Geç Antik Çağın en sistematik Neoplatonik düşünürü Proklos, Platon'un Timaios diyaloğuna yazdığı bu geniş şerhte, evrenin ruhunun nasıl doğduğunu ve tüm varlık mertebelerini nasıl kuşattığını inceler. Aşağıdaki pasaj, Yaratıcı'nın (Demiurgos) her şeyi bir anda ve ebediyen meydana getirişini, buna rağmen etkilerin düzeninin bozulmadan korunuşunu anlatır. Zümre zümre inen bir hiyerarşide akıl, ruh ve bedenin birbirine bağlanışı, Neoplatonik kozmolojinin özünü oluşturur.
"Ruhu ortaya yerleştirerek onu evrenin bütününe yaydı; bunun yanı sıra, kâinatın bedenini dışarıdan da ruhla sardı." İlâhî olan, her şeyi bir anda ve ebediyen meydana getirir. Zira kendi öz varlığı gereği ve bütünlerin ebedî bir aklına uygun olarak, tüm şeyleri kendinden doğurur: âlemüstü varlıkları ve bütün âlem içi varlıkları, akılları, ruhları, tabiatları, bedenleri ve maddenin bizzat kendisini.
Gerçekten de bu bir anda toplanmış olan, Yaratıcı'nın şeyleri meydana getirişinde, güneşin aydınlatışında olduğundan daha yüksek bir mertebede kaimdir; her ne kadar bu ikincisinde bütün ışık güneşten bir ve aynı anda çıkıp gelse de. Fakat görünür yaratış aracılığıyla babasını taklit eden güneş, ebedî ve görünmez bir meydana getirişe açıkça boyun eğer.
Söylediğimiz gibi, öyleyse, bütün şeyler Yaratıcı'nın elinden bir anda ve ebediyen çıksa da, etkilerinin düzeni yine de aynı anda korunur. Çünkü meydana getiren sebepte, düzenlenen şeylerden önce gelen ebedî bir akıl ve düzen vardı. Bundan ötürü, bütün şeyler tek bir sebepten bir anda geldiği hâlde, kimileri ilk, kimileri de tâbi bir mertebeye sahiptir. Ve kimileri Yaratıcı ile birleşme yoluyla, kimileri temas yoluyla, kimileri de iştirak yoluyla aynı düzene katılır.
İlâhî olan, her şeyi bir anda ve ebediyen meydana getirir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Proklos (M.S. 412-485) Atina Platon Akademisi'nin başkanı ve Geç Antik Neoplatonizmin en büyük dizgecisiydi. Timaios Şerhi, Platon'un kozmoloji diyaloğuna yazılmış en kapsamlı antik yorumdur ve evrenin ruhu (psyche tou kosmou) öğretisini ayrıntısıyla işler. Burada aktarılan pasaj, evren ruhunun bahsine giriş niteliğindedir: Demiurgos'un zamanüstü yaratışının, akıl-ruh-beden üçlü hiyerarşisi içinde nasıl düzenlendiğini gösterir. Bu metin, İngiliz Platoncu Thomas Taylor'ın 1820 tarihli klasik çevirisinden alınmıştır; Taylor, Proklos'u ilk kez bütünüyle İngilizceye kazandıran çevirmendir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Commentaries of Proclus on the Timaeus of Plato (Proclus, çev. Thomas Taylor, Londra 1820), Cilt II, Kitap III, s. 9
- Neşir
- Thomas Taylor İngilizce çevirisi, 2 cilt, Londra, 1820
- Konum
- Cilt II, Kitap III, sayfa 9 (Timaios 34B lemması üzerine)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
