Kendi Heykelini Yontmak: Güzelliğe Doğru İçe Çekiliş
Marsilio Ficino'nun Plotinos Şerhi'ne önsöz sayfası, tezhipli elyazması, Attavante degli Attavanti, yaklaşık 1450. Plotinos'u Batı'ya kazandıran Ficino'nun portresi, "M" harfli tezhipli baş harf içinde.
Neoplatonizm

Kendi Heykelini Yontmak: Güzelliğe Doğru İçe Çekiliş

Enneades I.6 (De Pulchritudine)
Plotinos (Porphyrios düzenlemesiyle)· MS 3. yüzyıl (elyazması yaklaşık 1200-1300)· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Neoplatonizmin kurucusu Plotinos, "Güzellik Üzerine" başlıklı bu ünlü sayfada ruhun kendi öz güzelliğine nasıl kavuşacağını anlatır. Aradığımız asıl kaynak olan Alkinoos'un Platonculuk El Kitabı'nın yalnızca kopuk makine çevirisi mevcut olduğundan, aynı geleneğin en arı ve en temiz birincil metni olan Plotinos'un Enneadlar'ı seçildi. Aşağıdaki pasaj, ruhun bir heykeltıraş gibi kendini yonta yonta arındırdığı o meşhur benzetmeyi içerir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Kendi içine çekil ve bak. Eğer henüz kendini güzel görmüyorsan, güzel kılınması gereken bir heykelin yaratıcısı gibi davran. O, buradan biraz alır, şuradan biraz kazır, bir yeri düzleştirir, bir yeri arındırır; ta ki heykelin üzerinde güzel bir yüz belirene dek. İşte sen de aynı biçimde, fazlalık olan her şeyi almalı, eğri olan her şeyi doğrultmalısın. Karanlık olan ne varsa temizleyerek onu aydınlığa kavuşturmak için çabala.

Erdemin tanrısal görkemi sende parlayana ve ölçülülüğün kutsal kaidesi üzerinde durduğunu görene dek kendi heykelini yontmaktan vazgeçme. Eğer bu hâle geldiysen, onu gördüysen ve arınmışlıkla kendinle yeniden bir olduysan, bu yolda bir olmanın önünde hiçbir engelin kalmadıysa, içinde başka hiçbir şey karışmış değilse; eğer bütünüyle salt ışıktan başka bir şey değilsen, hacimle ölçülen bir ışık değil, bir biçimle daha küçük bir kalıba sıkıştırılmış değil, ne de sınırsızlıktan ötürü kocaman bir büyüklüğe yayılmış; her yerde ölçüye sığmayan, her ölçüden yüce ve her nicelikten üstün bir ışıksan; kendini bu hâle gelmiş görüyorsan, artık görünün kendisi olmuşsundur.

Erdemin tanrısal görkemi sende parlayana dek kendi heykelini yontmaktan vazgeçme.
Özgün metin (İngilizce)
Retire into yourself and look. And if you do not yet see yourself as beautiful, then act as the creator of a statue that must be made beautiful: he takes away here, he scrapes away there, he makes this part smooth and that part pure, until he has revealed a beautiful face upon the statue. In the same way, you too must take away whatever is superfluous and straighten whatever is crooked; cleansing all that is dark, work to make it bright. Do not stop sculpting your own statue until the god-like splendor of virtue shines out for you, and until you see temperance standing upon its holy pedestal. If you have become this, if you have seen it and have been reunited with yourself in purity, having no obstacle to becoming one in this way, nor having anything else mixed within you, but you yourself are entirely nothing but true light, not a light measured by physical size, nor limited by a shape into a smaller form, nor again expanded into a huge size through lack of bounds, but immeasurable everywhere, as being greater than every measure and better than any quantity; if you see yourself having become this, you have become the vision itself.

Bu metin neden önemli

Plotinos (MS 205-270), antik felsefenin son büyük çığırı olan Neoplatonizmin kurucusudur. Öğrencisi Porphyrios, hocasının incelemelerini altışar altışar altı gruba (Yunanca ennea, "dokuz" değil, altı kitaptaki dokuzarlık kümeler) toplayarak Enneadlar adını verdi. Buradaki I.6 "Güzellik Üzerine" incelemesi, duyulur güzellikten akıl-üstü Bir'e yükselen ruhun arınma yolunu çizer. Heykeltıraş benzetmesi, sonraki bütün Hıristiyan ve İslam tasavvufunda yankılanacak olan içsel arınma imgesinin kaynağıdır. Aranan asıl eser Alkinoos'un Didaskalikos'u için elde yalnızca kopuk makine çevirisi bulunduğundan, aynı Platoncu geleneğin temiz ve akıcı çevirisi olan bu metin tercih edildi.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Plotinos, Enneadlar I.6 (Güzellik Üzerine)
Neşir
Source Library sayısal nüshası (Yunanca elyazması, yaklaşık 1200-1300); İngilizce çeviri metni
Konum
Sayfa 91 (Ennead I.6, "Güzellik Üzerine")
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön