Proklos, Platon'un Parmenides diyaloğuna yazdığı bu şerhte "Bir"i tüm varlığın kaynağı olarak kurar. Buradaki pasaj, her tanrının bir "henad", yani tanrısal bir birlik olduğu öğretisini açar ve en yüce Bir ile ondan pay alan diğer tanrısal birlikler arasındaki katılım düzenini serimler.
Zira her tanrı, tanrı olduğu ölçüde, bir henad, yani tanrısal bir birliktir. Nitekim tanrısal olan her şeye dair öğreti de böyle söylemiştir: Bir. İşte bu yüzden tüm tanrılara ilişkin talimi ilk Tanrı'ya dair öğretiye bağladıklarını ileri sürerler. Çünkü hepsi öz ötesi henadlardır; varlıkların çokluğunun üstüne yükselirler ve özlerin doruklarıdırlar.
Ne var ki en ilksel olan Bir, ötekilerden ayrılmıştır; kendisinden pay alınamaz, herkese bilinmez kalır ve büsbütün tecrit edilmiştir. Diğer henadların her biri ise bir bakıma paylaşılabilirdir; salt bir henad değil, aynı zamanda bir çokluktur ve kimi tanrısal, kimi düşünülür, kimi düşünsel, kimi ruhsal, kimi de cismani doğaya katılır. İşte katılım buraya değin ilerler.
Her tanrı, tanrı olduğu ölçüde, bir henaddır, tanrısal bir birliktir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu metin, Batı düşüncesinde birlik ile çokluk arasındaki en incelikli köprülerden birini kurar. Proklos'un "henad" öğretisi, mutlak ve paylaşılamaz olan Bir ile ondan taşan çokluk arasına tanrısal birlikler basamağını yerleştirerek, aşkın kaynağın nasıl olup da her mertebeye pay verebildiğini açıklar. Bu şema, sonraki yüzyıllarda Hristiyan ve İslam Neoplatonizmini, negatif teolojiyi ve Rönesans hermetizmini derinden etkilemiştir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Proclus, Commentary on Plato's Parmenides (Cambridge, Trinity College, MS O.5.11)
- Neşir
- 1697 elyazması nüshası (Cambridge, Trinity College, MS O.5.11), Yunanca aslından çeviri
- Konum
- Sayfa 78 (çeviri metni)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library