Meşallah, sekizinci yüzyılın büyük İranlı Yahudi astroloğu ve İslam biliminin kurucu adlarından biriydi. Kabul Üzerine (De Receptione) adlı incelemesi, bir gezegenin başka bir gezegeni kendi evinde ya da yüceltiminde ağırlamasını konu edinir. Kabul, iki gökcisminin birbirine yönelttiği o karşılıklı konukseverliktir; soru astrolojisinin kalbinde yatan ince bir bağ kuralıdır. Aşağıdaki pasaj, eserin girişini ve kabul öğretisinin ilk tanımını bir araya getirir.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Bilge bir adam, yıldızların sırlarına dair kitaplardan birini buldu; hükümdarların hazine gibi sakladığı şeylere dair bir kitaptı bu. Onun maksadını açıkladı ve insanların soruşturmalarına ilişkin işlerinde ihtiyaç duydukları her şey için gizli anlamını ortaya koydu. Bu bilim şunlara bağlıdır: gezegenlerin evlerindeki konumları, yüceltimlerindeki durumları, düşüşleri, birbirlerine ulaştırdıkları haberleri, ayrılışları, birbirlerine gösterdikleri kabuller, kabulün geri dönüşü ve tertiplerinin birbirinden sürülüp uzaklaştırılması. Ve suretlerin tertibi, Tanrı'nın buyruğuyla, kime ulaşacaksa ona göre gerçekleşecektir.

Kabul ve kavuşum. Bil ki kabul, ister yıllık olsun ister olmasın, iş bir mesele hâlini aldığında yüceltimlerden ve evlerden doğar. Şöyle ki, yedi gezegenden biri, başka bir gezegenin yüceltiminde ya da onun evinde bulunabilir; öyle ki bilinen bakışımlardan biriyle ona bağlanır, yahut her ikisi de tek bir burçta yer alır. Böylece yediden biri, arkadaşının yüceltiminde bulunur ve ona bağlanmış olur. O zaman kendi cismiyle ona kavuşur.

Özgün metin (İngilizce)

A certain wise man found a book from the books of the secrets of the stars, about those things which kings have treasured. He explained and revealed its intention for all things which men need in their affairs regarding interrogations. And the science of this thing is related to it: in the situation of the planets in their houses, and in their exaltations, in their descents, and in their messages, in their separations, and in their receptions to one another, and in the return of reception, and the expulsion of their disposition from one another. And it will be to whom the disposition of the figures arrives, by the command of God. Reception and conjunction. Know that reception is of exaltations and houses when it is a matter of the thing, whether annual or not. This is so that some planet of the seven may be in the exaltation of another planet, or in its house, so that it may join to it from the known aspects, or both be in one sign, so that from the seven one may be in the exaltation of its companion, joined to it. Then it joins to it through its body.

Bu metin neden önemli

Meşallah (yaklaşık 740-815), Bağdat'ta Abbasi sarayının hizmetindeki astrologlar arasında yer aldı ve şehrin kuruluş yıldız haritasının çizilmesine katıldığı söylenir. Yunan, Fars ve Hint geleneklerini birleştiren yapıtları, Ortaçağ boyunca Latinceye çevrilerek Batı astrolojisinin temel taşları arasına girdi. Kabul Üzerine, bir gezegenin diğerini kendi hanesinde ağırlamasının, yani kabulün, bir soruşturmanın olumlu sonuçlanıp sonuçlanmayacağını nasıl belirlediğini işler. Buradaki pasaj, British Library'de saklanan Sloane MS 2030 el yazmasındaki Latince metinden alınmıştır.

Eser hakkında

Meşallah (Masha'allah ibn Athari), sekizinci yüzyılda Abbasi döneminin erken evresinde Bağdat muhitinde faaliyet göstermiş İran kökenli Yahudi bir astrolog ve gökbilimcidir. Erken dönem İslam bilim havzasının şekillendiği bu evrede Meşallah, Helenistik dönemin astroloji birikimini Sasani ve Hint kaynaklarıyla harmanlayan tercüme ve telif hareketinin merkezinde yer almıştır. Onun kaleme aldığı eserler, özellikle on ikinci yüzyıldan itibaren gerçekleştirilen çeviriler vasıtasıyla Ortaçağ Avrupası düşünce dünyasına aktarılmış ve Latince külliyat içerisinde geniş bir dolaşım alanı bulmuştur.

Özgün adı Liber Messahalah de receptionibus olarak da bilinen Kabul Üzerine, geleneksel astrolojinin belirli sorulara yanıt arayan dalı olan soru astrolojisine odaklanan teknik bir risaledir. Eserin temel savı, gökcisimleri arasındaki irtibatların sadece görünür açılarla sınırlı kalmadığı, bir gezegenin diğerinin yönettiği evde ya da yüceltim derecesinde yer almasıyla meydana gelen "kabul" ilişkisinin bir konunun neticelenmesinde belirleyici olduğudur. Yazar, yedi gezegenin birbirine gösterdiği bu karşılıklı konukseverliğin, düşüşlerin ve ayrılışların harita üzerindeki vaatleri nasıl değiştirdiğini sistematik bir yöntemle ortaya koyar.

Bu sayfada sunulan pasaj, metnin giriş kısmını teşkil etmekte olup kabul kavramının kuramsal çerçevesini ve astrolojik soruşturmalardaki temel işlevini açıklar. Meşallah, kadim bilgelerin hükümdar hazinelerinde saklanan gizli ilimlerine atıfta bulunarak kabulün evler, yüceltimler ve açılar üzerinden nasıl meydana geldiğini tanımlar. Okur bu bölümü incelerken, Ortaçağ astrolojisinin mekanik bir gök olayından ziyade, gökcisimlerinin birbirine haber ulaştırdığı, birbiriyle ilişkilendiği ve belirli kurallarla müzakere ettiği çok katmanlı bir kozmolojik sistem olarak kurgulandığını göz önünde bulundurmalıdır.

Bu eser Astroloji Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Liber Messahalah de receptionibus (Meşallah, Kabul Üzerine), Sloane MS 2030 içinde
Neşir: Sloane MS 2030 (Bede, Sözde-Ptolemaios, Meşallah, İbn Sînâ derlemesi), Latince el yazması
Konum: Sayfa 68; başlangıç: "The Book of Masha'allah concerning Receptions"
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye AtıfUysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Kabul Üzerine. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/messahala-kabul-uzerine

Özgün Sayfalar60 sayfa