Manilius, Astronomica

Kitap I

[I.1] Şiirle göksel sanatları ve kaderin sırdaşı olup insanların türlü hallerini değiştiren yıldızları, ilahi aklın eserini gökten yere indirmeye girişiyorum; yeşil doruklu ormanları ve Helikon'u yeni ezgilerle sarsan ilk kişi olarak, daha öncekilerin anmadığı konuk ayinler getiriyorum. Ey sen, vatanın önderi ve babası Caesar, yüce yasalarla sana boyun eğen dünyayı yöneten, babana bahşedilen evrene bir tanrı olarak layık olan sen, bu denli büyük şeyleri terennüm etmem için bana cesaret ve güç veriyorsun. Artık evren, kendini araştıranlara daha yakından lütfediyor ve göksel zenginliklerini şiirler yoluyla açmayı arzuluyor. Bu ancak barış ortamında mümkündür; bizzat hava boşluğunda yürümek, uçsuz bucaksız gökte gezinerek yaşamak, burçları ve yıldızların karşıt dönüşlerini bilmek ne büyük hazdır. Fakat yalnızca bunları bilmek yetersizdir. Yüce evrenin ta derinliklerindeki yüreğini tanımak, kendi burçlarıyla canlıları nasıl yönetip var ettiğini görmek ve Phoebus'un ahengiyle bunları ölçüye dökmek çok daha tatlıdır. Benim için alevlerle donatılmış iki sunak parıldıyor, şiirin ve hakikatin çifte taşkınlığıyla kuşatılmış olarak iki tapınağa yakarıyorum; değişmez bir yasayla terennüm eden bu ozanın çevresinde evren uçsuz bucaksız çemberiyle gürlüyor ve serbest sözcükleri kendi vezin kalıplarına güçlükle bırakıyor. Gök sakinlerinin bir lütfu olarak yeryüzünde evrenin derinliklerini ilk kez kavramak kime nasip oldu? Zira onlar gizlemiş olsaydı, her şeyin kendisiyle yönetildiği evreni kim hırsızlıkla çalabilirdi? Tanrıların rızası hilafına bizzat tanrı gibi görünmeyi arzulayacak kadar büyük bir işe insan yüreğiyle kim cüret edebilirdi? Sen bu ulu ayinin öncüsü ve kurucususun, ey Kyllene tanrısı [Hermes]; senin sayendedir ki göğün derinlikleri ve yıldızlar bilindi, yücelerden aşağı aleme uzanan yollar açıldı, boşlukta kendi sınırlarına boyun eğen burçlar, onların adları, seyirleri, ağırlıkları ve kudretleri tanındı; öyle ki evrenin çehresi daha ulu görünsün, yalnızca sureti değil şeylerin kendi kudreti de hürmet bulsun ve uluslar tanrının ne denli büyük olduğunu hissetsin. [O, her şey herkesçe bilinsin, evrenin ve yüce göğün çehresi tanınsın diye onları kendi zamanlarına paylaştırdı.] Doğa da gücünü verdi ve kendini bizzat açtı,

[I.41] ilk önce göğe en yakın doruklara dokunan hükümdar zihinlerini harekete geçirmeyi layık gördü; o hükümdarlar ki ta doğuda, Fırat'ın böldüğü, Nil'in taştığı, göğün döndüğü ve kara kentlerin üzerinden akıp geçtiği yerlerdeki yabanıl kavimleri dize getirdiler. Sonra, çağlar boyu tapınakları kutsal ayinlerle yüceltenler, kamunun duaları için seçilmiş olup tanrıyı vazifeyle bağlayan rahipler geldi; onların lekesiz zihinlerini güçlü tanrının bizzat varlığı tutuşturdu, tanrı onları bizzat tanrıya ulaştırdı ve hizmetkarlarına açıldı. Böylesi bir şerefi onlar başlattı ve sanat yoluyla dolaşan yıldızlara bağlı kaderleri ilk kez onlar gördü. Zira durup dinlenmeyen çabalarla uzun çağları kavrayarak, her bir zamanı kendine özgü olayla işaretlediler: Kimin hangi gün doğduğunu, nasıl bir ömrü olduğunu, her bir saatin talihin hangi yasalarına hükmettiğini, ne kadar küçük hareketlerin ne büyük ayrımlar yarattığını belirlediler. Geri dönen yıldızlarla göğün tüm sureti kendi menzillerinde kavrandıktan ve her bir burca kaderin değişmez düzeni içinde kendi kudreti teslim edildikten sonra; tecrübe, örneklerin yol göstermesiyle türlü uygulamalar içinden sanatı yarattı, uzakları gözleyerek yıldızların sessiz yasalarla hükmettiğini, tüm evrenin ebedi bir akılla hareket ettiğini ve kaderin dönüşlerini kesin işaretlerle bildirdiğini keşfetti. Zira onlardan önce yontulmamış yaşam, hiçbir ayrım gözetmeksizin, işlerin suretine kapılmış, akıldan yoksun haldeydi; evrenin yeni ışığı karşısında donakalmış, öylece asılı duruyordu; bazen kaybolan yıldızlara yas tutuyor, bazen yeniden doğanlarla seviniyordu; değişen günleri, gecenin belirsiz vakitlerini, güneş çekildiğinde ya da yaklaştığında oluşan farklı gölgeleri kendi nedenleriyle ayırt edemiyordu. Beceriklilik henüz hünerli sanatları yaratmamıştı, yeryüzü toy çiftçilerin elinde işlenmeden yatıyordu; altın, ıssız dağlarda barınıyordu, kıpırtısız deniz yeni diyarları gizlemişti; ne canlarını ummana ne de dileklerini rüzgarlara emanet etmeye cüret edebiliyorlardı, herkes kendini bilmeyi yeterli sayıyordu. Fakat uzun zaman ölümlü yürekleri bilediğinde, zahmet çaresizlere zeka bahşettiğinde ve talih onları dertlerle sıkarak

[I.81] herkesin kendi derdine uyanık kalmasını buyurduğunda, türlü kaygılara yönelen zihinler birbiriyle yarıştı ve usta tecrübe deneyerek ne bulduysa, bu sevinçli keşifleri ortak iyiliğe sundular. O zaman barbar diller kendi kurallarına kavuştu, yaban tarlalar çeşitli ekinlerle işlendi, ve gezgin denizci kör denizlerin derinliklerine vardı, yollar açarak bilinmeyen diyarlarla ticaret yaptı. O vakit kadim zamanlar savaş ve barış sanatlarını keşfetti; zira tecrübe daima bir şeyden diğerini türetir. Herkesin bildiği şeyleri söylemeyeyim: Kuşların dillerini öğrendiler, kurbanların ciğerlerine danışmayı, büyülü sözlerle yılanları çatlatmayı, gölgeleri huzursuz edip en derin Akheron'u harekete geçirmeyi, gündüzleri geceye, geceleri gündüze çevirmeyi bildiler. Her şeyi deneyen uysal beceriklilik her güçlüğü yendi. Akıl göğe yükselip derin doğayı nedenleriyle kavrayana ve var olan her şeyi görene dek işlere son noktayı koymadı, elini çekmedi; bulutların neden böylesi bir gürültüyle sarsıldığını, kış karının yaz dolusundan neden daha yumuşak olduğunu, toprakların neden yandığını, katı yer yuvarlağının neden titrediğini, yağmurların neden boşandığını, rüzgarları hangi sebebin harekete geçirdiğini iyice anladı, zihinlerdeki mucizeleri aydınlattı, yıldırımı Iuppiter'in elinden, kudreti gök gürletenden çekip aldı; uğultuyu rüzgarlara, ateşi bulutlara verdi. Tüm bunları kendi nedenlerine bağladıktan sonra, göğün yükseklerinden evrenin komşu kütlesini tanımaya yöneldi ve aklıyla bütün göğü kavramaya koyuldu; burçlara kendi şekillerini, kendi adlarını verdi, kesin bir yazgı altında hangi nöbetleri tuttuklarını kaydetti; her şeyin evrenin ilahi iradesine ve çehresine göre hareket ettiğini, yıldızların değişken bir düzenle kaderleri başkalaştırdığını bildirdi. Önceden hiçbir şiirle kutsanmamış bu eser önümde yükseliyor. Talih bu ulu emeğe lütfetsin, bana uzun yıllar ve huzurlu bir yaşlılık nasip olsun ki, şeylerin bunca büyük kütlelerini gün ışığına çıkarabileyim, küçük şeyleri de büyüklerle birlikte benzer bir özenle işleyebileyim. Mademki bu şiir yüce gökten inmiştir ve kaderin gizli düzeni yeryüzüne ulaşmıştır, önce doğanın kendi suretini terennüm etmeli,

[I.121] tüm evreni kendi sureti altına yerleştirmeliyim. İster onun tohumlarını hiçbir şeyden almadığını, bir doğumdan da yoksun olup hep var olduğunu ve hem başlangıçtan hem kaderden azade olarak hep var olacağını kabul et; ister bir zamanlar kaosun, birbirine karışmış ilk maddeleri bir doğumla ayırdığını, parıldayan evreni doğurduktan sonra karanlığın kovularak cehennem zifirine kaçtığını kabul et; ister doğanın, binlerce çağ sonra çözülüp aynı hale dönecek olan bölünmez ilk parçacıklar [atomlar] halinde kaldığını, bütünün neredeyse hiçten var olduğunu ve yine hiçliğe döneceğini, kör maddenin göğü ve yeri meydana getirdiğini kabul et; ister evrenin gözlerini var eden, bütün bedende barınan ve gökte titreşen yıldırımları biçimlendiren ateşin ve parıldayan alevlerin bu eseri inşa ettiğini kabul et; ister susuz kaldığında maddesi kaskatı kesilen ve kendisini eriten ateşi bizzat yutan suyun bunu doğurduğunu kabul et; ya da ne toprağın, ne alevin, ne havanın, ne de nemin bir ata bildiğini, bu dört uzvun tanrıyı oluşturduğunu, evrenin küresini kurduğunu ve kendilerinden öte bir şeyin aranmasını menettiğini kabul et; mademki kendiliklerinden soğuklar sıcaklardan, ıslaklar kurulardan, soluk ise katı maddelerden yoksun kalmaz ve uygun bağları, üretken eseri biçimlendiren, unsurları her türlü doğuma elverişli kılan bu uyumlu çatışmadır; insan soyu daima bir tartışma içinde olacak ve gizli kalıp hem insanın hem tanrının böylesine üstünde olan şey şüpheli kalacaktır; fakat şeylerin kökenindeki suret ne olursa olsun, beden bir araya gelmiş ve kesin bir düzenle tanzim edilmiştir. Uçucu ateş göksel sınırlara yükseldi, yıldızlı göğün en yüksek doruklarını kucaklayarak alevden bir siperle doğanın surlarını ördü. Hemen ardındaki soluk, ince esintilere indi ve evrenin boşlukları boyunca orta havayı yaydı; yakındaki yıldızların altına serilen bu nefes, ateşi besler. Üçüncü pay dalgaları serdi, akıcı dalgaları bütün deniz boyunca uzanan engin sulara döktü; öyle ki bu su, ince buğular yaysın, esintiler çıkarsın ve tohumlarını kendisinden alan havayı beslesin. En altta ise kümelenmiş ağırlığıyla yeryüzü çöktü ve uçuşan kumlara karışan balçık bir araya geldi.

[I.161] ince sıvı yavaşça en yükseğe kaçarken; ve nem ne kadar arı esintilere çekildiyse, kuruyan düzlükler yeryüzünü o kadar yükseltti, ve akışkan deniz oyuk vadilerin yanına yerleşti, dağlar dalgalardan yükseldi ve karalar dalgalar arasından fırladı, yine de her yandan uçsuz bucaksız denizle kuşatılmış halde. [167] Ve her şeyin en altı olan yer, her taraftan ortadaki konumu tutar, ve bu yüzden sarsılmaz kalır; çünkü bütün evren ondan aynı ölçüde uzaklaşır ve her yandan düşüşüyle onun düşmesini engellemiştir (bütünün ortası ve en altıdır), ve büzülen darbelerle vurulan cisimler durur, birbirine çarparak daha uzağa gitmekten alıkonur. Şayet yeryüzü dengelenmiş ağırlığıyla asılı durmasaydı, evrenin akışını yönetemezdi, yıldızlar batarken Phoebus batıya doğru kayar ve bir daha asla doğduğu yere dönmezdi; ne Ay, boşluk boyunca batmış seyrini yönetebilirdi, ne de sabah saatlerinde parlardı Lucifer, göğü baştan başa aşıp Hesperos olarak ışık vermiş olan. Oysa şimdi, yeryüzü en dipteki derinliğe fırlatılmayıp, ortada asılı kaldığından, her yol açıktır; gökyüzü oradan batar, altına girer ve yeniden yükselir. Çünkü ben ne yükselen yıldızların doğuşunun rastlantısal olduğuna, ne evrenin böylesine çok kereler yeniden doğduğuna, ne de Güneş'in aralıksız doğumlarına ve günlük ölümlerine inanabilirim; zira burçlar çağlar boyunca aynı çehreyi korur, aynı Phoebus göğün aynı kısımlarından geçer, ve Ay aynı sayıda günde ve yörüngede evrelerini değiştirir; ve doğa bizzat açtığı yolları gözetir, acemilikle yanılmaz; döner durur bütün zamanları gösteren gün, ebedi bir ışıkla, şimdi şu, sonra bu bölgelerinde yerkürenin; ve doğudan doğuya gidenlere doğuş hep daha ötelerdedir, yahut batışa gidenlere batış; ve gökyüzü Güneş ile birlikte ebedidir. [194] Gerçekten de asılı duran yeryüzü doğası sana şaşırtıcı görünmemelidir; bizzat evrenin kendisi asılı dururken ve hiçbir tabana basmazken ayaklarını; ki bu, uçan evrenin kendi hareketinden ve akışından bellidir, Phoebus asılı bir halde yol alırken ve kıvrak arabasını şuraya buraya çevirip gökteki sınırları gözetirken, ve Ay ile yıldızlar evrenin boşluğunda süzülürken;

[I.201] yeryüzü de havanın yasalarını taklit ederek asılı kalmıştır. Demek ki yeryüzü, havanın ortasındaki boşluğu payına almıştır, derinlikten her yöne eşit biçimde kaldırılmıştır; geniş düzlüklere yayılmamış, her yönden eşit biçimde yükselen ve eşit biçimde alçalan bir küre halinde toplanmıştır. Doğanın çehresi böyledir; böylece evrenin kendisi de dönemeçlerine doğru uçarken yuvarlak kılar biçimlerini yıldızların; Güneş'in ve Ay'ın çemberini yuvarlak görürüz; Ay, şişkin bedeniyle ışık arar, çünkü bir küre bütünüyle alamaz eğik gelen ateşleri. Bu ebedi kalır ve tanrılara en çok benzeyen biçimdir; onun ne bir başlangıcı vardır herhangi bir yerinde, ne de kendisinde bir son, aksine bütün çehresiyle benzer kalır ve her bakımdan eşittir. Böylece yeryüzü kümelenmiş kalır ve evrenin biçimindedir. Bu yüzdendir ki yeryüzünün her yerinden bütün burçları göremeyiz. Canopus'un parladığını hiçbir yerde bulamazsın, ta ki deniz yoluyla Nil kıyılarına varıncaya dek; fakat o ateşin üzerlerine doğduğu kimseler Helike'yi ararlar; çünkü kürenin yan taraflarında yaşarlar ve ortadaki şişkinlik yeryüzünün göğünü onlardan çalar ve bakışlarını sınırlar. Ey Ay, kendi yuvarlaklığına seni tanık gösterir yerküre; geceleyin kara gölgelere batıp tutulduğunda, [223] ışığın çekildiğinde bütün insanları aynı anda şaşkına çevirmezsin; önce doğulu halklar ararlar senin ışıklarını, sonra göğün ortası altında yurt tutanlar, en son batılılara doğru yuvarlanırsın kararmış kanatlarınla, ve en uçtaki kavimler geç saatlerde döverler tunç levhaları. Şayet yeryüzü düz olsaydı, bir kez başlayan tutulma bütün yerküre için aynı anda ve acıklı bir halde gerçekleşirdi. Fakat yeryüzü yuvarlak bir şişkinlikle uzandığı için, Delia [Ay] şimdi şu, sonra bu diyarlara görünür, aynı anda hem doğar hem batar; çünkü kürenin karnına doğru taşınır ve inişleri yokuşlara bağlar, ve kimi çemberleri aşarken kimilerini geride bırakır. Buradan anlaşılır yeryüzünün yuvarlak biçimi. Onun etrafında insanların ve yabanıl hayvanların türlü soyları ve havadaki kuşlar yaşar. Bir kısmı kutup yıldızlarına doğru yükselir, bir kısmı güney kıyılarında yaşanabilir durumdadır; ayaklarımızın altında uzanır ve üzerinde duranlara göre yukarısı gibi görünür, çünkü zemin uzun inişleriyle onları yanıltır,

[I.241] yol eşit biçimde yükselirken ve eşit biçimde alçalırken. Güneş, bizim batımıza bakarken onların doğusunu gördüğünde, orada doğan gün uyuyan kentleri uyandırır ve ışıkla birlikte yeryüzüne işlerin borçlarını geri getirir; bizlerse gecedeyizdir ve uykuyu çağırırız uzuvlarımıza. Deniz her ikisini ayırır ve dalgalarıyla birbirine bağlar. Uçsuz bucaksız evrenin bedeniyle inşa edilmiş bu yapıyı ve doğanın türlü biçimlerde yaratılmış uzuvlarını, havayı, ateşi, toprağı ve uzanan denizi canın ilahi kudreti yönetir; kutsal bir akışla birlikte solur Tanrı, sessiz bir akılla idare eder ve karşılıklı antlaşmalar dağıtır bütün parçalara; öyle ki biri diğerinin güçlerini yaratsın ve taşısın, [255] ve bütün, türlü biçimler boyunca birbirine akraba kalsın. Şimdi sana her yandan parıldayan burçların alevlerini belirli düzenleriyle anlatacağım; ilk olarak söylenecek olanlar, evreni ortasından eğik bir düzenle kuşatan, Güneş'i sırayla mevsimler boyunca taşıyan ve dönen gökyüzüne karşı mücadele eden diğer yıldızlardır; duru bir gökte sayabileceğin her şey; bütün kaderlerin hesabı da bunlardan çıkarılır, böylece evrenin en yüksek kalesini tutan şey ilk sırayı alır. Altın postu içinde parıldayan önder Koç, şaşırarak bakar arkasını dönmüş yükselen Boğa'ya, o Boğa ki başı eğik, boynuzlarıyla İkizler'i çağırır. Onları Yengeç izler, Yengeç'i Aslan, Aslan'ı Başak. Sonra günle gece vaktini eşitleyen Terazi, ateşli yıldızıyla parıldayan Akrep'i çeker peşi sıra. Onun kuyruğuna doğru gerilmiş yayıyla nişan alır atla karışmış adam [Yay], fırlatmak üzeredir kanatlı okunu. Ardından daracık burcuyla kıvrılmış Oğlak gelir; ondan sonra eğik testisini döker Kova, Balıklar hevesle girerken alışkın oldukları sulara; onlara dokunur Koç, burçların sonuncularını kapatan. Fakat gökyüzünün parıldayan Kutup ayılarına doğru yükseldiği yerde, bütün yıldızlar göğün tepesinden aşağıya bakar, ne batmayı bilirler, ne de tek bir doruktan başka yere yönelirler. Konumu gereği göğü ve yıldızları ters yönlere çeviren ince bir eksen uzanır soğuk havanın içinden, ve dengelenmiş evreni karşıt kutuplarla yönetir,

[I.281] [281] yıldızlı küre onun ortası etrafında döner ve göksel yörüngeleri çevirir; fakat o kımıldamaz, büyük evrenin boşluğunda iki Kutup ayısına doğru ve yerkürenin bizzat içinden geçerek dosdoğru durur. Gerçekten de bedeninin gücü katı bir maddeden gelmez, yüksek göğün yükünü taşıyacak ağır bir kütlesi de yoktur; fakat bütün hava daima bir çember halinde döndüğünden, ve bir kez başladığı yere her yandan bütünüyle koştuğundan, ortada duran ve çevresinde her şeyin hareket ettiği şey, öylesine incedir ki, kendi üzerine dönemez, ne eğrilebilir ne de kendini bir çembere çevirebilir; buna eksen demişlerdir; çünkü hiçbir hareketi yoktur, kendi çevresinde uçuşan her şeyin döndüğünü görür. Onun en yüksek noktalarını tutar biçare denizcilerin çok iyi bildiği, arzulu gemicileri uçsuz bucaksız denizde yönlendiren işaretler: Daha büyük olan Helike [Büyük Ayı] daha büyük bir yay çizer, ışıkta yarışan yedi yıldız belirler onu, onun kılavuzluğunda açar yelkenlerini dalgalara Grek gemileri. Küçük bir çember içinde daracık döner Kynosura [Küçük Ayı], hem alanca hem ışıktan daha küçüktür; fakat yener daha büyüğünü Suriyeli [Fenikeli] yargıcın gözünde. Kartacalılara daha güvenilir kılavuzdur o, denizde görünmeyen kutbu arayanlar için. Birbirine eşit yüzlerle yerleşmemişlerdir; her ikisi de kuyruğunu ötekinin burnuna çevirir ve kendisini izleyeni izler. Bunların arasına dökülmüş ve her ikisini de çevreleyip kucaklamış halde Yılan [Ejderha], onları parıldayan yıldızlarıyla ayırır ve kuşatır, asla birleşmesinler ya da yerlerinden ayrılmasınlar diye. Bununla ortadaki çember arasında, yedi gezegenin [309] on iki burç boyunca karşıt yönde çaba göstererek uçtuğu yerde, türlü güçlerin karışımından yıldızlar yükselir, bir kısmı kutba yakın, bir kısmı Phoebus'un alevlerine komşu; bunlar, farklı ve çatışan havayı ılıman kıldıkları için, altlarındaki küreyi ölümlüler adına bereketli kılarlar. Soğuk Kutup ayılarına ve dondurucu poyraza en yakın duran, dizleri üzerine çökmüş bir suret gelir [Dizçöken/Herkül], sebebini kendisi bilir. Arkasında parıldar Arktophylaks, aynı zamanda Bootes [Çoban], çünkü alışıldığı üzere sabana koşulmuş öküzleri üvendireyle dürter; ve Arkturus'u göğsünün ortasında sürükler beraberinde. Öte yandaysa parlak bir çember halinde uçar Corona [Kuzey Tacı], türlü ışıklarla parıldayarak; zira tek bir yıldızla aşılır geri kalanı

[I.321] alnının ortasında en büyük olanı ışıldayan, beyaz ve yanan aleviyle ışıkları ayıran bir çember: Terk edilmiş kızın Gnososlu anıtı parlar. Fakat Lir, gökyüzünde ayrılmış boynuzlarıyla yıldızlar arasında görünür; vaktiyle Orpheus onunla ele geçirmişti şarkısıyla dokunduğu her şeyi, ölülerin ruhları arasından yol almış ve yer altı yasalarını ezgisiyle boyunduruk altına almıştı. Göklerdeki bu onur ve güç, sebebine benzer: O zamanlar ormanları ve kayaları sürüklerken, şimdi yıldızları yönetir ve dönen gökkubbenin uçsuz bucaksız çemberini peşinden sürükler. Ophiuchus, Yılan'ı ulu burçlarla ikiye böler, öyle ki bütün bedeniyle bedeni saranı çözer, düğümlerini ve halkalar halindeki kıvrımlı sırtını: [334] Yine de o, narin boynunu geriye çevirip bakar ve geniş kıvrımlar arasından uzanan avuçlara geri döner: Savaş her zaman denk güçler arasında olacaktır, zira güçleri birbirine eşittir. Sıradaki kader, Iuppiter'in bizzat göğe yerleştirdiği Kuğu'nundur; sevgilisini elde ettiği güzelliğin bir ödülü olarak, tanrı bembeyaz bir kuğuya dönüşüp indiğinde ve tüylü sırtını güven duyan Leda'ya sunduğunda. Şimdi de yıldızlarla donanmış halde, açık kanatlarıyla uçar. Buradan itibaren Ok'un biçimini ve uçuşunu taklit eden yıldızlar parlar. Ardından ulu Iuppiter'in kuşu yükseklere süzülür, alışık olduğu gökte sanki yıldırımlar taşırmış gibi uçar, Iuppiter'e ve kutsal silahlarıyla donattığı göğe layıktır. Derken Yunus da denizden yıldızlara yükselir, okyanusun ve göğün süsü, her ikisi tarafından kutsanmış. Hızlı koşusuyla onu yakalamaya çalışan At, parıldayan bir yıldızla belirginleşmiş göğsüyle acele eder. Ve Andromeda'da son bulur; Perseus onu silahlarıyla kurtarır ve kendine eş eder; onun ardından eşitsiz aralıklarla bölünmüş halde, benzerliğinden ötürü Deltoton adını alan burç gelir, çünkü üçüncü feneri, birbirine denk olanlardan farklı görünür; ve kendi cezalarına işaretlenmiş Kepheus ile Kassiepeia; ve yanı başlarında terk edilmiş, canavarın koca ağzından korkan, [357] denize bırakılmış ve kayalıklara bağlanmış Andromeda için ağlarlar; meğerki Perseus gökte de eski aşkını korusun, yardımıyla yetişsin, kaçınılması gereken Gorgon başını, kendisi için bir ganimet, görene ise ölüm olan o başı kaldırsın.

[I.361] Sonra diz çökmüş Boğa'nın hemen ardı sıra adımlarını atan Arabacı, gayretiyle hem göğü hem de adını kazanmıştır; Iuppiter onu dört atlı arabasıyla yükseklerde uçan ilk kişi olarak görmüş ve göğe adamıştır. Onun ardından denizi batışlarıyla fırtınalara kapatan Oğlaklar ve göklerin hükümdarını beslemiş olan soylu Keçi gelir; onun memelerinden beslenerek o büyük Olympos'a yükselmişti, vahşi sütle büyüyerek yıldırımlara ve gürleme gücüne erişmişti; bu yüzden Iuppiter onu haklı olarak ebedi yıldızlar arasına koydu ve göğe kabul edilmenin bedelini gökle ödedi. Vahşi Boğa'nın iki parçası olan Ülker ve Hyades, kuzeye doğru tırmanır. Bunlar kuzey rüzgarının burçlarıdır. Şimdi güneşin yollarının altında yükselenleri, kavrulmuş toprakların üzerinden süzülen yıldızları ve soğuk Oğlak burcu ile göğün en derin eksenine dayanan kutup arasında dönen ışıkları izle; bunların altında kürenin bizim için geçit vermez olan diğer yarısı yatar, bilinmeyen insan toplulukları ve ayak basılmamış krallıklar; tek bir güneşten ortak bir ışık alırlar, farklı gölgelere ve tersine dönmüş gökyüzünde solda batan burçlara, sağda doğanlara bakarlar. Ne onların göğü daha küçüktür, ne de ışığı daha zayıftır, ne de kürelerinde doğan yıldızlar daha az sayıdadır. Geri kalan her şeyde denk düşerler; yalnız tek bir yıldızla geride kalırlar: [385] Bizim dünyamıza nasip olan o yıldızla, Augustus'la; şimdi yeryüzünün, sonra da göklerin en ulu kurucusu olan Caesar'la. İkizler'in yakınında Orion'u görmek mümkündür; göğün büyük bir kısmına kollarını uzatır ve daha az geniş olmayan adımlarla yıldızlara doğru yükselir; parıldayan omuzlarını tek tek ışıklar belirler ve eğik duran üç yıldızdan aşağıya doğru kılıcı uzanır. Fakat başı, yüce Olympos'un derinliklerine dalmış Orion'un, geriye çekilmiş çehresinde üç ışıkla ayırt edilir; daha az parlak olduklarından değil, daha uzakta ve yüksekte kaldıklarından. Onun önderliğinde yıldızlar tüm gök boyunca akıp gider. Hızlı koşusundan hoşnut Köpek Yıldızı hemen ardından gelir; topraklara ondan daha şiddetli gelen hiçbir yıldız yoktur, hiçbiri daha ağır bir yükle çekilip gitmez; kimi zaman soğuktan titreterek doğar, kimi zaman güneşe kalmış boş gökkubbeyi pırıl pırıl bırakır: Böylece dünyayı iki yöne de sürükler ve birbirine zıt haller yaratır.

[I.401] İlk doğuşuyla yeniden belirdiğinde, onu yüksek Taurus dağının tepesinden gözleyenler, ürünlerin türlü akıbetini ve mevsimleri bildirirler, nasıl bir sağlığın geleceğini, ne ölçüde bir uyuşma olacağını söylerler; savaşlar çıkarır, barışı geri getirir ve türlü dönüşleriyle dünyayı gördüğü gibi etkiler, çehresiyle ona hükmeder. Bunu yapabileceğine dair en büyük kanıt, rengi ve ışınlara saçılan parıltılı hareketidir: Uzakta durup soğuk ışıklarını mavi çehresinden savurması bir yana, neredeyse güneşten daha az değildir. Diğerleri onun görünüşü karşısında yenik düşer; okyanusta daha parlak bir yıldız batmaz ya da dalgalardan göğe geri dönmez. Sonra Procyon ve çevik Tavşan, ardından denizden göğe [413] çekilmiş soylu Argo gelir; denizleri ilk aşan odur, büyük tehlikeler atlatıp görevini tamamlamış olarak göğü tutar, tanrıları koruyarak tanrıça olmuştur. Ona en yakın olan Su Yılanı, dizilmiş alevleriyle pullu ışıltıları andırır. Ve Phoebus'a adanmış Kuş ile Iakkhos'un hoşnut olduğu Kupa ve çift suretli görünümüyle parıldayan Kentaur; bir kısmı insan, göğsü bir atın sırtına bağlanmış. Hemen yanında onun kendi mabedi yer alır gökte ve yeryüzü öfkeyle ulu devleri göğe saldığında, adakları çözülmüş halde zafer kazanan Sunak ışıldar. O vakit tanrılar bile daha ulu tanrılar aradılar; Iuppiter'in kendisi bile tereddüt etti, yapabileceği şeyleri yapamamaktan korktu; yeryüzünün yükseldiğini ve sanki bütün doğanın altüst olduğunu gördüğünde, dağların başka dağlar üstüne yığılarak büyüdüğünü ve yıldızların bu denli yakın tepelerden kaçıştığını gördüğünde, * silah taşıyan ve parçalanmış annelerinden doğanları, * yüzleri uyumsuz ve bedenleri birbirine karışmış dölleri. Henüz kendisi için ölümcül olan kimseyi (ya da) kendi kudretinden daha üstün tanrılar olup olmadığını bilmiyordu. O zaman Iuppiter, Sunak'ın yıldızlarını yerleştirdi; onlar şimdi de en parlak halleriyle ışıldar. Onun yanında pullu sırtını kıvıran Balina, düğümlenmiş halkalarla yükselir ve karnıyla dalgalanır, ısırığını uzatır, her an yakalayacakmış gibi görünür, tıpkı kıyıya bırakılmış Kepheus kızının kaderine doğru gelirken denizi kendi kıyılarının ötesine sürdüğü andaki gibi. [438] Ardından adını rüzgardan alan güney Balığı güney yönünden yükselir; ona bağlı olarak, yıldızların devasa kıvrımları boyunca bükülen ırmaklar akar.

[I.441] Kova, sularını diğer ırmağın kaynağına bağlar, ortada birleşirler ve yıldızları birbirine karıştırırlar. Bunlarla, güneşin yolları ile göğün ağırlığı altında gıcırdayan eksenini döndüren gizlenmiş Ayılar arasında, antik ozanların güney yıldızları dediği burçlarla gökyüzü yabancı bir çember içinde resmedilir. Dünyanın en derininde daima dönen, göğün parıldayan mabetlerinin dayandığı, hiçbir zaman görüş alanına geri dönmeyen en uçtaki yıldızlar, dönen eksende yüce göğün görünüşünü ve benzer yıldız şekillerini yansıtırlar. Ve yüzleri birbirine dönük Ayıların ortadan tek bir Ejderha ile ayrılıp kuşatıldığına bu örnekle inanırız. Her ne kadar bakışlardan kaçsalar da, dönen göğün bu çemberini akışları boyunca resmeden yıldızlar, onun tepe noktası gibi benzer bir eksenle desteklendiğini gösterir. İşte göğün büyük boşluğunda ayrılmış bu makamları dünyanın bütün çemberi boyunca uzanan burçlar tutar. Yeter ki sen, bedensel şekillere tıpatıp benzer suretler arama; öyle ki bütün uzuvlar eşit renkte parıldasın, hiçbir şey eksik kalmasın ya da ışıktan yoksun boş bir yer bulunmasın. Eğer bütün yıldızlar dopdolu uzuvlarla yanacak olsaydı, dünya böylesi büyük yangınlara dayanamazdı. Alevlerden neyi eksilttiyse, bu yüke boyun eğecek olan doğa onu esirgemiştir; yalnızca şekilleri birbirinden ayırmakla ve belirli yıldızlarla burçları göstermekle yetinmiştir. Bir çizgi biçimleri belirler ve alevler alevlere [467] karşılık verir, aradakiler uçtakilere ve en sondakilere bağlı sayılır; her şey kendini bütünüyle gizlemiyorsa bu yeterlidir. Bilhassa ay, çemberinin ortasında dolunay olduğunda, o vakit dünyada belirli ışıklar parlar, bütün sıradan yıldız kalabalığı gizlenir, adsız burçlar kaçışır. O zaman boş gökyüzünde saf yıldızları görmek mümkündür, sayılarıyla aldatmazlar, küçüklerle karışıp sürüklenmezler. Belirgin burçları daha iyi tanıyabilesin diye, onlar değişken batışlar ve değişken dönüşler bilmezler, aksine belirli yıldızlar kendi ışıklarına doğru doğarlar, doğuşlarını ve batışlarını bir düzen içinde korurlar. Böylesi muazzam bir kütlede, düzenden ve her şeyin belirli yasalara boyun eğmesinden daha hayranlık verici hiçbir şey yoktur. Hiçbir yerde kargaşa zarar vermez, hiçbir parçada hiçbir şey yolundan şaşmaz,

[I.481] daha geniş yahut daha dar dairelerle, ya da sırası değişmiş olarak taşınır. Görünüşte bu denli karışık, peş peşe gelişiyle bu denli şaşmaz başka ne vardır? Bana öyle gelir ki, evrenin ilahi bir iradeyle döndüğünü, bizatihi kendisinin tanrı olduğunu ve tesadüfün kılavuzluğunda bir araya gelmediğini açıkça gösteren bundan daha aşikâr bir kanıt yoktur; oysa evrenin surlarını en küçük tohumlardan ilk kez kuran ve onları yine o tohumlara ayrıştıran kişi böyle inanılmasını istemişti; ona göre denizler, karalar, göğün yıldızları, uçsuz bucaksız sınırlarda küreler var eden ve başkalarını çözen esir, hepsi bunlardan meydana gelir, her şey kendi ilk unsurlarına döner ve nesnelerin suretlerini değiştirir. Böylesine muazzam yapıtların ilahi bir güç olmaksızın, en küçük parçalardan ve kör bir rastlantının sözleşmesiyle doğduğuna kim inanır? Eğer bunu bize bahşeden talih idiyse, bırakalım yöneten de talih olsun; fakat neden burçların belirlenmiş nöbetlerle yükseldiğini [496] ve sanki buyruk verilmiş gibi tayin edilen yollardan geri döndüğünü, hiçbirinin aceleyle öne geçip bir diğerini geride bırakmadığını görüyoruz? Neden her zaman aynı yıldızlar süsler yaz gecelerini ve hep aynıları kış gecelerini, neden gündüz her bir göğe belirli bir suret bahşeder ve belirli bir suret bırakır geride? Daha o vakit, Akha kavimleri Troya'yı yerle bir ettiğinde, Ayı ile Orion karşı karşıya duran cephelerle yol alıyordu; biri göğün tepesinde kendi çemberlerini çevirmekle yetinir, diğeri karşı taraftan dönen göğe inat dikilir, onun karşısına çıkar ve her daim tüm evreni boydan boya geçerdi. Karanlık gecenin vakitlerini burçlardan anlamayı daha o zamandan bilirlerdi ve gökyüzü kendi saatlerini ayırmıştı. Troya'nın yıkılışından bu yana nice krallıklar devrildi! Nice halklar esir edildi! Talih yeryüzünde kaç kez kölelik ve hükümdarlık dağıttı, ne türlü dönüşlerle geri geldi! Geçmişi unutup Troya'nın küllerinden nasıl da büyük bir imparatorluğu yeniden canlandırdı! Asya'nın kaderi şimdi Yunanistan'ı ezdi. Yüzyılları ve ateş saçan güneşin dönüp durarak evreni değişken dairesiyle kaç kez baştan başa aydınlattığını saymaya üşenir insan. Ölümlülük yasasıyla yaratılan her şey değişir, yıllar dönüp durdukça karalar tanımaz olur kendilerini, çağlar boyunca çeşitli kılıklara bürünen kavimleri de tanımazlar. Fakat evren bozulmadan kalır ve kendine ait her şeyi korur; ne uzun günler artırır onu ne de yaşlılık eksiltir, hareketi zerre kadar sapmaz ve koşusu yorulmak bilmez:

[I.521] her zaman ne idiyse, ebediyen o kalacaktır. Babalarımız başka bir evren görmedi, torunlarımız da başkasını görmeyecek: o, zaman içinde değişmeyen tanrıdır. [524] Güneşin hiçbir zaman yana kayarak Kutup Ayılarına doğru koşmaması, yollarını değiştirip yönünü doğuya çevirmemesi, yeni doğan şafağı daha önce görmemiş topraklara göstermemesi, ayın ışık saçtığı belirlenmiş dairelerin dışına çıkmayıp büyüyeceği yahut küçüleceği ölçüyü koruması, gökte asılı duran yıldızların yeryüzüne düşmeyip kendilerine ait burçlarda ölçülü vakitleri tüketmesi, tesadüfün işi değil, ulu bir ilahi gücün nizamıdır. Böylece bu yıldızlar eşit bir uzanışla dokurlar yollarını, çeşitli şekillerde ateşlerle tavan gibi işlerler gökyüzünü. Onlardan daha yüksekte hiçbir şey yoktur; bunlardır evrenin zirveleri; doğanın ortak evi bu sınırlar içinde tutulur, denizi ve aşağıda uzanan karaları kucaklar. Her şey ahenkli bir akışla doğar ve batar, gökyüzü bir kez nereye çökmüşse, dönerek oradan yeniden yükselir. Kubbe biçimli Olympos'ta evrenin ne kadar yer kapladığını, on iki burcun ne geniş sınırlarda taşındığını ise akıl öğretir; o akla hiçbir engel, hiçbir devasa kütle karşı koyamaz, en gizli köşeler bile boyun eğer ona, her şey teslim olur, bizzat gök delinebilir hale gelir. Çünkü burçlar karalardan ve denizden ne kadar uzaksa, iki tanesi o denli geniş yer kaplar. Küre nereden kesilirse kesilsin tam ortasından, o vakit çemberin üçte biri ortaya çıkar ve katı toplamı pek küçük bir farkla ayırır. Demek ki göğün en yüksek noktası, en diptekinden iki kere iki burç uzaktadır; öyle ki on iki burcun üçte birini oluştursun. Fakat yer, derin boşluğun tam ortasında asılı durduğundan, en tepeden ve en dipten ikişer burç mesafededir. İşte bu yüzden kendi üzerinde nereye doğru bakarsan bak, gözlerinin boşlukta süzüldüğü ve artık ilerleyemediği her yerde, [554] iki burca denk sayılmalıdır mesafe; bunun altı katı kuşağın dairesini meydana getirir ki orada burçlar taşınır, on iki burç eşit aralıklarla göğü dokuyarak. Aynı burçlar altında doğanların farklı yaradılışta olmasına ve devasa bir soy ayrımıyla kaderlerin birbirine karışmasına şaşma; çünkü tek bir burç bu denli geniş bir yer tutar ve böylesine uzun bir zamanda taşınır; altı burç yükselir tüm aydınlığıyla,

[I.561] geriye göksel sınırları sana aktarmaya çalışmam kalıyor, düzenli nöbetlerle gökyüzüne eşlik eden o çemberleri, onların içinden yönlendirilir burçların alevden sırası. [En yüksek tepeden doğan evreni kateder bir daire, Ejderha'nın sırtından geçerek Arctophylax'a [Çoban] doğru yönelir] Bir daire kuzeyde parıldayan Ayı'yı taşır ve göğün doruk noktasından tam altı derece uzakta durur. Diğeri Yengeç'in en uçtaki yıldızlarına doğru uzanır; orada Phoebus hem ışığını hem kalış süresini tüketir, ağır ışıklarını uzun kıvrımlarla gezdirir; yaz adını alır mevsimin ortasındaki sıcaktan ve bu unvanı elde eder; uçup giden güneşin dönüm noktasını ve en uçtaki kızgın hareketlerini belirler, kuzey dairesinden beş derece uzakta yer alır. Üçüncüsü, evrenin orta bölgesine yerleşmiştir, büyük bir sarmalla bütün Olympos'u kuşatır, ekseni her iki taraftan da görür; bu sınırda Phoebus gece ile gündüzü eşit sayılarla birbirine denk kılar, ilkbahar ve sonbaharın birbirine karışmış mevsimlerinde yol alırken, göğün ortasını eşit bir hatla ayırdığı zaman, [581] ve çizgilerini dört derece geriye çeker. Bunun ötesindeki bir sonraki sınır, kış dönencesi adını taşır, uzaklaşıp giden güneşin son eşiklerini belirler; eğik alevli ışınların kıskanç armağanlarını bizlere en kısa yol boyunca sunar; fakat o sınırların üzerinde, üzerine çöktüğü yerlerde zamanlar uzun bir aydınlıkla durur, akkor sıcağın içinden uzayıp giden gün güçbela geçer; bu daire de iki kere iki derece uzakta yatar. Bunların ardından geriye, en uçtaki kutba en yakın tek bir daire kalır, güneydeki Ayıları sıyırıp geçen ve kuşatan daire. Bu da kış dairesinden beş derece uzaklaşır; bizim kutup noktamızdan yukarıdaki daire ne kadar uzaksa, karşı kutba en yakın olan da o kadar mesafededir. [Böylece doruktan doruğa ikişer parçaya bölünen çifte toplam Olympos'u çevreler ve mevsimleri belirleyen beş sınırla işaretler.] Bunların yolu evrenle birdir ve onunla birlikte dönerler, eğik dururlar ve ortak doğuşları batışlara denk kılarlar; zira bütün kürenin döndüğü yerden kesildiklerinde, yüksek göğün akışına eşlik eden hatları sürüklerler;

[I.601] her zaman eşit bir sınırla aralıkları korurlar, bir kez belirlenmiş sınırları ve kendilerine ayrılmış nasibi muhafaza ederler. Kutuptan kutba uzanan iki daire daha vardır ki onları karşılar kutup; birbirlerine zıttırlar, daha önce anılanların hepsini ve birbirlerini keserler, evrenin çifte kutup noktasında birleşirler, eğik duran gökten düz kutup eksenine doğru uzanırlar; yılın mevsimlerini ve burçlar boyunca eşit aylarla dört parçaya bölünmüş gökyüzünü belirlerler. Yüce Olympos'tan aşağı doğru uzanan hatlardan biri, [610] Yılan'ın kuyruğunu ve denize batmayan Ayıları ayırır, Kıskaçlar'ın [Terazi] dairenin ortasında uçuşan boyunduruğunu, Hydra'nın [Su Yılanı] kuyruk ucunu ve güneydeki Centaurus'un [Kentaver] tam ortasını keserek karşı kutupta yeniden birleşir; tekrar göğe döner, Cetus'un [Balina] pullu sırtını, Laniger'in [Koç] sınırlarını ve parlak Trigon'u [Üçgen], Andromeda'nın koynunun derinliklerini, annesinin ayak izlerini işaretler ve başladığı noktayı aynı kutupta yeniden kapatır. Diğeri ise bu orta sınıra ve en yüksek eksene dayanır, Ayı'nın ön ayaklarından ve boynundan geçer; o Ayı ki, güneş çekildiğinde yedi yıldız onu ilk olarak öne çıkarır, kara geceye ışıklarını sunarken; İkizler'i Yengeç'ten ayırır, ağzı alev alev yanan Köpek'i ve engin denizleri aşmış olan Gemi'nin dümenini sıyırıp geçer. Oradan, bir önceki dairenin burçlarını enlemesine keserek gizli kutba varır ve o sınırdan yeniden dokunur sana, ey Capricornus [Oğlak], ve senin yıldızlarından Kartal'ı işaretler; ters dönmüş Lyra [Çalgı] ve Ejderha'nın büklümleri boyunca koşarak, Kynosoura'nın [Küçük Ayı] ayaklarının arkasındaki yıldızları geçer ve yakınındaki kutupta kuyruğu enlemesine keser. Burada, yola çıktığı yeri unutmadan yine kendiyle birleşir. Zamanlar onları ebedi bir makama dikmiştir, burçlar boyunca kıpırdamayan ölçülerle, sonsuz bir konuma yerleştirmiştir. Şu iki daireyi ise hareketli kıldılar; zira biri bizzat Helike'den [Büyük Ayı] yükselerek Olympos'u ortadan ikiye böler, gündüzü ayırıp altıncı saati ölçer, batışları ve doğuşları eşit mesafelerle görür. [637] Bu daire burçlar boyunca nöbet değiştirir; ister doğuya ister batıya gitsin biri, kendi üzerinde bir daire çizer, kutup noktalarının üzerinde durarak göğün ortasını kesen ve ayrılmış tepe noktasıyla evreni işaretleyen bir daire.

[I.641] (çünkü başkaları için gün ortası başkadır, saatler yeryüzü boyunca uçar gider) ve yer değiştirdikçe hem göğü hem de vakitleri başkalaştırır. Phoebus ilk dalgalardan yükseldiği vakit, altın tekerleğin tam tepelerine bindiği kimseler için altıncı saat [öğle vakti] sürer. Güneş gölgelere çekildiğinde ise batıdakiler için altıncı saattir; bizler hem ilk hem de son saati altıncı sayarız, uçtaki ateşten gelen soğuk ışığı hissederiz. Bir diğer çemberin sınırlarını bilmek istersen, kıvrak gözlerini ve bakışını çepeçevre kubbede gezdir. Göklerin en altı ile yerin en üstünün kavuştuğu yer neresiyse, kainatın hiçbir ayrım olmaksızın kendiyle birleştiği, ışıldayan yıldızları denize verip oradan geri aldığı yer, kainatı ince bir sınırla enlemesine kuşatır. Bu çizgi de bütün gök boyunca uçuşur, yalnızca ortaya ve aniden tam orta çembere [ekvatora] yönelmekle kalmaz, bazen yedi yıldıza [Büyük Ayı'ya] ve kımıldamayan burçlara döner; aksine, oradan oraya gezen ayakların bastığı izler nereye götürürse, ister yeryüzünün şu kıyılarına, ister bu kıyılarına adım atsın, yay daima yenilenecektir ve karalar değiştikçe değişecektir; nitekim bir göğü gösterip diğerini ardında bırakarak yarısını gizleyecek, yarısını geri getirecektir; bakışla birlikte kendi iplerini oynatırken farklı bir sınırla bunları işaretleyecektir. [663] Bu çember yersel olacaktır, çünkü yeryüzünü kucaklar [ve kainatı tam bir sınırla çevreler] ve adını sınırdan alarak ufuk (horizon) diye anılır. Bunlara, birbirine ters ipler çeken eğik çemberleri ekle; bunlardan biri ışıldayan burçlara sahiptir, Phoebus onların arasından dizginlerini idare eder, gece göğünde gezinen Delia [Ay] kendi arabasıyla Güneşi takip eder ve kainatın akışına karşı mücadele eden beş gezegen tabiatın kanunu uyarınca türlü danslarını icra ederler. Bu kuşağı en tepeden Yengeç, en alttan Oğlak tutar; ışık ile gölgeleri eşitleyen çember, Koç ve Terazi burçlarında kendi iplerini keserek onu iki kez içine alır. Böylece eğilen bu çember üç daire boyunca uzanır ve meyilli yokuşuyla düz adımları yanıltır; ne gözün keskinliğinden kaçar ne de yalnızca zihinle fark edilebilir, önceki çemberlerin zihinle görüldüğü gibi; aksine, devasa dairesiyle yıldızlı bir kemer gibi parıldar ve işlenmiş ışığıyla kainatı görkemli kılar

[I.681] ve uzunlamasına üç yüz altmış dereceye yayılır; farklı akışlarla kayıp giden yıldızları tutan bu şerit on iki derece genişler. Bunun karşısına yerleşmiş olan diğeri ise Ayılara doğru çıkar, kuzey çemberinden iplerini biraz geri çeker ve baş aşağı duran Cassiepia'nın yıldızları arasından geçer. Oradan eğik bir şekilde alçalarak Kuğu'ya dokunur, yaz sınırlarını ve sırtüstü yatan Kartal'ı keser; mevsimleri eşitleyen çemberi ve Güneşin atlarını taşıyan kuşağı Akrep'in parladığı kuyruk ile Yay'ın en sol ucu ve Ok arasından aşar. Oradan büklümlerini kıvırıp diğer Kentavros'un bacaklarına ve ayaklarına uzanır ve yeniden göğe tırmanmaya [694] başlar; Akhaların Gemisi'ni [Argo] en yüksek kıç süslerinden, kainatın orta çemberini ve İkizler'i en dipteki yıldızlarından keser; Arabacı'nın altına girer ve ey Cassiepia, çıktığı yere, yani sana yönelerek bizzat Perseus'un üzerinden geçer ve onda başlayan dairesini yine onda tamamlar; üç orta çemberi ve burçlar kuşağını, kendisinin ikiye bölündüğü her noktada ikişer parçaya ayırır. Onu aramak gerekmeyecektir, kendiliğinden bakışların önüne dikilir, kendini gösterir ve fark edilmeyi zorunlu kılar. Zira masmavi gökkubbede ışıldayan bir yol parıldar, sanki aniden gündüzü salıverecek ve göğü açacakmış gibi. Nasıl ki yeşil çayırları ikiye böler patika, tekerleğin durmaksızın sürtünen iziyle yolu tazelediği; [eşit parçalara bölünmüşler arasında bir yoldur] nasıl ki omurganın açtığı yarıkla denizler köpürüp beyazlaşır ve dalgalar, çalkalanan anaforun dönen girdabından çıkan akıntı boyunca köpüren sularla bir iz kabul eder; karanlık Olympos'ta parıldayan beyaz hat da tıpkı böyledir, mavi kainatı devasa bir ışıkla ikiye yarar. İris bulutlar arasından yayını nasıl çizerse, işaretlenmiş zirvesiyle bu beyaz hat da öyle sarkar göğün üstüne ve ölümlülerin yüzlerini yukarı çevirir; zifiri gecede bu görülmedik ışıklara hayret ederlerken insan yüreğiyle bu ilahi sebeplerin ardına düşerler; acaba gök kütlesi yarılan eklemlerinden çözülmeye mi çalışıyor, aralanan birleşim yerlerinden çatlaklar çöküyor da gevşeyen örtünün arasından yeni bir ışık mı içeri sızıyor?

[I.721] [724] Evrenin yaralarını gördüklerinde, göğün uğradığı hırpalanma gözlerine çarptığında kendileri için neden korkmasınlar ki? Yoksa kainat birleşiyor, ikiye ayrılmış boşluğun uçları kavuşuyor, göğün sınırlarını ve yıldızları birbirine mi bağlıyor; bu bağlar üzerinden, evrenin dökümünü sağlayan belirgin bir yara izi mi kalıyor ve parlak eklemlerle havai bir sise dönüşen sıkışmış küre, yüksek göğün temellerini takozlar gibi bir araya mı topluyor? Yoksa şu kadim inanç daha mı doğrudur; eski çağlar boyunca Güneşin atları bu yoldan bambaşka rotalarla geçmişti, başka bir yolu çiğnemişti ve çok uzun bir çağ boyunca ateşlerle kavrulan konaklar ve alevlerde pişen yıldızlar renk değiştirip mavi görünüşlerini yitirmişti, oraya kül dökülmüş, gökyüzü oraya mı gömülmüştü? Eski yıllardan bize bir rivayet de ulaşmıştır: Phaethon babasının arabasıyla burçların arasından uçarken, kainatın görülmemiş manzaralarına daha yakından hayran kalmış, bir çocuk gibi gökte eğlenip arabasıyla kibirlenmiş, kainatta sefahat sürüp babasından daha büyük işlere heves etmiş; gösterilen yolları terk edip arabasını kaskatı kutba sürmüş; burçlar da alışılmadık bir şekilde hedeften sapan alevlere ve başıboş kalan gidişe dayanamamış, * alışılmış rotadan ve eğik dört atlı arabadan sapmış. Neden alevlerin bütün dünyayı kasıp kavurduğundan, bütün kentlerde yeryüzünün bir cenaze odunu gibi yandığından yakınalım, yoldan çıkan arabanın saçılan ışıkları savrulduğunda ve gök kavrulduğunda? Kainat bu yangının cezasını bizzat çekti, [748] ve yeni yıldızlar komşu alevlerle parıldadı, şimdi bile geçmişteki felaketin çehresini yansıtırlar. Daha latif olan ve dilden dile dolaşan kadim söylenceyi de gizlememeliyim: Tanrıların kraliçesinin bembeyaz göğsünden süt damlamış ve göğü kendi rengine boyamış. Bu yüzden bu kuşağa Samanyolu (lacteus orbis) denir ve adı bizzat bu sebepten gelir. Yoksa yıldızların sıkışık bir taç halindeki daha büyük kalabalığı mı alevleri bir araya getirdi ve yoğun bir ışıkla parıldıyor; birleşen parıltısıyla bu çember daha mı aydınlık ışıyor? Yoksa cesur ruhlar ve göğe layık görülen isimler, bedenlerinden çözülüp toprağa geri verildikten sonra yeryüzünden buraya göçüp kendilerine ait olan gökte yaşayarak

[I.761] eterik yılları sürüp kainatın tadını mı çıkarıyorlar? İşte burada Aiakos soyuna, burada Atreus oğullarına hürmet ederiz, azgın Tydeus oğluna [Diomedes], karada ve denizde kazandığı zaferlerle tabiatı mağlup eden Ithakalıya [Odysseus], üç kuşaklık yaşlılığıyla seçkin Pylosluya [Nestor], Danaosluların Pergamon surlarındaki krallarına, [komutanların ordugâhına ve Hektor'un altında yenilen göklerin Troia'sına] Aurora'nın kara evladına [Memnon] ve Gök Gürleten'in neslinden gelip Lykia'yı yönetene [Sarpedon]; seni de geçmeyeyim, ey savaşçı bakire [Penthesileia], ve Trakya'nın, Asya kavimlerinin ve Büyük İskender'in en büyük kıldığı Pella'nın gönderdiği diğer kralları; ruh kuvvetine ve dingin aklın ağırlığına sahip olan bilge kişileri, bütün servetleri kendi içlerinde olanları; adil Solon'u, yiğit Lykurgos'u, semavi Platon'u ve onu yetiştiren, [775] mahkûm edildiğinde bizzat kendi Atina'sını daha haklı biçimde mahkûm edeni [Sokrates], denizi donanmalarıyla örten Pers diyarının fatihini. Ve Romalı kahramanlar, artık en büyük kalabalık onlarındır: Tarquinius'tan önceki krallar, Horatius soyu, bir batında doğmuş koca bir ordu, eksik uzvuyla daha da yücelen Scaevola, erkeklerden üstün erdemiyle bakire Cloelia, koruduğu Roma surlarını kendi taşıyan Cocles, ve bir kuşun yoldaşlığı sayesinde hem ganimetleri hem de adını kazanan, kuğuda Phoebus'u taşıyan Corvinus, ve Iuppiter'in yanında göğü hak eden, Roma'yı kurtararak yeniden kuran Camillus, krallardan geri alınan hürriyetin kurucusu Brutus, savaşlar boyunca Pyrrhos'un öcünü alan Papirius, birbirine denk Fabricius ve Curius, üçüncü zafer çelengini alan Marcellus ve öldürülen kraldan ilk ganimeti alan Cossus, adaklarıyla yarışan ve zaferleriyle birbirine benzeyen Deciuslar, gecikmesiyle yenilmez olan Fabius, savaşta yoldaşı Nero ile birlikte ölüm saçan Hasdrubal'ı yenen Livius, Kartaca'nın değişmez kaderi olan komutan Scipio'lar, üç zaferiyle dünyanın fatihi olan, bir tanrı sayılmadan önce birinci gelen Pompeius, hitabetinin zenginliğiyle göğe hak kazanan Tullius [Cicero] ve sen, Claudius'un ulu soyu, Aemilius hanedanının önde gelenleri, şanlı Metelluslar, talihin fatihi Cato ve kendi anasının [Venüs'ün] silahları altında bir nefer olan Agrippa. Venüs'ün soyundan gelen Iulius hanedanı gökten indi ve göğü doldurdu; [800] orayı, ortağı Gök Gürleten ile birlikte burçlar boyunca Augustus yönetiyor.

[I.801] ve tanrılar meclisinde ulu Quirinus'u görür, esirsel kürenin parıldayan çemberinden daha yüksekte. O orası tanrıların makamıdır, bu ise onlara en yakın olandır; kendi erdemleriyle tanrılara benzeyip onların izlerine erişenlerin yeri. Fakat yıldızlara güçlerini geri vermeye başlamadan ve burçların kader buyuran yasalarını şiirle şakımadan önce, evrenin çehresi tamamlanmalı ve bütün beden boyunca, her yerde parıldayan ne varsa, ne zaman güç kazandığı kaydedilmelidir. Karşıt dönen göğe direnen başka yıldızlar da vardır, yerle gök arasında süzülerek asılı duranlar. [Satürn'ün, Jüpiter'in, Mars'ın ve Güneş'in; bunların altında Merkür yol alır, Venüs ile Ay'ın arasına yerleşmiş olarak.] Seyrek doğumlardan peydahlanan ateşler de vardır, ansızın parlayıp hemen yok olan. Duru hava boyunca ansızın alevlerin parıldadığını ve çekilip giden kuyruklu yıldızların büyük çalkantılarla dolu çağlar boyunca yok olduğunu görmüşlerdir. Ya soluk alan yeryüzünün içten ürettiği buğu yüzünden, kuru esinti daha nemli olan soluğa üstün geldiğinde, bulutlar uzun süren açık havayla dağılıp dindiğinde ve kavurucu hava güneş ışınlarıyla kuruduğunda, aşağı inen ateş kendine uygun besinleri yakalar ve alev, kendini almaya elverişli maddeyi kavrar. Ve beden katı olmadığından, tersine esintilerin uçucu dumana çok benzeyen seyrek ilk unsurları başıboş gezindiğinden, [825] kısa ömürlü bir iş için yaşar; başlayan yangınlar sonla birlikte durulur, kuyruklu yıldızlar aynı anda hem parlar hem söner. Eğer batışlarına yakın doğuşlar yapmasalardı ve tutuşan alevlerin süreleri bu denli kısa olmasaydı, geceleyin ikinci bir gün doğar, tersyüz olmuş gök geri döner ve uykudaki bütün yeryüzünü gafil avlardı. Ayrıca yeryüzünün daha kuru buğusu tek bir biçimde dağılmadığı ve ateş tarafından tek biçimde kavranmadığı için, ani karanlıklardan doğup var olan tutuşmuş ışıklar da birbirinden farklı görünümlerle sürüklenir. Çünkü kimi zaman baştan aşağı dökülen uzun saçlar gibi dalgalanarak, alev saçları taklit edip uçar ve ince ateş, yakıcı ışınlarla dağılmış zülüfleri çözer. Kimi zaman da dağılmış saçlarla bu ilk görünüm çıkar ortaya, [839] ve titrek ışık altında sakallı çeneleri andıran, [845] yanan ateşten bir yumak onu izler.

[I.841] [840] Kimi zaman yanlarının eşit çatısıyla uzanarak ya dört köşe bir kiriş ya da yuvarlak bir sütun biçimini alır. Dahası, şişkin alevleriyle göbekleri genişçe yayılmış küpleri taklit eder ve kıvrımlı daireler halinde kümelenen ateş, [844] küçük çanakların kılığına bürünür. [846] Meşaleler döker ve çatallanmış alevlere ayrılır. Duru gökyüzünde başıboş ışıklar kıvılcımlandığında [849] ve uzun saçlarından ince ateşler fırlattığında, yıldızların baş aşağı düştüğü ve dört bir yana uçtuğu görülür; kuru patika incecik bir iplik gibi daraldığında, uçan okları taklit ederek uzaklara koşarlar. Oysa ateşler her parçaya karışmıştır; yıldırımları işleyen yüklü bulutlarda yurt tutarlar, yerin derinliklerine sızıp Olimpos'u Etna ile tehdit ederler, kaynakların içindeki suları ısıtırlar, ormanlar birbirine çarpıp yandığında, sert çakmaktaşında ve yeşil ağaç kabuğunda yer bulurlar kendilerine, bütün doğa öylesine ateşle dolup taşar. Gökyüzünde ansızın meşalelerin patlak vermesine, soluk alan yeryüzünün kuru tohumlarını saran havanın tutuşup çakıp sönen alevlerle parıldamasına şaşma; titrek ışıklar saçan şimşekleri, sağanakların ortasından yıldırımla yarılan göğü gördüğünde, uçucu ateş bu tohumları besleyerek hem kovalar hem onlardan kaçar, öyleyse tohumları sağlayan yeryüzünün tabiatı kuyruklu yıldızları uçucu ateşler halinde türetmiş olsun, ya da doğa, gökyüzünde ince alevlerle ışıldayan bütün yıldızları nasıl yarattıysa bu meşaleleri de öyle yaratmış olsun, (fakat Titanlı Güneş, onları hızlı kavuruculuğuyla kendine çeker, alevli kuyruklu yıldızları kendi ateşiyle sarar ve tıpkı Kyllene küresi ile, yanan akşamla geceyi getiren Venüs'ün sık sık parıldayıp gözleri aldatması ve sonra yeniden görünmesi gibi, onları kimi zaman salıverir) ya da Tanrı, yeryüzüne yaklaşan kadere acıyarak göğün tutkuları ve yangınları aracılığıyla işaretler göndersin; esir katı hiçbir zaman boş alevlerle parıldamadı: aldatılmış çiftçiler perişan tarlalarına ağlar ve yorgun sabancı, kısır yarıklar arasında yas tutan boyunduruk yoldaşı danaları boş yere sürer. [880] Ya da ağır hastalıklar ve sinsi bir eriyişle,

[I.881] kavrulmuş iliklerdeki ölümcül alev bedenleri yakalar, çöken halkları silip süpürür ve bütün kentlerde tutuşan mezarlarla ortak kaderler tamamlanır. Tıpkı Erekhtheus'un soyundan gelenleri kırıp geçiren, eski barışın Atina'sını cenazelerle yok eden veba gibi, insanlar birbiri ardına düşerek ölüme koşarken. Ne hekimlik sanatının yeri vardı ne adaklar fayda veriyordu; vazife hastalıklara boyun eğmişti, ölümlere cenaze törenleri ve gözyaşları yetmiyordu; yorgun düşen ateş tükenmişti, bedenler üst üste yığılmış uzuvlarla yanıyordu ve bir zamanların bunca kalabalık halkına güçbela bir mirasçı kalıyordu. Işıldayan kuyruklu yıldızlar sık sık böylesi şeylere işaret eder: meşalelerle birlikte cenazeler gelir ve yeryüzünü sonsuz yanan odun yığınlarıyla tehdit eder, evren ve doğanın kendisi hastalanıp insanlığın mezarı haline geldiğinde. Üstelik bu ateşler savaşları, ani kargaşaları ve gizli hilelerle kabaran silahları da haber verir, kimi zaman yabancı kavimler arasında, tıpkı antlaşma bozulup vahşi Germania, komutan Varus'u çekip aldığında ve üç lejyonun kanıyla ovaları boyadığında olduğu gibi; bütün dünyada tehditkâr ışıklar dört bir yanda parıldadı ve doğanın kendisi ateşler aracılığıyla savaş açtı, kendi güçlerini karşıya dikip sonun geldiğini bildirdi. Olayların ve insanların ağır yıkımlarına şaşma; suç çoğu kez bizdedir, göğe inanmayı bilmeyiz; iç karışıklıkları ve kardeş savaşlarını da haber verirler. Dünyanın en çok yangına göğüs gerdiği an, kana susamış komutanlara ant içmiş silahların Philippi ovalarını ordularla doldurduğu andı. [910] Romalı asker, henüz kurumamış kumlarda insan kemiklerinin ve az önce parçalanmış uzuvların üzerinde güçbela durdu, imparatorluk kendi gücüyle çatıştı ve baba Augustus, babasının izinden giderek zafer kazandı. Henüz son gelmemişti: geride bir çeyiz uğruna girişilen Aktium savaşları kalmıştı, devletin zarının yeniden atılması ve Olimpos'un hükümdarının denizde aranması; Roma kadın boyunduruğu altına girme tehlikesiyle asılı kaldığında ve yıldırımların bizzat İsis çıngırağıyla savaştığı anlar. Kaçak askerlerle verilen köle savaşları kalmıştı geride; oğul Pompeius silahlarıyla babasının düşmanlarına öykünüp

[I.921] babasının koruduğu denizleri zapt ettiğinde. Fakat kaderler için bu kadarı yeter. Artık savaşlar dinsin ve elmastan zincirlerle bağlanmış nifak, zindana kapatılıp sonsuz dizginlerle zapt edilsin. Vatanın babası yenilmez olsun, Roma onun idaresinde kalsın ve o göğe bir tanrı armağan ettiğinde, yeryüzünde bir başka tanrı aramasın.

Kitap II

[II.1] Şairlerin en büyüğü, İlyon soyunun savaşlarını, elli kralın hem kralı hem babası olanı, Hektor'u, Aiakos soyundan gelen Akhilleus'u ve Hektor'un ardında düşen Troya'yı; zafer kazandığı yıl kadar uzun süren önderin sürgünlüğünü, öfkeli denizler efendisini tecrübe edip, yeniden doğan savaşın baskısını, denizde ikiye katlanan Pergama'yı ve yurdunda, tutsak düşmüş koruyucu tanrılar uğruna verilen son mücadeleyi kutsal ağzıyla şakıdı; ona vatanını yakıştıran talipliler kalabalığı, yurdu ona verirken onu elinden aldı; onun ağzından dökülen suları bütün gelecek kuşaklar şiirlerine akıttı, tek bir adamın zenginliklerinden beslenerek o ulu ırmağı ince derelere ayırmaya cüret etti. Ondan sonra gelen Hesiodos ise tanrıları, tanrıların atalarını, yeryüzünü doğuran kaosu, onun altında henüz çocuk yaştaki evreni, yıldızların yalpalayan ilk adımlarını, yaşlı Titanları, ulu Jüpiter'in beşiğini ve kardeşinin koynundaki koca unvanını, anasız doğuran babayı, babasının bedeninden ikinci kez doğan Bakkhos'u, ormanların tanrılarını ve gizemli güçler olan Nympheleri anlattı. Dahası kırların bakımını, yasalarını ve toprağın verdiği savaşı kaydetti; Bakkhos'un neden tepeleri, bereketli Ceres'in ovaları, Pallas'ın ise her ikisini sevdiğini ve korulukların neden aşılanmış meyvelerle yabancılaştığını bildirdi; uçsuz bucaksız evrende süzülen bütün ışıkları, barışın eserini, doğanın ulu faydaları için düzene koydu. Kimi ozanlar ise yıldızların çeşitli şekillerini anlattı, engin gökyüzünde süzülen burçları kendi soylarına ve sebeplerine bağladılar; Perseus'u, Andromeda'yı, cezaya çarptırılan kederli anneyi ve onu kurtaran babayı, Lykaon'un kaçırılan kızını, Jüpiter'e hizmetinden ötürü Kynosoura'yı, sütünden ötürü Keçi'yi, aldatmacasından ötürü Kuğu'yu, evlat sevgisiyle yıldızlara yükselen Erigone'yi, darbesiyle Akrep'i, postuyla Aslan'ı, ısırığıyla Yengeç'i, Kythereia'nın dönüşümüyle Balıklar'ı, yenilen denizi aşıp yıldızlara öncülük eden Koç'u ve çeşitli kaderlere bağlı diğer yıldızları, en yüksek esir katında sabitlenip döndüklerini söylediler. Onların şiirlerinde gökyüzü masaldan başka bir şey değildir ve ona bağlı olan yeryüzü, evreni böyle kurgulamıştır. Dahası çobanların törelerini ve kaval çalan Pan'ı da anlattılar.

[II.41] Sicilya toprağında doğan şair, kamış kavallarla anlatır bunları; ormanlara dair ezgilerini ormanlarda söylemez, yabani kırlardan esinlenen ezgilerini saçar ve Musa'yı saraylara sokar. İşte bir başkası alaca kanatlı kuşları ve vahşi hayvanların savaşlarını anlatır; öbürü ise zehirli yılanları, kurtboğan otunu ve kendi köklerinde ölüm ya da yaşam taşıyan bitkileri aktarır. Dahası, zifiri karanlığa batmış Tartaros'u geceden ışığa çağırırlar ve doğanın yasasını çiğneyerek yerin altındaki âlemi gözler önüne sererler. Bilge kız kardeşler her türden konuyu şakıdılar, Helikon'a çıkan her patika çiğnene çiğnene aşındı; pınarlardan fışkıran ırmaklar artık birbirine karışarak akıyor, ne bir yudum su alabiliyor ne de tanıdık yollara akın eden kalabalığı kaldırabiliyorlar. Biz ise çiğ düşmüş çimenler arasındaki el değmemiş çayırları ve gizli mağaralarda mırıltılarla çağıldayan o pınarı arayalım; öyle bir pınar ki ne kuşlar sertleşmiş gagalarıyla ondan tatmış olsun, ne de bizzat Phoebus göksel ateşiyle ondan bir damla sunu almış olsun. Kendime ait olanı söyleyeceğim, başlangıcımızı hiçbir ozana borçlu olmayacağız; bu bir aşırma değil, özgün bir eser olacak; göğe tek başımıza kendi arabamızla yükseliyoruz, dalgaları kendi teknemizle yarıyoruz. Çünkü doğanın sessiz aklıyla hükmeden, göğe, karalara ve denize sinmiş olan, bu muazzam kütleyi denk bir uyumla yöneten Tanrı'yı terennüm edeceğim; bütün evrenin karşılıklı bir ahenk içinde yaşadığını, tek bir ruhun tüm parçalarda mesken tutup evreni sulaması, her şeyin içinden uçarcasına geçerek canlı bir beden biçimlendirmesi sayesinde aklın hareketiyle sevk edildiğini söyleyeceğim. Eğer bu düzenek, hısım parçalarla örülü kalmasaydı, bütünüyle başına konmuş efendiye boyun eğmeseydi ve böylesine büyük bir cihan mülkünü bir akıl idare etmeseydi, yeryüzünün sabit bir yeri, yıldızların döneceği bir yörüngesi olmazdı; evren başıboş gezinir ya da durduğu yerde kaskatı kesilirdi; ne yıldızlar belirlenmiş yollarını korurdu, ne de birbirini izleyen gece ile gündüz sırayla kaçıp kovalardı; ne yağmurlar toprakları beslerdi, ne rüzgârlar göğü, ne deniz yüklü bulutları, ne ırmaklar denizi, ne de okyanus pınarları beslerdi; adil bir kurucu tarafından eşitçe paylaştırılan bu bütünlük her parçada daima dengede kalamazdı, öyle ki ne sular tükenirdi, ne yerküre çökerdi, ne de gök kubbe haddinden fazla hızlı ya da yavaş dönerdi.

[II.81] Hareket eseri besler, onu değiştirmez. Böylece her şey evrenin tamamında bir düzen içinde kalır ve efendisine uyar. İşte her şeyi yöneten bu tanrı ve akıl, göksel burçlardan yeryüzündeki canlıları türetir; bu burçlar çok uzakta, derin mesafelerde yer alsalar da, halklara can ve yazgı, her bir bedene de kendine has mizaç bahşetmek üzere varlıklarını hissettirirler. Buna aşırı kanıt aramak da gerekmez: Gök kubbe tarlaları böyle terbiye eder, türlü ürünleri böyle verir ve geri alır; denizi böyle harekete geçirir, karaların üstüne salar ve geri çeker; denizdeki bu kaynaşma kimi zaman ayın konumuyla harekete geçer, kimi zaman onun farklı bir çekilmesiyle tetiklenir, kimi zaman da yıl boyu hızla akıp giden Phoebus'a eşlik eder; sularda batmış, kabukların zindanına kapatılmış deniz canlıları da ayın hareketine göre bedenlerini değiştirirler; ey Delia, senin eksilmelerini ve senin güçlerini taklit ederler. Sen de kardeşinin arabasına yüzünü böyle çevirirsin ve yine ondan ışığını alırsın; o ne kadar bıraktıysa ya da verdiyse o kadarını geri yansıtırsın, varlığın yıldızdan yıldıza bağlıdır. Nihayet yeryüzündeki sürüler ve dilsiz hayvanlar da, çağlar boyu kendilerinden ve tabi oldukları yasadan habersiz kalsalar bile, doğa onları yaratıcı evrene geri çağırdığında ruhlarını yükseltirler; göğü ve yıldızları gözetlerler, bedenlerini yeni doğan ayın hilaline doğru arındırırlar, yaklaşan fırtınaları ve geri gelecek berrak günleri önceden görürler. Bunlardan sonra kim insanı göğe bağlamaktan şüphe edebilir? Doğanın, yeryüzünün yıldızlara yükselmesini arzulayarak eşsiz bir armağan sunduğu, ona dil, kavrayışlı bir zekâ ve uçarı bir ruh verdiği, nihayetinde tanrının yalnızca ona inip onda yaşadığı ve bizzat kendini aradığı insandan kim şüphe eder? İmkân verilmesi bile kıskançlık uyandıran ve bizim harcımız olmayan diğer sanatları bir yana bırak; [her şeyin eşit bir yasa altında pay edilmediğini geçiyorum, buradan anlaşılır ki hüküm bedenlerin değil yaratıcınındır; kaderin kesin ve kaçınılmaz olduğunu, maddenin boyun eğmeye, evrenin ise boyun eğdirmeye yazgılı olduğunu da geçiyorum] göğün bir lütfu olmasaydı kim göğü bilebilirdi, kendisi tanrıların bir parçası olmasaydı kim tanrıyı bulabilirdi? Sonsuza dek uzanan kubbenin bu devasa kütlesini, burçların dansını, evrenin alevden çatılarını,

[II.121] yıldızların yıldızlara karşı ebedi savaşını [ve karaları, gökle denizi, her ikisine de bağlı olanları] kim görebilirdi, doğa zihinlere kutsal gözler bahşetmeseydi, kendine hısım olan aklı bizzat kendine çevirmeseydi, böylesine büyük bir eseri fısıldamasaydı ve şeylerin kutsal alışverişi için göğe çağıran şey gökten gelmeseydi, insan bunları dar göğsüne nasıl sığdırabilirdi? Evreni onun rızası olmadan kavramanın ve sanki tutsak edilmişçesine onu kendi zihnine indirmenin bir saygısızlık olduğunu kim inkâr edebilir? Ancak açık olan şeyleri uzun uzadıya kanıtlamaya girişmeyelim; eserin bizzat kendi doğruluğu ona hem ağırlık hem de inandırıcılık kazandıracaktır; çünkü akıl ne aldanır ne de asla aldatır. İzlenmesi gereken yol usulünce takip edilmeli, gerçek sebeplere inanılmalıdır; sonuç tam da önceden bildirildiği gibi gerçekleşir. Bahtın doğrulamış olduğu bir şeye kim yalan demeye cüret edebilir ve böylesine büyük bir kaderin hükmünü kim bozabilir? Ben bu hakikatleri tanrısal bir ilhamla yıldızlara taşımayı arzularken, ezgilerimi ne kalabalıklar içinde ne de kalabalıklar için besteleyeceğim; tıpkı boş bir felekte süzülür gibi tek başıma olacağım, ortak hareketleri yöneten yoldaşlarla bir arada gitmeyeceğim; göğün tanıyacağı şeyleri terennüm edeceğim, yıldızlar hayran kalacak, evren kendi ozanının ezgileriyle sevinecek; ya da o göklerin kutsal yollarını ve kendi bilgisini esirgemediği o kimseler için söyleyeceğim ki onlar yeryüzünde pek az bir azınlıktır. Çoğunluk ise zenginliği, altını, iktidarı, hâkimiyet alametlerini, aylaklık içindeki gevşek lüksü, kulağa tatlı gelen ve insanı ayartan sesleri sever; oysa kaderi öğrenmek pek az bir zahmet gerektirir. Kaderin yasasını derinlemesine öğrenmek de bizzat kaderin bir parçasıdır. Ve öncelikle yıldızların değişken doğasını, her iki cinsiyet bakımından dizelerle belirtmek gerekir. Zira altısı erildir, Boğa'nın önderliği altındaki diğer altısı ise zıt cinstendir; görürsün ki Boğa dönerken ters dönmüş uzuvlarıyla yükselir. Cinsiyetleri nöbetleşe değişir ve felek boyunca sırayla başkalaşırlar. Burçların bir kısmında insan biçimlerini göreceksin, huyları da farksız değildir; bir kısmı ise davar ve canavar tabiatı doğuracaktır. Kendilerine has bir yazgıyla hareket eden kimi tekil burçları uyanık bir zihinle kaydetmek gerekir; şimdi ise çift olanlara dikkat et; çift olanlar, eşleri sayesinde etkilerini katlayacaklardır. Yoldaş çok şey katar ve çok şey götürür,

[II.161] ortakları olan bu burçlar, hem erdem hem de zarar getirmede değişken kaderlerle hüküm sürerler. Gökyüzündeki iki Balık'a ve çıplak uzuvlarıyla aynı sayıdaki İkizler'e bak. İkizler'in kolları karşılıklı bir bağla birleşik kalır; zıt yönlere çevrilmiş Balıklar'ın yolu ise birbirinden farklıdır. Sayıları aynıdır ama doğalarının farklılığı gözden kaçmamalıdır. Eşit parçalardan oluşan ve eksiksiz bedenleriyle kıvanç duyan bu burçlar yollarında ilerlerler; kendilerinde dışarıdan eklenmiş bir şeye şaşmazlar ya da kaybolmuş bir parçanın yasını tutmazlar; oysa bir kısmı kesilmiş ve farklı bir gövdenin uzuvlarıyla birleştirilmiştir, tıpkı Oğlak gibi ve bir atla birleşip gerilmiş yayını doğrultan Yay gibi; bunda bir insan parçası vardır ama bir öncekinde hiç yoktur. [Yüce sanatta bu ayrım da gözetilmelidir, zira iki ikiz olmak ile iki katlı bir surete sahip olmak farklıdır.] Hatta Erigone de çift bedenli burçlar arasında sayılır, bu suretinin çift olmasından değil, akıl gereğidir; çünkü Başak'ın tam ortasında yaz biter ve sonbahar başlar. Bu yüzden her dönence burcunun önünde iki gövdeli bir burç yer alır; Koç'un, Terazi'nin, Yengeç'in ve Oğlak'ın önünde olduğu gibi; çünkü bunlar birbirine bağlanan mevsimlerin çifte gücünü taşırlar. Nitekim Yengeç'in gökyüzünde ardından geldiği kardeşlerden biri, İkizler'den ilki, ilkbaharın çiçekli vaktini tamamlar, diğeri ise susuzluk çeken yazı ilerletir; yine de her ikisi de çıplaktır, çünkü her ikisi de sıcaklığı hisseder; biri yaşlanan baharın, diğeri ise yaklaşan yazın sıcağını duyar; son parçanın payı ilk parçayla aynıdır. Dahası, hemen ardından seni müjdeleyen Yay da, ey Oğlak, çifte surette biçimlenmiş olarak yol alır; daha ılıman geçen sonbahar yumuşak uzuvları ve insan cevherini kendine ayırır, arkadaki yabani uzuvlar ise kaskatı kesilen kışı karşılar ve burcu mevsimlere göre değiştirir. Koç'un kendi önünden gönderdiği Balıklar da iki ayrı mevsimi gösterir; biri kışı kapatır, diğeri baharı başlatır. Güneş su burçlarına doğru hızla dönüp ilerlediğinde, kış yağmurları baharın çiğ taneleriyle kavuşur. Her iki kısmet de nemin akıcı işaretlerini taşır. Hatta üç burç dokuz burca karşı durup direnir ve sanki bir isyan göğü sarar. Baksana Boğa sağrısıyla, İkizler ayaklarıyla, Yengeç kabuğuyla yükselir; oysa diğerleri dik uzuvlarla doğarlar;

