Delphi'deki E Üzerine: "Sen Varsın"
"Kâhin" (The Oracle), 1880 tarihli gravür. Delphi'de Apollon kehanetine danışma sahnesini betimler.
Neoplatonizm

Delphi'deki E Üzerine: "Sen Varsın"

Plutarkhos (İng. çev. William W. Goodwin)· 1878 (özgün metin M.S. 1. yüzyıl)· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Plutarkhos'un Delphi diyaloglarından biri olan bu deneme, Apollon tapınağının kapısına kazınmış esrarengiz "E" (Yunanca Ei) harfinin anlamını soruşturur. Bilgeler kurulunun beş sayısını mı imlediği, mantıksal bir bağlacı mı gösterdiği, yoksa Tanrıya seslenen bir dua mı olduğu uzun uzadıya tartışılır. Metnin doruğunda Plutarkhos, Ei sözcüğünü "Sen varsın" diye okur: bu, salt Varlığa yapılan bir ikrardır. Ölümlü tabiat oluş ile bozuluş arasında salınıp dururken, gerçek ve değişmez varlık yalnızca Tanrıya aittir. Bu okuyuş, Neoplatonik geleneğin çekirdeğini oluşturur.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bu yüzden şu kanaatteyim ki bu hece ne sayıyı, ne sırayı, ne bağlantıyı, ne de eksik parçalardan herhangi birini imler; o kendi içinde tam olan bir sesleniş, Tanrıya bir selamdır ve söyleyeni, tam onu telaffuz ettiği anda Tanrının kudretinin idrakine ulaştırır. Zira Tanrı, buraya gelen her birimize bir bakıma şu selamla seslenir: "Kendini bil." Bu söz "Selam sana" sözünden hiç de aşağı değildir. Biz de karşılığında Tanrıya cevap verirken ona Ei, yani "Sen varsın" deriz; böylece varlığın gerçek, sahte olmayan ve yalnızca ona yaraşan biricik adını ona bahşederiz, çünkü bu ad yalnızca ona uygundur.

Zira biz gerçekte varlıktan özce hiç pay almış değiliz. Oluş ile bozuluş arasında duran her ölümlü tabiat, kendisine dair yalnızca bir görüntü, karanlık ve cılız bir sanı sergiler. Onu kavramak isteyerek düşünceni ona bağlarsan, tıpkı akışkan olanı sıkıp bastırarak avuçlamaya çalışan elin tuttuğunu yitirmesi gibi, akıl da hisse ve değişime tabi şeylerden herhangi birini fazla açık seçik algılamaya kalkıştığında yanılır ve yolundan sapar; kimi zaman o şeyin oluşuna, kimi zaman bozuluşuna doğru sürüklenir ve ne kalıcı ne de gerçekten var olan hiçbir şeyi kavrayamaz.

Biz de karşılığında Tanrıya ona Ei, yani "Sen varsın" deriz; varlığın biricik adını ona bahşederiz.
Özgün metin (İngilizce)
I am therefore of the opinion that this syllable signifies neither number, order, nor connection, nor any other of the deficient parts, but is a self-perfect appellation and salutation of the God, which brings the speaker to the conception of the power of the God at the very moment of uttering it. For the God in a manner calls upon every one of us who comes here with this salutation, "Know thyself," which is nothing inferior to "All hail." And we, in return answering the God, say to him Ei, "Thou art," attributing to him the true, unfeigned, and sole appellation of being, as agreeing to him alone. For we indeed do not at all essentially partake of "being." Every mortal nature, existing in the midst between generation and corruption, exhibits merely an appearance and an obscure, weak opinion of itself. And if you fix your thought, desiring to comprehend it, just as the hard grasping of water, by the pressing and squeezing together that which is fluid, loses what is held, so when reason pursues too evident a perception of any of the things subject to passion and change, it is deceived and led away, partly towards its generation and partly towards its corruption, being able to apprehend nothing either remaining or really subsisting.

Bu metin neden önemli

Plutarkhos (yaklaşık M.S. 46-119) Delphi tapınağında rahiplik yapmış bir Platoncu düşünürdü. Bu deneme, onun "Ahlaki ve Felsefi Eserler" (Moralia) külliyatındaki Delphi diyaloglarından biridir ve dostu Serapion'a ithaf edilmiştir. Tapınağın kapısına kazınmış "E" harfinin sırrı çevresinde dönen bir sohbeti canlandırır; konuşmacılar arasında Plutarkhos'un hocası, Platoncu filozof Ammonios da vardır. Metnin son bölümündeki "Sen varsın" okuyuşu, değişen görünüşler dünyası ile değişmez salt Varlık arasındaki ayrımı vurgular ve bu yönüyle sonraki Neoplatonik gelenegi, özellikle Plotinos'un Bir öğretisini önceler. Buradaki çeviri, on yedinci yüzyıl İngiliz çevirmenlerinin metnini gözden geçirerek yayımlayan William W. Goodwin baskısından alınmıştır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Plutarch's Morals, Vol. 4 (includes Isis and Osiris) — "On the Word EI Engraved Above the Gate of Apollo's Temple at Delphi" (De E apud Delphos), böl. 17-18
Neşir
Boston, 1878; William W. Goodwin editörlüğünde gözden geçirilmiş İngilizce çeviri (17. yüzyıl "several hands" çevirisine dayanır)
Konum
Cilt IV, s. 493 (dizin sayfası 515), böl. 17-18
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön