Roger Bacon'a atfedilen "Radix Mundi", yani "Dünyanın Kökü", madenlerin ilksel ilkelerini ele alan bir simya risalesidir. Aşağıdaki pasaj, hekim ve simyacı William Salmon'ın 1692 tarihli İngilizce çevirisinin açılış bölümünden alınmıştır. Bacon burada bütün varlıkların dört unsurdan doğduğunu ve madenlerin gerçek kökeninin kükürt ile cıvada aranması gerektiğini anlatır. Sanatın işi, doğanın binlerce yılda başardığını kısa sürede tekrar etmektir, ama nihayetinde eseri gerçekleştiren yine doğanın kendisidir.
Bütün doğal şeylerin bedenleri, ister kâmil ister nâkıs olsunlar, zamanın başlangıcından beri dört unsurdan yahut tabiattan meydana gelmiştir: yani Ateş, Hava, Toprak ve Su. Bunları kâdir-i mutlak olan Tanrı kusursuz bir birlik içinde birbirine bağlamıştır. Filozofların sırrı işte bu dört unsurda gizlidir. Toprak ile Su cismaniyeti ve görünürlüğü verir; Ateş ile Hava ise, ancak öteki iki unsurun içinde bulunabilen ruhu ve görünmez kudreti bağışlar.
Bu dört unsur birleşip tek bir şey olarak var olduklarında bambaşka bir varlığa dönüşürler; böylece doğadaki her şeyin bu unsurlardan bileşik olduğu açığa çıkar. Ne var ki unsurların tek cinsten ve yalın olması gerekir, çeşitli değil; aksi hâlde aralarında ne etki ne de edilgi vuku bulabilir. Zira Aristoteles der ki, tabiatça uyuşan şeyler dışında gerçek bir oluş yoktur.
Ihlamur yahut meşe ağaçları armut vermez; dikenden üzüm, devedikeninden incir de devşiremezsin. Her şey ancak kendi cinsinden olanı, tabiatça kendisiyle uyuşanı doğurur; her ağaç kendi meyvesini verir. Bu yüzden bizim sırrımız yalnızca kendisinde bulunduğu şeylerden çıkarılmalıdır; onu taştan, tuzdan yahut ona yabancı bedenlerden süzemezsin. Elixir'imizi basiretle yapmak istiyorsan, onu madenî bir kökten çıkarmalısın. Çünkü Geber'in dediği gibi, maddenin kemalini ancak tohumlarından elde edebilirsin. Kükürt ile Cıva, doğanın bizzat yeryüzünün maden ocaklarında ve mağaralarında üzerinde işlediği madenî kökler ve tabii ilkelerdir.
Filozofların sırrı işte bu dört unsurda gizlidir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Roger Bacon (yaklaşık 1214 ile 1292), Fransisken tarikatına mensup İngiliz filozofu ve tabiat bilginidir; deneysel yönteme yaptığı vurguyla anılır. "Radix Mundi" ona atfedilen bir simya risalesi olup, madenlerin dört unsurdan ve özellikle kükürt ile cıvadan doğuşunu anlatır. Burada okunan metin, çokyönlü hekim ve simyacı William Salmon'ın (1644 ile 1713) 1692 tarihli "Medicina Practica" adlı eserinin sonuna eklediği İngilizce çevirisidir. Salmon, Latince metni maddelere bölerek İngiliz okurun anlayışına açmış, böylece Ortaçağ simya geleneğini erken modern döneme taşımıştır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Medicina Practica, or Practical Physick (William Salmon), s. 677-678 içinde "Roger Bacon's Root of the World / Radix Mundi", Chapter XXXVII
- Neşir
- Londra, 1692 baskısı
- Konum
- Sayfa 677-678 (Chapter XXXVII, madde I-IX)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
