Geç antikçağın en dizgeli Neoplatoncusu Proclus, Platon'un Timaios diyaloğunu satır satır şerh ederken evrenin nasıl var edildiğini iki büyük devinimle okur: her şeyin tek bir nedenden çıktığı ilerleyiş ve her şeyin kendi kaynağına döndüğü dönüş. Aşağıdaki pasajda evrenin zihin, ruh ve beden olarak üçe bölünüşü ile bu bölümlerin ilahi bir çember içinde birbirine bağlanışı anlatılır. Thomas Taylor'ın 1820 tarihli İngilizce çevirisinden alınmıştır.
Daha önce söylenenlerde Platon, evrenin dolgunluklarının düzenini bize ilerleyiş yönünde bildirdi; öyle ki Yaratıcı'nın zihni ruha, ruhu da bedene yerleştirdiğini ve evreni böyle var ettiğini tasvir etti. Ne var ki şimdi söylenende, o, dünyaya dönüş yönünde tamamlanma kazandırır. İlkin evrende bulunan karşıtları ele alır, bunlara iki aracı katar ve onları orantı yoluyla birleştirir.
Ardından, evreni bütünlerin bir bütünü kılarak onu zihinsel bir suretle kuşatır, ilahi bir yaşama ortak olma yetisini ona bağışlar ve ona zihni taklit eden bir devinim verir. Aynı biçimde, onu bu eklemelerle daha yetkin kılmayı sürdürerek, tüm bunlardan sonra evrene ruhu sokar ve her şeyi yaşamla doldurur; ancak farklı doğaları farklı bir yaşamla.
Zihni de ruha yerleştirir ve bunun aracılığıyla ruhu kaynağına bağlar. Zira evrenin ruhu, zihne ortak olmakla, düşünülür olanların ta kendileriyle birleşmiş olur. Ve böylece o, dünyaya ait zihnin, ruhun ve beden yığınının kendisinden çıktığı ilkede son bulur.
Zira evrenin ruhu, zihne ortak olmakla, düşünülür olanların ta kendileriyle birleşmiş olur.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Proclus (MS 412-485), Atina Platoncu Akademisi'nin başkanı ve Neoplatonizmin son büyük dizgecisidir. Timaios Şerhi, onun ilahi hiyerarşi öğretisini Platon'un kozmoloji diyaloğuna uygulayarak evreni Bir'den taşan ve Bir'e dönen bir kademeler düzeni olarak okur. Bu pasajdaki ilerleyiş (procession) ile dönüş (conversion) ikiliği, tüm varlığın tek nedenden çıkıp o nedene geri döndüğü demiurgos çemberi fikrini özetler ve Neoplatonik metafiziğin çekirdeğini oluşturur.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Commentaries of Proclus on the Timaeus of Plato (çev. Thomas Taylor, Londra, 1820), Kitap III
- Neşir
- Thomas Taylor çevirisi, Londra 1820, Cilt II (Kitap III), s. 2
- Konum
- Kitap III, s. 2 (sayfa görüntüsü 10)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
