On birinci yüzyıl Bizans'ının en parlak bilginlerinden Mikhael Psellos, Yeni Platoncu geleneğin daimon öğretisini Hristiyan bir çerçevede yeniden ele alır. "Cinlerin İşleyişi Üzerine" adlı diyalogunda Thrakyalı ile Timotheos arasında geçen konuşma, görünmez varlıkların bedene sahip olup olmadığı sorusuna eğilir. Aşağıdaki bölüm, meleksel doğa ile cinsel doğa arasındaki inceliği, ışık ve madde kavramları üzerinden serimleyen öğretinin kalbini oluşturur.
İki beden arasında büyük bir fark bulunmalıdır. Zira meleğe ait beden, kendinden dışarı bir tür ışık yaydığından, görme uzuvlarına ağır gelir ve dayanılmazdır. Cine ait bedene gelince, onun vaktiyle bu türden olup olmadığını söyleyemem, gerçi öyle görünmektedir; ne var ki şimdi karanlık ve loş bir şeydir, görünüşü kederli, kendi soyundan gelen ışıktan yoksun kalmıştır.
Meleksel doğa maddesizdir, bu yüzden bütün katı cisimlere nüfuz edip onların içinden geçebilir; güneşin ışınlarından bile daha ele gelmezdir. O ışınlar saydam cisimlerden geçerken, yeryüzündeki donuk nesneler onları geri yansıtır ve böylece çarpmaları katlanılır kılınır, çünkü onlarda maddi bir yan vardır. Oysa hiçbir şey bir meleğe karşı direniş gösteremez, zira melekler hiçbir şeye karşı direnç sunmaz; hiçbir şeyle aynı cinsten değildir. Buna karşılık cinlerin bedenleri, inceliklerinden ötürü belirsiz kalsalar da, yine de bir ölçüde maddi ve elle tutulurdur.
Melek hiçbir şeye direnç sunmaz, hiçbir şeyle aynı cinsten değildir; oysa cinlerin bedenleri, ne denli ince olsalar da, bir ölçüde maddi ve elle tutulurdur.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Metin, Yeni Platonculuğun Iamblikhos'tan miras kalan daimonoloji geleneğini sürdürür: varlık mertebeleri arasındaki geçişi maddesellik derecesiyle ölçen bir kozmoloji. Psellos, saf meleksel ışığın maddesizliğini cinlerin yarı maddi, kararmış doğasıyla karşılaştırırken, Kildani Kehanetleri'nin ve Platoncu mirasın ruh ile beden arasındaki ara-varlıklar öğretisini Bizans düşüncesine taşır. Görselde yer alan Ficino ise bu geleneğin Rönesans'a uzanan başlıca aktarıcısıdır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Michael Psellus on the Operation of Daemons (De operatione daemonum), Marcus Collisson İngilizce çevirisi, Sydney/Londra 1843; özgün diyalog 11. yüzyıl Bizans'ına aittir. Source Library dijital nüshası, sayfa 30-31.
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
