Onbeşinci yüzyıl İngiliz simyacısı Sir George Ripley'nin Cantilena adlı alegorik şiiri, simyanın en görkemli anlatılarından biridir. Yaşlı Kral, yani Baba, kendi oğlunu yutar, tentürü ter gibi dışarı verir ve göksel yağmurla çözülüp arı suya dönüşür. Aşağıdaki bölüm, bu dönüşümün doruk noktasını taşır: ölümün ardından gelen yeniden doğuş ve baba ile oğulun tek bir tahtta ebediyen birleşmesi. Theatrum Chemicum'un 1602 baskısında yer alan bu Latince metin, taşın büyük eserindeki ölüm ve dirilişin resmini çizer.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Tanrı, ışıldayan yıldızların aracılığıyla gökten yeryüzüne yağmur gönderir. Bu yağmur bereketli ve gümüşten idi; babanın bedenini suladı ve yumuşattı. Ey Tanrı, nihayet yardım et bize ki senin lütfuna erişelim.

ONBEŞİNCİ FİGÜR. Burada Baba ile oğul tek bir varlıkta birleşir; bırak ki sonsuza dek beraber kalsınlar. Burada uykuya dalan baba, bütünüyle arı suya dönüşür; ve bu suyun gücüyle iyi bir toprak hazırlanır. Aynı anda güçlü ve güzel yeni bir baba, yeni bir oğul yaratan bu baba, ebediyen babanın içinde kalır, baba da oğulun içinde.

Böylece farklı şeylerin içinde sayısız meyve verirler; öyle meyveler ki hiçbir zaman çürümez, hiçbir ölümle ölmez, ancak Tanrı'nın lütfuyla sonsuza dek kalır ve muhteşem bir krallıkta birlikte zafer sürerler. Baba ile oğul bir arada, tek bir tahtta otururlar; ortada ise kan kırmızısı bir cübbeye bürünmüş efendinin yüzü belirir.

Görünmez, ölümsüz çağlar Kralına, tek Tanrı'ya, sonsuza dek övgü ve şükran olsun. Âmin.

Özgün metin (İngilizce)

God sends rain from heaven onto the earth through the shining stars. This rain was fruit-bearing and silver, it watered and softened the body of the father. Help us, O God, at last that we may attain your grace. FIFTEENTH FIGURE. Here the Father and the son are joined into one, and let them remain together forever. The father sleeping here is entirely transformed into clear water, and by the power of this water good soil is prepared, and at the same time a new father, strong and beautiful, who creates a new son, remains here in the father forever, and the father in the son: thus in different things they bring forth innumerable fruits, which do not perish at any time, nor die by any death, but by the grace of God they remain forever and triumph together in a magnificent kingdom. The Father and the son sit together on one throne, and the face of the master appears in the middle, clothed in a blood-red cloak. To the invisible, immortal King of the ages, the only God, be praise and glory forever. Amen.

Bu metin neden önemli

George Ripley (yaklaşık 1415-1490), Bridlington kanonu, İngiliz simyasının en etkili adlarından biridir. Cantilena, yani Şarkı, onun ünlü alegorik şiiridir: çözülüp yeniden doğması gereken Yaşlı Kral, taşın arınmasını ve dönüşümünü temsil eder. Baba oğulu yutar, tentür ter gibi dışarı sızar ve göksel gümüş yağmur bedeni suya çevirir. Bu bölüm Theatrum Chemicum'un 1602 Latince baskısındaki resimli figürlerden (Onbeşinci Figür) alınmıştır; ölüm, çözülme ve dirilişin klasik simyasal döngüsünü Hristiyan bir dua diliyle örer.

Eser hakkında

On beşinci yüzyıl İngiltere’sinde Bridlington kanonu olarak görev yapan George Ripley, geç Orta Çağ ve erken modern dönem Avrupa simya külliyatının temel figürleri arasında yer alır. Eserlerini hem İngilizce hem de Latince gelenekle harmanlayan Ripley, Hristiyan teolojisinin sembolik dilini laboratuvar uygulamaları ve felsefi simya teorileriyle ustalıkla bütünleştirmiştir. Çalışmaları yalnızca kendi çağında değil, metinlerinin geniş derlemelerde yer bulduğu on yedinci yüzyıl başında da etkisini sürdürmüştür. Nitekim dönemin kapsamlı simya külliyatı Theatrum Chemicum’un 1602 baskısında yer alan Latince çeviriler, onun düşüncesinin erken modern dönem entelektüel çevrelerinde yeniden dolaşıma girmesini sağlamıştır.

Cantilena, simyadaki "Büyük Eser" sürecini şiirsel ve alegorik bir kurguyla işleyen çok katmanlı bir metindir. Eserin omurgasını, kusurlu ve yaşlı maddenin arındırılması, çözülmesi ve yeniden doğması fikrini temsil eden Yaşlı Kral anlatısı oluşturur. Babanın oğlunu içine alması, bedensel sıvıların ayrışması, göksel müdahaleyle gelen arınma ve nihai birlik, simyasal felsefedeki çözülme ile birleşme aşamalarının doğrudan bir yansımasıdır. Ripley bu anlatıda, maddenin dönüşümünü salt kimyasal bir işlem olarak değil, çürüme yoluyla ölümsüzlüğe ulaşan metafizik ve teolojik bir yenilenme döngüsü olarak ele alır.

Sayfamızda sunulan On Beşinci Figür bölümü, bu meşakkatli sürecin tamamlandığı ve çözülen bedenlerin ebedi bir krallıkta birleştiği doruk anını temsil eder. Yağmurla yumuşayıp arı suya dönüşen baba figürü, toprakla buluşarak bozulmaz meyveler veren yeni bir mevcudiyete kapı aralar. Baba ile oğulun tek bir tahtta buluşması, zıtlıkların uyumunu ve simyanın nihai gayesi olan mükemmelleşmiş varlığı simgeler. Okurun bu metne yaklaşırken kelimeleri yalnızca maddi tarifler olarak değil, Hristiyan eskatolojisiyle iç içe geçmiş bir varoluşsal arınma ve diriliş dramı olarak değerlendirmesi yerinde olacaktır.

Bu eser Simya Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Theatrum Chemicum (Chemical Theater), 1602 baskısı; George Ripley'nin şiirsel/alegorik eseri, Latince çeviri (s. 885)
Neşir: Theatrum Chemicum, 1602 (Latince)
Konum: Sayfa 885 (Onbeşinci Figür); Cantilena bölümü s. 874-885 arası
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Cantilena: Yaşlı Kralın Yeniden Doğuşu. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/ripley-cantilena-yasli-kralin-yeniden-dogusu

Özgün Sayfalar60 sayfa