Placidus de Titis'in on yedinci yüzyılda kurduğu Primum Mobile ve gök evleri öğretisinin asıl kaynağı, göğün gündelik dönüşünü Doğu, gök ortası, Batı ve yerin altındaki nokta ile çerçeveleyen kadim Ptolemaios geleneğidir. Bu pasajda göğün dört köşesinin, yani gök evlerinin doğduğu çerçevenin ilk temeli anlatılır: gezegenlerin ufuk üzerindeki konumları, onların niteliğini belirleyen ilk ölçüdür.
Kimileri de gezegenlerin, tabir yerindeyse, güneşle olan mukayeselerinde oluşturdukları şekillere göre erilleştiğini ve dişilleştiğini söyler. Zira güneşin önünde yürüyüp Doğu'da belirdiklerinde eril; güneşin ardından gelip Batı'da bulunduklarında ise dişi diye anılırlar.
Aynı şey ufuk üzerinde meydana getirdikleri şekillerle de ispat olunur. Çünkü Doğu'dan gök ortasına dek uzanan yerlerde yahut Batı'dan yerin altındaki gök ortasının karşı noktasına dek uzanan yerlerde bulunduklarında eril sayılırlar. Bunun sebebi şudur: Doğu'da bulunduklarında, aslabe denilen rüzgârın çıktığı o bölgede eğleşirler. Geri kalan iki çeyrekte ise dişildirler, zira adabo'nun çıktığı bölgeyi işgal ederler.
Doğu'dan gök ortasına, Batı'dan yerin altındaki karşı noktaya uzanan yerler, göğün asıl çerçevesini çizer.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Aradığımız Placidus de Titis'in "Primum Mobile" adlı eseri Source Library kütüphanesinde 1800 öncesi İngilizce çeviriyle bulunmadığından, konuya en yakın gerçek birincil kaynak seçildi. Placidus'un tüm ev sistemi, göğün gündelik dönüşünü esas alan Ptolemaios öğretisinin bir geliştirmesidir. Bu pasaj, Batlamyus'un Tetrabiblos'unun Haly şerhiyle basılmış 1484 Venedik Latince edisyonundan alınmıştır ve gök evlerinin dayandığı dört köşe çerçevesini (Doğu ufku, gök ortası, Batı ufku ve yerin altındaki nokta) doğrudan tarif eder. Metindeki "aslabe" ve "adabo" Arapça rüzgâr adlarının Latinceye geçmiş biçimleridir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Quadripartitum et Centiloquium (Tetrabiblos), Claudius Ptolemaios; Haly şerhi, Venedik 1484
- Neşir
- 1484 Latince edisyon (Haly Abenragel şerhiyle)
- Konum
- Kitap 1. Bölüm, s. 16 (çeviri alanı); Bölüm 6, ufuk şekilleri üzerine
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
