Jean-Baptiste Morin, çağının astroloji karşıtlarına verdiği yanıtta, göğün ve yeryüzü sebeplerinin birlikte işleyişini ele alır. Ona göre astrolojinin akli temeli, göksel cisimlerin ay altı dünyayı nasıl belirlediğinde yatar. Aşağıdaki pasaj, bu ortak sebepliliğin özünü at benzetmesi üzerinden anlatır.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Gök ile bir atın tohumu bir araya geldiğinde, her biri kendi güçlerine göre iş görür. Tohum ata biçimini yahut türünü verir. Ancak atın soylu yahut ürkek oluşu, kısacası üstün yahut kötü bir tabiata sahip oluşu, bunları asıl olarak Gök bağışlar. Bu yüzden Astrolojiden nefret eden Plotinos bile, Göğün atı yapmadığını, yani doğan varlığın at olmasına sebep olmadığını, çünkü bunun tohumdan geldiğini, fakat ata bir şey, yani onun tabiatını verdiğini kabul etmeye mecbur kalmıştır.

Aynı şeyin Gök hakkında ve dünyaya gelen insanlar hakkında da söylenmesi elbette gerekir. Zira dilencilerden ve donuk yahut kötü tabiatlı ebeveynlerden çoğu kez öyle çocuklar doğar ki, karakter, yetenek, silah, edebiyat yahut sanat bakımından seçkin ve talihli olurlar. Buna karşılık asalet ve erdemle temayüz etmiş ebeveynlerden doğanlar ise, karakter bakımından kötü ve zavallı doğarlar.

Bunun ebeveynlerden yahut onların tohumundan gelmediği görülür, çünkü kendileri öyle değildir. Bilakis bu, her kişinin doğum anında göksel cisimlerin ona karşılık gelen konumundan gelir, tıpkı tecrübenin açıkça gösterdiği gibi. Bu sebeple Gök, tohumun veremeyeceğini verir, aynı şekilde tohum da Göğün veremeyeceğini verir.

Özgün metin (İngilizce)

For when the Heaven and the seed of a horse concur, each acts according to its own powers: the seed gives the form or species of the horse; but that the horse is noble or fearful, and in short of an excellent or poor nature, the Heaven chiefly confers these things. Therefore Plotinus, although a hater of Astrology, was forced to assert that the Heaven does not make the horse, that is, it does not cause the thing born to be a horse, for this is from the seed, but it gives something to the horse, namely its nature. This should certainly be said of the Heaven and of humans being born as well. For from beggars, and from parents of dull or wicked nature, children are frequently born who are illustrious and fortunate in character, talent, arms, letters, or arts. Others, however, born from parents distinguished by nobility and virtue, are born wicked and miserable in character. This is found to come not from the parents or their seed, because they themselves are not such. Rather, it comes from the corresponding state of the celestial bodies in each person's Nativity, as is evident from experience. Therefore, the Heaven gives that which the seed cannot give, and vice versa.

Bu metin neden önemli

Bu metin, Morin'in ünlü eseri Astrologia Gallica'nın açılış kısmındaki savunma bölümünden alınmıştır. Morin, astrolojiyi hem fiziksel hem de akli bir bilim olarak temellendirmeye çalışır. Burada Alexander de Angelis gibi eleştirmenlere karşı, ne göğün tek başına ne de yeryüzü sebeplerinin tek başına bir şeyi meydana getirdiğini, ikisinin ortak işleyişinin (concursus) esas olduğunu savunur.

Eser hakkında

Onyedinci yüzyıl Fransız matematikçisi, hekimi ve astrologu Jean-Baptiste Morin, bilimin ve doğa felsefesinin köklü bir dönüşümden geçtiği erken modern dönemde eser vermiştir. Skolastik Aristotelesçilik ile yeni gelişen mekanik doğa kavrayışlarının karşı karşıya geldiği bu entelektüel iklimde Morin, astrolojiyi dönemin yükselen kuşkucu eleştirilerine karşı korumaya çalışmıştır. Yazar, göksel hareketlerin ay altı alemdeki etkilerini kör bir inançla değil, dönemin doğa felsefesi ilkeleriyle uyumlu rasyonel bir çerçeveye oturtma gayreti güden geleneksel astroloji külliyatının temsilcileri arasında yer alır.

Ölümünden kısa bir süre sonra, 1661 yılında Lahey'de basılan ve Türkçeye Fransız Astrolojisi başlığıyla aktarılan Astrologia Gallica, yazarın yaklaşık otuz yıllık emeğini bir araya getiren kapsamlı bir başvuru kaynağıdır. Çok sayıda kitaptan oluşan bu hacimli yapıt, astrolojinin kuramsal temellerini, gezegen konumlarının etkilerini ve doğum haritası yorumlama usullerini sistematik bir mimariyle sunar. Eserin ana hedefi, astrolojiye yöneltilen itirazları çürütmek ve gökyüzü ile yeryüzü arasındaki nedensellik bağını hem fiziksel hem de mantıksal zeminde tutarlı bir sisteme kavuşturmaktır.

Sayfamızda yer alan pasaj, eserin on sekizinci kitabının girişindeki savunma metninden derlenmiştir. Morin, biyolojik aktarım ile göksel tesirlerin doğadaki payını ayırt etmek üzere at tohumu örneğinden ve yeni-Platoncu düşünür Plotinos'un görüşlerinden faydalanır. Okur, bu metni incelerken yazarın tek taraflı bir göksel belirlenimcilik yerine, yeryüzündeki maddesel tohum ile gökyüzünün etkisini dengeleyen ortak sebeplilik ilkesini nasıl kurduğunu gözlemleyebilir. Parça, erken modern dönemde astrolojinin kaderci bir öngörü aracı olmaktan ziyade, bireysel mizaç ve yetenek farklılıklarını açıklamaya çalışan bir doğa felsefesi problemi olarak ele alındığını açıkça sergiler.

Bu eser Astroloji Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Astrologia Gallica
Neşir: Hague edition, 1661 (Koninklijke Bibliotheek, Nationale bibliotheek van Nederland; Internet Archive ned-kbn-all-00004541-001)
Konum: Onsekizinci Kitaba giriş, Savunma (Apologetic Defense), s. 55
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Fransız Astrolojisi. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/morin-fransiz-astrolojisi

Özgün Sayfalar60 sayfa

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

← Kütüphaneye dön

Bu metin neden önemli

Eser hakkında

İlgili eserler

Hristiyan Astrolojisi

Apotelesmatika: Beş Gezici Yıldız ve Göğün Ekseni

Astrologların En Mütevazısı Olarak Onu Onaylıyorum

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol