Ezelin Şafağı ve Kaderin Değişmez Kalemi
Willy Pogany'nin Rubailer için yaptığı atmosferik suluboya (1909): kubbeli bir salonda bir vazodan yükselen ışıltılı ruh, şiirin manevi sarhoşluk ve hayatın geçiciliği temalarını yansıtır.
Kozmoloji

Ezelin Şafağı ve Kaderin Değişmez Kalemi

Ömer Hayyam (çeviren Edward FitzGerald)· 1859· Özgün: İngilizce· Source Library
KozmolojiTürkçe çeviriAçık erişim

Ömer Hayyam'ın rubaileri arasında evrenin düzenine ve kaderin önceden yazılmışlığına dair olanlar en çok yankı uyandıranlardır. Aşağıdaki dörtlükler yaratılıştan önceki karanlığı, ezelin ilk ışığını ve iyilikle kötülüğe kayıtsız kalarak her şeyi yazan kozmik Kalem'i anlatır. Bu satırlarda gökyüzü bile kaderin karşısında çaresizdir ve insana düşen tek şey kendi payına razı olarak metanetle durmaktır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Ezelin şafağı henüz ışığını saçmadan önce ıssız kaosun ve gecenin diyarları üzerine iyiliğe de kötülüğe de aldırmayan Kalem yazısını yazdı. Onu ne keder değiştirebilir ne de sonu gelmeyen bir çaba yeniden kaleme alabilir. Her kederimiz ve gelip geçen her sevincimiz daha yaratılış doğmadan çok önce takdir edilmişti.

Öyleyse göğü suçlama; çünkü her şey önceden buyrulmuştur ve gök, çaresiz topraktan da çaresizdir. Bu yüzden ölümlü bedenin var olduğu sürece hiç korkma ve kaderin sınırları içinde sağlam dur. Zâl oğlu Rüstem bile olsa düşmana boyun eğme; Hâtim Tâî olsa dahi dosttan bir şey esirgeme.

Zira yazılan şey uzun da olsa kısa da olsa hep aynı kalır ve gözyaşları ona bir avuntu veremez. Kaderin damlası ne bir eksilir ne bir artar; sen ömür boyu süren acı ve kederden başka bir şey bilmesen bile bu böyledir.

Göğü suçlama; çünkü her şey önceden buyrulmuştur ve gök çaresiz topraktan da çaresizdir.
Özgün metin (İngilizce)
Ere yet the dawn of Azal shed its light O'er dreary chaos and the realms of night, The Pen, unmoved by good and evil, wrote; Nor grief can change, nor endless toil rewrite. And ev'ry sorrow, all our passing mirth, Was long predestined, ere creation's birth; But blame not Heav'n, for all is fore-ordained, And Heav'n more helpless than the helpless earth. All fearless, then, while mortal frame shall be, Stand firm within the bounds of destiny; Yield naught to foe, though Rustam, son of Zal, Nor take from friend, though Hatim Tai were he. For what is written, be it long or brief, Remains the same, nor tears can give relief; No drop of destiny is less nor more, Though naught you know but life-long pain and grief.

Bu metin neden önemli

Ömer Hayyam (1048-1131) İslam'ın altın çağında yaşamış İranlı matematikçi, astronom ve şairdir. Cebir üzerine çalışmaları ve Celâlî takviminin düzenlenmesindeki rolüyle tanınır. Rubaileri ise kaderin önceden yazılmışlığı, göklerin düzeni ve varoluşun geçiciliği gibi kozmolojik ve varoluşsal temaları işler. Bu dörtlüklerdeki "Kalem" ile "Levh" imgeleri İslam geleneğinde kaderin ezelde yazıldığı Levh-i Mahfûz inancına gönderme yapar. Metin Edward FitzGerald'ın klasik İngilizce manzum çevirisine dayanan Chicago (McClurg) baskısındandır ve Bodleian, Nicolas, Whinfield gibi kaynaklarla karşılaştırmalı olarak sunulmuştur.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Rubaiyat of Omar Khayyam (Ömer Hayyam; çeviren Edward FitzGerald)
Neşir
FitzGerald çevirisi (1859), Chicago: A.C. McClurg baskısı; dörtlükler 21-24, sayfa 46-47
Konum
Sayfa 46-47, dörtlükler 21, 22, 23, 24 (translation alanı)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön