Pythagorasçı Philolaos, öğretisi büyük ölçüde kayıp giden bir okulun günümüze ulaşan en eski yazılı sesidir. Ona göre evren rastgele bir yığın değil, sınırlı ile sınırsızın uyum içinde birleşmesinden doğan düzenli bir bütündür. Bu birleşmeyi mümkün kılan ve bilinebilir kılan şey sayıdır. Aşağıdaki parça, sayının varlığın ve bilginin temeli oluşuna, tek ile çiftin doğasına ve karşıtları birbirine bağlayan uyuma dair Philolaos'un çekirdek fragmanlarından derlenmiştir.
Her şey, en azından bildiğimiz her şey, sayı içerir; çünkü sayı olmaksızın hiçbir şeyin ne düşünülebileceği ne de bilinebileceği apaçıktır. Sayının birbirinden ayrı iki türü vardır: tek ile çift; bir de bu iki türün karışımından doğan üçüncü bir tür, yani tek-çift. Her alt türü, sayısız çeşitliliğe elverişlidir ve her biri bunu kendine özgü biçimde açığa vurur.
Uyum, genellikle karşıtların ürünüdür; çünkü o, çokluğun birliği ve uyuşmazlıkların uzlaşmasıdır. Doğa ile uyum arasındaki durum işte budur. Şeylerin özü ölümsüzdür; o, biricik ve ilahi bir doğadır ve bu doğanın bilgisi insana ait değildir.
Yine de, var olan ve bizce bilinen şeylerin herhangi biri bilgimize erişemezdi; eğer bu öz, dünyanın üzerine kurulduğu ilkelerin, yani sınırlı ile sınırsız öğelerin içsel temeli olmasaydı. Bu ilkeler birbirine benzemediğinden ve benzer bir doğaya sahip olmadığından, uyum araya girmedikçe dünyanın düzeninin onlardan oluşması imkânsız olurdu.
Benzer olan ve benzer doğaya sahip şeyler uyuma ihtiyaç duymadı; fakat ne benzer bir doğaya ne de eşdeğer bir işleve sahip olan benzemez şeyler, dünyanın birbirine bağlı bütünlüğü içinde yerlerini alacaklarsa, uyum tarafından düzene sokulmak zorundadır.
Sayı olmaksızın hiçbir şey ne düşünülebilir ne de bilinebilir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu metin, Batı düşüncesinin en köklü sezgilerinden birinin ilk açık ifadesidir: Evrenin anlaşılabilir olması, onun sayısal bir düzene dayanmasından ileri gelir. Philolaos'un sınırlı ile sınırsızı uyum aracılığıyla birleştiren kozmosu, doğrudan Platon'un Timaios'una, oradan da kürelerin uyumu, kutsal geometri ve Kepler'in gök mekaniğine uzanan bir çizginin başlangıcıdır. Sayıyı yalnızca bir sayma aracı olarak değil, gerçekliğin dokusu ve bilginin koşulu olarak gören bu anlayış, kadim kozmoloji ile matematiksel bilimin ortak kökünü oluşturur.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The Complete Pythagoras: A Compilation of Pythagorean Texts (Volume Two, Fragments of Philolaus, from Boeckh)
- Neşir
- Kenneth Sylvan Guthrie (ed. & çev.), 1920; fragmanlar August Boeckh derlemesinden
- Konum
- Cilt II, Fragments of Philolaus, s. 139 (Fragmanlar 2 to 4; Stobaios ve Nikomakhos aktarımları)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library