Menahem ben Benjamin Recanati (yaklaşık 1250-1310), Tevrat'a yazdığı gizemci şerhle Kabala geleneğinin en nüfuzlu İtalyan üstatlarından biri sayılır. Kendi eseri İngilizceye tam olarak çevrilmiş biçimde bulunmadığından, ona en yakın gerçek birincil kaynak seçildi. Aşağıdaki pasaj, Rönesans hümanisti Giovanni Pico della Mirandola'nın kütüphanesinde bulunan kabalist el yazmalarının fihristinden alınmıştır (bu el yazmalarının Latinceye çevrilmesi işi, modern araştırmalara göre büyük ölçüde Flavius Mithridates'e aittir). Jacques Gaffarel'in 1651 tarihli bu kataloğunda, Pico'nun kütüphanesindeki ilk cildin, yani Tevrat'ın kabalist sırlarını açan şerhin müellifi olarak bizzat Recanati anılır ve onun eserleri sıralanır.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Başı ve sonu eksik olduğundan İbranice bir el yazmasından tamamlayıp Latinceye çevirdiğimiz ilk cildin şârihi, İtalyan Recanatili Haham Levi idi; yaygın adıyla Recanati diye anılırdı. Kabala meselelerinde öylesine derin bir ilme ve öylesine ince bir kavrayışa sahipti ki İtalya ondan daha ince, ondan daha bilgili bir kimse tanımamıştır. Bundan yaklaşık yüz seksen yıl önce yaşadı ve ardında gelecek kuşaklara birçok eser bıraktı.

İbraniler arasında bu eserlerin en meşhurları şunlardır: Yaşlı Haham Leba'nın kehanet kitabına dair Kabalist Teoremler; Haham Nechunia ben Kana'nın Kabalist Duası üzerine Notlar; ve Haham Yose ile Büyük Eleazar'ın Vecizeleri üzerine yazdıkları. Büyük şöhrete sahip kitaplar olan Zohar ile Bahir'e de Açıklamalar ve Aydınlatmalar getirdi.

Son derece âlimane şerhlerle Talmud'un Berahot, Nidda ve Sanhedrin risalelerini de aydınlattı; bununla birlikte Kutsal Kitap'ın çoğu bölümünü ve her iki Targum'u, yani Keldani Yonatan'ınkini ve Pontuslu mühtedi Aquila'nınkini de şerh etti. Onlar bu ikinciyi bozulmuş bir adla Onkelos diye anarlar.

Özgün metin (İngilizce)

Of the first volume, the beginning and end of which, being missing, we restored from a Hebrew manuscript and translated into Latin, the elucidator was Rabbi Levi of Recanati, an Italian, commonly called Recanati. He was so learned in Kabbalistic matters, and so subtle, that Italy has scarcely known anyone more subtle or more learned. He lived about one hundred and eighty years ago, and dedicated various works to posterity, the most famous of which among the Hebrews are the Kabbalistic Theorems regarding the book of oracles of Rabbi Leba the Elder; the Notes on the Kabbalistic Prayer of Rabbi Nechunia Ben Kana; and on the Aphorisms of Rabbis Jose and Eleazar the Great. He also provided Explanations and Clarifications on the books of great renown, the Zohar and the Bahir. With most learned commentaries, he also illustrated the Talmudic treatises Berachot, Niddah, and Sanhedrin, as well as most books of the Holy Scripture and both Targums, namely that of Jonathan the Chaldean and that of Aquila the Pontic proselyte, whom they call Onkelos by a corrupted name.

Bu metin neden önemli

Bu metin, Provenceli âlim Jacques Gaffarel'in 1651'de yayımladığı, Giovanni Pico della Mirandola'nın Latinceye tercüme ettirdiği kabalist el yazmalarının fihristinden gelir. On beşinci yüzyıl sonunda Pico, Kabala'yı Hristiyan düşüncesine taşıyan öncü isimdi; kütüphanesindeki bu ciltler, Yahudi gizemciliğinin Rönesans Avrupa'sına açılan kapısıydı. Pasaj, Recanati'nin bizzat kendi sözlerinden değil, onun Tevrat şerhini ve öteki eserlerini tanıtan bir katalog kaydından oluşur; bu yönüyle ustanın eserlerinin dönem Avrupa'sında nasıl algılandığını gösteren değerli bir tanıklıktır.

Eser hakkında

On üçüncü yüzyılın ikinci yarısı ile on dördüncü yüzyılın başlarında yaşayan İtalyan haham Menahem ben Benjamin Recanati, Orta Çağ Yahudi düşüncesinin gizemci damarını İtalya yarımadasında temsil eden başlıca şahsiyetlerdendir. Zohar ve Sefer ha-Bahir gibi erken dönem Kabala metinlerinin İtalyan coğrafyasında tanınmasında ve yorumlanmasında belirleyici bir rol üstlenmiştir. Recanati'nin ortaya koyduğu bu miras, on beşinci yüzyılın sonlarında hümanist düşünür Giovanni Pico della Mirandola'nın ilgisini çekmiş ve Flavius Mithridates gibi çevirmenler vasıtasıyla Latinceye aktarılmıştır. Elimizdeki tanıklık ise bu zengin birikimi derleyen Provenceli bilgin Jacques Gaffarel'in 1651 yılında yayımladığı katalog çalışmasından günümüze ulaşmaktadır.

Gaffarel tarafından neşredilen bu fihrist, Pico della Mirandola'nın kütüphanesinde muhafaza edilen İbranice ve Aramice kabalist külliyatın Latince tercümelerini tasnif eder. Metin, yalnızca mevcut nüshaların fiziksel durumunu belgelemekle kalmaz; aynı zamanda Hristiyan hümanistlerin Yahudi teolojisini hangi kavramsal çerçeve içinde okuduklarını gösterir. Eserin ana odağını, Tevrat'ın lafzi anlamının ötesine geçerek metnin arkasındaki gizli manaları çözme arayışı oluşturur. Bu çerçevede fihrist, Recanati'nin kutsal metinleri, Talmud risalelerini ve kadim Targum tercümelerini şerh ederken benimsediği yöntemi aktarır ve onun İbrani yazınındaki geniş bibliyografyasını ayrıntılı biçimde listeler.

Bu sayfada sunulan pasaj, Gaffarel'in kataloğunun önsözünde yer alan ve kütüphanedeki ilk cildin mahiyetini açıklayan bölümdür. Okur, doğrudan birincil metne ulaşmanın güç olduğu bir alanda, Rönesans âlimlerinin İtalyan Kabalasına duyduğu ilgiyi bu kayıt üzerinden takip edebilir. Pasaj, Recanati'nin eserlerinin yalnızca dar bir cemaat içinde kalmayıp erken modern dönem Avrupa entelektüel çevrelerinde nasıl bir yetkinlikle kabul gördüğünü sergiler. Metni incelerken, aktarılan bilgilerin hem bir el yazması katalog kaydı hem de Hristiyan Kabalası geleneğinin teşekkül sürecine ışık tutan tarihsel bir belge niteliği taşıdığını göz önünde bulundurmak faydalı olacaktır.

Bu eser Kabala Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Codicum cabalisticorum manuscriptorum ... Joannes Picus comes Mirandulanus index (Pico della Mirandola'nın Kabalist El Yazmaları Fihristi)
Neşir: Jacques Gaffarel, Codicum cabalisticorum manuscriptorum ... index, Latince, 1651
Konum: Sayfa 21 (imzalı sayfa 16), "Hayırsever Okuyucuya" başlıklı önsöz bölümü
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Recanati'nin Tevrat Şerhi: Pico della Mirandola'nın Kabalist El Yazmaları Fihristinden. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/recanati-tevrat-serhi-pico-kabbalah

Özgün Sayfalar60 sayfa