Dünyanın Kökü
Michael Maier, "Symbola Aureae Mensae" (1617): Ateş ile Suyu tartan bir terazi tutan Roger Bacon'ı betimleyen simya gravürü. "Unsurları dengele, o zaman muradına erersin" mottosunu resmeder.
Simya

Dünyanın Kökü

Roger Bacon (çev. William Salmon)· 1692· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Roger Bacon'a atfedilen "Radix Mundi", yani "Dünyanın Kökü", madenlerin ilksel ilkelerini ele alan bir simya risalesidir. Aşağıdaki pasaj, hekim ve simyacı William Salmon'ın 1692 tarihli İngilizce çevirisinin açılış bölümünden alınmıştır. Bacon burada bütün varlıkların dört unsurdan doğduğunu ve madenlerin gerçek kökeninin kükürt ile cıvada aranması gerektiğini anlatır. Sanatın işi, doğanın binlerce yılda başardığını kısa sürede tekrar etmektir, ama nihayetinde eseri gerçekleştiren yine doğanın kendisidir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bütün doğal şeylerin bedenleri, ister kâmil ister nâkıs olsunlar, zamanın başlangıcından beri dört unsurdan yahut tabiattan meydana gelmiştir: yani Ateş, Hava, Toprak ve Su. Bunları kâdir-i mutlak olan Tanrı kusursuz bir birlik içinde birbirine bağlamıştır. Filozofların sırrı işte bu dört unsurda gizlidir. Toprak ile Su cismaniyeti ve görünürlüğü verir; Ateş ile Hava ise, ancak öteki iki unsurun içinde bulunabilen ruhu ve görünmez kudreti bağışlar.

Bu dört unsur birleşip tek bir şey olarak var olduklarında bambaşka bir varlığa dönüşürler; böylece doğadaki her şeyin bu unsurlardan bileşik olduğu açığa çıkar. Ne var ki unsurların tek cinsten ve yalın olması gerekir, çeşitli değil; aksi hâlde aralarında ne etki ne de edilgi vuku bulabilir. Zira Aristoteles der ki, tabiatça uyuşan şeyler dışında gerçek bir oluş yoktur.

Ihlamur yahut meşe ağaçları armut vermez; dikenden üzüm, devedikeninden incir de devşiremezsin. Her şey ancak kendi cinsinden olanı, tabiatça kendisiyle uyuşanı doğurur; her ağaç kendi meyvesini verir. Bu yüzden bizim sırrımız yalnızca kendisinde bulunduğu şeylerden çıkarılmalıdır; onu taştan, tuzdan yahut ona yabancı bedenlerden süzemezsin. Elixir'imizi basiretle yapmak istiyorsan, onu madenî bir kökten çıkarmalısın. Çünkü Geber'in dediği gibi, maddenin kemalini ancak tohumlarından elde edebilirsin. Kükürt ile Cıva, doğanın bizzat yeryüzünün maden ocaklarında ve mağaralarında üzerinde işlediği madenî kökler ve tabii ilkelerdir.

Filozofların sırrı işte bu dört unsurda gizlidir.
Özgün metin (İngilizce)
The bodies of all natural things, being both perfect and imperfect from the beginning of time, are compounded of a group of four elements or natures: namely, Fire, Air, Earth, and Water, joined by God Almighty in a perfect unity. In these four elements is hidden the secret of philosophers. The Earth and Water give corporality and visibility. The Fire and Air give the spirit and invisible power, which cannot be seen or touched except within the other two. When these four elements are joined and made to exist as one, they become another thing; from this, it is evident that all things in nature are composed of these elements. But it is necessary that the elements be of one kind and not diverse, that is, simple. For otherwise, neither action nor passion could happen between them. So says Aristotle: There is no true generation except of things agreeing in nature. Elder or Oak trees will not bring forth pears; nor can you gather grapes from thorns, or figs from thistles. Things do not bring forth anything but their own kind. Our secret, therefore, is to be drawn only out of those things in which it exists. You cannot extract it out of stones or salt, or other heterogeneous bodies. If you prudently desire to make our Elixir, you must extract it from a mineral root. For as Geber says, You must obtain the perfection of the matter from its seeds. Sulphur and Mercury are the mineral roots and natural principles upon which Nature herself acts and works in the mines and caverns of the earth.

Bu metin neden önemli

Roger Bacon (yaklaşık 1214 ile 1292), Fransisken tarikatına mensup İngiliz filozofu ve tabiat bilginidir; deneysel yönteme yaptığı vurguyla anılır. "Radix Mundi" ona atfedilen bir simya risalesi olup, madenlerin dört unsurdan ve özellikle kükürt ile cıvadan doğuşunu anlatır. Burada okunan metin, çokyönlü hekim ve simyacı William Salmon'ın (1644 ile 1713) 1692 tarihli "Medicina Practica" adlı eserinin sonuna eklediği İngilizce çevirisidir. Salmon, Latince metni maddelere bölerek İngiliz okurun anlayışına açmış, böylece Ortaçağ simya geleneğini erken modern döneme taşımıştır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Medicina Practica, or Practical Physick (William Salmon), s. 677-678 içinde "Roger Bacon's Root of the World / Radix Mundi", Chapter XXXVII
Neşir
Londra, 1692 baskısı
Konum
Sayfa 677-678 (Chapter XXXVII, madde I-IX)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön