Olympiodoros, Phaidon Şerhi: Ruhun Arındırılması

İskenderiyeli Olympiodoros, geç Antik Çağ'ın son büyük pagan Neoplatoncularından biriydi ve Platon'un diyaloglarına yazdığı şerhlerle tanınırdı. Phaidon üzerine kaleme aldığı yorumda ruhun bedene inişini ve felsefe yoluyla arınıp yeniden yükselişini Orfik mitosun diliyle çözümler. Aşağıdaki pasaj, Olympiodoros'un Phaidon şerhinden doğrudan bir alıntıyı, büyük Neoplatoncu çevirmen Thomas Taylor'ın 1790 tarihli incelemesi aracılığıyla aktarır. Ruhun oluş âlemine Dionysosçu bir tarzda dağılışı ile onun gerçek anlamda arındırıcı bir felsefeyle yeniden birliğe kavuşması, kadim ilahiyatın merkezî öğretisi olarak burada özlü biçimde dile getirilir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Ruhun varoluşunun kaynakları, aynı zamanda onun düşüp geldiği ilkelerdir. Platon'un Timaios'undan öğrenebileceğimiz üzere bu ilkeler Iupiter (yani Demiurgos), evrensel ruh ve genç ya da evrensel tanrılardır. Bunlar arasında, kadim ilahiyata göre Bakhos ile özdeşleşen evrensel akıl, şair tarafından başlıca yüceltilendir.

Zira ruh, Olympiodoros'tan aktarılan önceki alıntılardan da anlaşılacağı gibi, oluş âlemine Dionysosçu bir tarzda dağıtılır. Bu husus, aynı yazarın Platon'un Phaidon'u üzerine yazdığı şerhten alınan şu dikkate değer pasajla daha da güçlü biçimde doğrulanır. Ruh, der Olympiodoros, oluşa Korik bir biçimde, yani Persephone'nin tarzında iner; fakat oluş içinde Dionysosçu bir surette bölünür ve bedene Prometheusçu ve Titanik bir tarzda bağlanır. Böylece kendisini bu bağlardan Herakles'in gücünü kullanarak kurtarır; ne var ki gerçek anlamda arındırıcı bir tarzda felsefe yaparak, Apollon'un ve kurtarıcı Athena'nın yardımıyla yeniden bir olur.

Ruh, kendisini bu bağlardan Herakles'in gücünü kullanarak kurtarır; ne var ki gerçek anlamda arındırıcı bir tarzda felsefe yaparak yeniden bir olur.

Özgün metin (İngilizce)

For the sources of the soul's existence are also the principles from which it fell; and these, as we may learn from the Timaeus of Plato, are Jupiter (or the Demiurge), the mundane soul, and the junior or mundane gods. Now, of these, the mundane intellect—which, according to ancient theology, is Bacchus—is principally celebrated by the poet. This is because the soul is distributed into generation in a Dionysiac manner, as is evident from the preceding extracts from Olympiodorus; and it is still more abundantly confirmed by the following curious passage from the same author, in his commentary on the Phaedo of Plato. "The soul," he says, "descends Corically, or after the manner of Proserpine, into generation, but is distributed into generation Dionysiacally; and she is bound in body Prometheiacally and Titanically. She frees herself, therefore, from its bonds by exercising the strength of Hercules; but she is collected into one through the assistance of Apollo and the savior Minerva, by philosophizing in a manner truly cathartic."

Bu metin neden önemli

Bu pasaj, Platon'un Phaidon diyalogunda geçen intihar yasağının ve ruhun bedenden ayrılışının Neoplatoncu okumasına dayanır. Olympiodoros, ruhun oluş âlemine inişini Orfik mitosun dört kral silsilesiyle (Uranos, Kronos, Zeus, Dionysos) ve erdemlerin dört basamağıyla (kuramsal, arındırıcı, siyasi, ahlaki) örtüştürür. Ruhun bedene bağlanması Titanik bir düşüş, ondan kurtuluşu ise felsefî arınmayla (katharsis) gerçekleşen bir yükseliştir. Thomas Taylor bu metni, o dönemde yalnızca el yazması hâlinde bulunan Olympiodoros şerhinden çevirerek Batılı okura ilk kez kazandırmıştır. Kutsala Dönüş bağlamında pasaj, ruhun kozmik iniş ve çıkış ritmini, bedenselleşmeyi ve arınma yoluyla asli birliğe dönüşü konu edinir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: A Dissertation on the Eleusinian and Bacchic Mysteries (Thomas Taylor, 1790), s. 61-62; İçinde: Olympiodoros'un Platon'un Phaidon'u üzerine şerhinden alıntı
Neşir: Thomas Taylor, A Dissertation on the Eleusinian and Bacchic Mysteries, ilk baskı, Londra, 1790
Konum: Sayfa 61-62 (kaynak numaralandırması); Source Library sayfa 65-66
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön