların suyuna Hermes'in Kabı denir. Bütün amel bizim suyumuzun içinde tamamlanır dediklerinde kastettikleri budur; yani süblimasyon, damıtma, kalsinasyon, çözünme ve tespit. Madde bu suyun içinde, yapma bir kabın içindeymiş gibi erir ki bu büyük bir sırdır.

Özgün metin (İngilizce)

The juice of the lunary, the Water of Life, the Quintessence, the becoming wine, and the Vegetable Mercury are one and the same thing. The lunary juice is made of our wine, known to few; with it we make our solution and potable gold; without it, we can do nothing. Our stone is like an animal composed of body, soul, and spirit. The imperfect body is called body, the ferment, soul, and the water, spirit. The imperfect body is heavy, infirm, and dead; the water purges and purifies it by subtilizing and whitening it. The ferment gives life to the body and a better form. The body is Venus or the female; the spirit is Mercury, or the male; and the soul is composed of the Sun and the Moon. The water of the philosophers is called the Vessel of Hermes. This is what they mean when they say all the process is done in our water; namely, sublimation, distillation, calcination, solution, and fixation. It melts in this water as in an artificial vessel, which is a great secret.

Bu metin neden önemli

Antoine-Joseph Pernety (1716-1796), Benediktin rahibi ve hermetik yazar, Dictionnaire mytho-hermétique adlı eserinde şairlerin masallarını, filozofların istiareler ile bilmecelerini ve o anlaşılmaz terimlerini simya diliyle çözmeye girişmişti. Buradaki metin, eserin 1798 tarihli İngilizce elyazması tercümesinden alınmıştır; çeviriyi hazırlayan, İngiliz general ve hermetik topluluk hamisi Charles Rainsford'dur. Pasaj, simyanın temel öğretisini örnekler: görünürde birbirinden ayrı sayısız ad, aslında tek bir maddeyi, tek bir yolu ve tek bir ameli imler.

Eser hakkında

On sekizinci yüzyılın dikkat çekici simya ve hermetizm araştırmacılarından Antoine-Joseph Pernety, klasik mitoloji ile simya külliyatı arasındaki sembolik bağı aydınlatmaya çalışan bir gelenekten gelir. Fransız Aydınlanması ile eşzamanlı biçimde ezoterik düşüncenin canlılığını koruduğu bu dönemde Pernety, antik efsanelerin ve felsefi alegorilerin ardında gizlenen maddi ve manevi ilkeleri kavramaya yönelmiştir. Eserin İngilizce konuşulan dünyaya aktarımı ise dönemin ezoterik çevrelerinde etkin bir konuma sahip olan general Charles Rainsford'un 1798 tarihli elyazması tercümesi aracılığıyla gerçekleşmiştir. Rainsford'un bu çevirisi, kıta Avrupası'nda gelişen hermetik terminolojinin İngiltere'deki hermetik meraklılar arasında nasıl karşılandığını ve dolaşıma girdiğini açıkça belgeler.

Pernety'nin sözlük formatında kurguladığı bu temel yapıt, kadim ustaların kasıtlı olarak çok katmanlı, muğlak ve örtük bıraktığı kavramları alfabetik bir düzende çözümlemeyi hedefler. Eser, farklı çağlarda kaleme alınmış simya metinlerinde kullanılan sayısız mecazın, şairane tasvirin ve teknik tabirin tek bir ameli, yani Büyük İş'i tarif ettiğini savunur. Pernety'ye göre mitolojik hikâyeler, tanrı adları yahut bitkisel ve madensel simgeler, tabiatın işleyiş yasalarını ve maddede cereyan eden arınma basamaklarını anlatmak için seçilmiş araçlardır. Bu çerçevede sözlük, dağınık durumdaki kadim literatürü okur için ortak bir kavram haritasına dönüştürür.

Elinizdeki pasaj, simya literatüründe sıklıkla başvurulan biyolojik benzetmelerin ve çok isimli tekillik kuralının berrak bir örneğini sunar. Taşın beden, can ve ruh unsurlarından müteşekkil canlı bir varlık olarak kavranması; su, maya ve beden arasındaki kimyasal ve felsefi irtibatı somutlaştırır. Okur bu metni incelerken, simyacıların kullandığı çözünme, damıtma ve kalsinasyon gibi teknik işlemleri salt birer laboratuvar talimatı olarak değil, dönüşümün hem kabı hem vasıtası sayılan felsefi suyun içindeki bütüncül bir devinim olarak değerlendirmelidir. Böylece pasaj, sözlüğün bütününde hâkim olan gizli birliği ve kavramların içsel ahengini yakından takip etme imkânı tanır.

Bu eser Simya Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: A Mytho-Hermetic Dictionary (Dictionnaire mytho-hermétique), Antoine-Joseph Pernety; Charles Rainsford'un 1798 İngilizce tercümesi, s. 12
Neşir: Charles Rainsford İngilizce elyazması tercümesi, 1798
Konum: Sayfa 12; University of Pennsylvania nüshası, SourceLibrary.org
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Mito-Hermetik Sözlük: Taş, Beden ile Ruhtan Yoğrulmuş Bir Canlı Gibidir. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/pernety-mito-hermetik-sozluk-hermes-kabi

Özgün Sayfalar60 sayfa