[II.201] Güneş, geri dönen burçlar boyunca yaz yılını yavaş aylarla yükseltirken bu gecikmelere şaşırma. Geceye ve gündüze ait burçların hangileri olduğunu açıkça kavramayı ve onları kendi kurallarına göre belirlemeyi de ihmal etme. Bunlar kendi paylarına düşeni karanlıkta ya da ışıkta yerine getirmezler (çünkü hiçbir ayrım olmaksızın ortak bir ad olurdu bu, zira hepsi belirli dönüşümlerle mevsimler boyunca parlar ve şimdi gündüzler, şimdi geceler onları takip eder); fakat evrenin anası olan doğa, onlara zamanın kutsal kısımlarını ebedi bir konakla bahşetmiştir. Nitekim Yay burcu, azgın Aslan ve altın yapağısıyla kendi sırtına bakan Koç, sonra Balıklar, Yengeç ve sert vuruşuyla Akrep, ister birbirine komşu olsun, ister eşit kısımlarla ayrılsın, hepsinin benzer bir pay altında gündüze ait olduğu söylenir. Geri kalanlar ise, gerek sayıca paydaş olarak, gerekse yerlerinin sırası gereği, eşit sayıda araya serpiştirilmiş olarak geceye ait kabul edilir. Hatta bazıları, Yün Taşıyan’ın [Koç] baştaki burcundan itibaren birbirini izleyen altı burcun gündüze ait döngülere sahip olduğunu, Terazi’den sonraki altısının ise geceye ait göründüğünü söylemiştir. Bazılarına göre ise eril olarak yükselenlerin gündüze ait olması, dişil payın ise güvenli karanlıklardan hoşnut kalması uygundur. Dahası, hiç kimse sana göstermese de, dalgalar arasındaki kayalık Yengeç ile engin denizde eğlenen Balıklar’ın soylarını Neptunus’a borçlu olduğunu anlarsın. Yeryüzü payından sayılan burçlar ise şunlardır: sürünün önderi Boğa, yünlü sürünün krallığıyla gururlanan Koç, bu ikisinin felaketi ve avcısı olan Aslan ve çalılık tarlalardaki Akrep. Bir de orta yasaya tabi ortak burçlar vardır: sırtıyla belirsiz Oğlak, sularıyla Kova, nemli olanlar yeryüzüne ait olanlarla eşit bir bağlaşmayla karışmıştır. Zihni en küçük kaygılardan bile uzaklaştırmak doğru değildir; hiçbir şey akıldan yoksun değildir ya da boşuna yaratılmamıştır. Yengeç’in soyu doğası gereği doğurgandır; vuruşuyla sert Akrep ve doğumlarıyla denizleri dolduran Balıklar da öyledir. Fakat Başak kısırdır, benzer şekildeki Aslan’la birleşmiştir; Kova ise doğacak olanları ne kabul eder, ne de kabul ettiklerini içinde tutmayıp döker. Karışık bedeniyle Oğlak her ikisinin arasında kalır; Girit yayında parlayan Kentaur da böyledir,

[II.241] ortak olan Koç da mevsimleri eşitleyen Terazi’yi, İkizler’i ve Boğa’yı eşit bir pay altında sayar. Doğanın bu düzende hiçbir maksat gütmediğini düşünmeyesin; nitekim bazıları koşan burçlardır, tıpkı Aslan, Yay Tutan ve boynuzlarına doğru bükülen Koç gibi; bazıları kendi uzuvları üzerinde dik durup dengelenen burçlardır, tıpkı Başak, İkizler ve sular döken Kova gibi; bazıları da yorgun düşmüş oturur, uyuşuk zihinleri hatırlatır, boynundan sabanlar çıkarılmış uyuyan Boğa, tamamlanmış emekler dairesinin altında oturan Terazi ve sen, soğuktan uzuvlarına çekilmiş olan Oğlak; bazıları ise yatar vaziyettedir, karnını alabildiğine açmış Yengeç, düz göğsüyle toprağın üzerine çöken Akrep ve yana yatmış, daima uzanmış duran Balıklar gibi. Eğer dikkatli bir özenle her yeri gözden geçirirsen, bazı burçların yitirdikleri uzuvlarından yoksun bırakıldığını görürsün. Akrep kollarını Terazi’de tüketir, Boğa eğri ayağıyla topallayarak çöker, Yengeç’in gözleri eksiktir, Kentaur’un ise bir gözü kalmıştır ve diğeri aranır. Evren, gökteki yıldızlarda bizim felaketlerimizi böyle teselli eder ve örnek vererek kayıplara sabırla katlanmayı öğretir; çünkü kaderin bütün düzeni göğe asılıdır ve bizzat burçlar bile sakat uzuvlarla biçimlendirilmiştir. Mevsimlere göre de kendi güçlerine sahip burçlar vardır: Yaz İkizler’den, sonbahar Başak’tan yükselir; kış Yay Taşıyan’la, ilkbahar Balıklar’la başlar. On iki burç dörder parçaya ayrılmış olarak üçerli yazılır; kış burçları yaz burçlarıyla, sonbahar burçları ilkbahar burçlarıyla uyuşmaz. Burçların kendi biçimlerini ve yıldızların doğanlara verdikleri özel yasaları bilmek yeterli değildir; onlar aynı zamanda bir uzlaşmayla kaderleri harekete geçirir, bağlaşmalardan sevinç duyar ve birbirlerinin ardı sıra farklı pay ve yerlerde gelirler. Burçlar çemberi sağdaki dairesiyle kapandığında, bir çizgi üç eşit kola ayrılır ve bizzat kendisi karşılıklı olarak uç sınırlarda birleşir; çarptığı burçlara ise trigon (üçgen) burçları denir, çünkü üçe bölünen açı, aralarında üçer burç mesafe kalarak ayrılmış olan üç burca üç kez denk gelir. Yün Taşıyan [Koç], eşit mesafelerden iki burcu, yani Aslan ile Yay’ı farklı doğuşlarla görür;

[II.281] Başak ve Boğa burcu Oğlak ile ahenk içindedir; geri kalanlar da benzer bir kural gereğince evrende kurulmuş olan eksik kalanlar kadar pay ile üçgen burçlardır: [Fakat sağdakiler ve soldakiler arasında bir ayrım olacaktır: soldan gelenler, önden gidenlerin ise sağda olduğu söylenir; Oğlak Boğa’ya göre sağda, Başak ise solda olacaktır] bu örnek yeterlidir. Dörder kısma bölünmüş ve kenarlarının eşit uzatılmasıyla kurulmuş olan, dik bir cetvel çizgisinin yerlerini belirlediği burçlara ise kare burçlar denir. Oğlak Terazi’yi görür; ondan önce Koç ve eşit parçalardan bizzat Koç’u Yengeç görür; Yengeç’i de soldan yaklaşan Terazi’nin burçları görür. Çünkü önceki burçlar daima sağdakilerden sayılır. Böylece her şeyi eşit kısımlara ayırmak ve on iki burçtan üçer kare meydana getirmek mümkündür; bunların güçleri belirlenen sıraya göre bildirilecektir. Fakat bir kimse, göğün dörder burçla bölünmüş olduğunu sanarak kareleri saymakla yetinirse ya da trigonu üçer ve ikişer burçla donatıp ortak güçleri, dost doğuşları aramak ve göğün akraba yıldızları aracılığıyla bağlaşmalar bulmak isterse, yanılacaktır. Çünkü her yönden beşer burç bulunsa da, her beşinci sırada gelen üç yıldızdan doğmuş olanlar trigonun güçlerini hissedemezler; adı korusalar bile, konumu gereği üstünlüklerini yitirmişlerdir ve sayılara karşı gelirler. Zira Phoebus’un alevinin dolaştığı çemberde, burçlar boyunca üç yüz altmış derece vardır; bu sayının üçte biri, burçlar boyunca üç kısma uzatılmış trigonun bir kenarını oluşturur. Ancak burç burca değil de derece dereceye işaretlenmezse, çizgi bu sayıların toplamını vermez; çünkü aralarında üçer burç bulunan iki yıldız olmasına rağmen, soldakinin son derecesi ile öncekinin ilk derecesini birbiriyle karşılaştırmak ve sayıyı kaydetmek istersen, sırayla yüz elli dereceyi dolduracaklardır; sayı biçimi aşacak ve sonraki çizginin sınırlarını tüketecektir. Bu yüzden, onlara trigon burçları dense bile, trigona ait dereceleri korumazlar. Aynı yanılsama kare burçlarda da aldatacaktır;

[II.321] (zira çemberi oluşturan toplam sayının burçlar boyunca otuzar derecesi bir kare meydana getirdiğinde, önceki burcun ilk derecesinden sonraki burcun en son derecesine doğru bir çizgi çekilirse yüz yirmi derece yapar; yok eğer öncekinin son derecesi ile ardından gelenin ilk derecesi karşılaştırılırsa, ortadaki iki burcun sayısını geçip geri dönsen bile otuz dereceyi ikiye katlar, üçüncü kısım eksik kalacaktır); bir kimse dördüncüden dördüncü yıldızı hesaplasa bile, tek bir burcun dereceleri kendi içlerinde batacaktır. Dolayısıyla burçlarla trigonları saymak ya da dörder burç boyunca karenin doğruluğunu aramak yeterli değildir. Eğer tesadüfen karenin biçimini oluşturmak istersen ya da trigonun kollarını üç eşit parçayla yaptığında, burada yüz sayısı beşte bir parça ister, orada ise onda birini kaybeder. Düzen bu şekilde uyuşur. Dört kez birleşen açı hangi yöne daima lütfederse ve çizgi, kıvrımlı yolların sapmalarını terk edip doğru bir hat izlediğinde üçlü çekişte hangi yerleri işaretlemişse, doğa onlara ortak bir yasayla bağlaşmalar, karşılıklı sevgiler ve karşılıklı lütuf hakları vermiştir. Bu sebeple her doğum haritası trigon burçlarda bir uzlaşmaya sahip değildir ve şayet kare açıdalarsa, aralarında hemen bir iş birliği sürdürmezler. Çizginin doğru dereceleri tüketmesi ile çemberin kuşattığı sayının ölçüsünü reddetmesi arasında fark vardır; zira çizgi kimi zaman her yönden üç, kimi zaman dört hat oluşturur ve akıl, bu hatların bazen çember boyunca sayılarla anılandan daha fazla burca doğru ilerlemesini buyurur. Fakat trigon burçlarındaki güç, her dördüncü burçta kare unvanını taşıyanlara kıyasla çok daha büyüktür. Trigonun çizgisi uzaklaşmış tapınaktan ötürü daha yüksektir; kareninki ise daha yakından geçer, gökten uzaklaşır, bakışı yeryüzüne daha fazla yaklaşır ve kirlenmiş havayı bizim nefeslerimize doğru indirir. Birbirini izleyen burçlara zayıf ilişkiler verilmiştir; aralarında büyük bir uyumla karşılıklı bağlaşmalar sürdürmezler, çünkü çizgi dar bir dairede isteksizce bükülür. Zira çizgi her bir burcu teker teker geçerek oluştuğunda ve açı birer atlayarak diğer burca saptığında

[II.361] ve çizgi altı kıvrımla bir çember halinde bükülür, Boğa'dan Yengeç'e varır, sonra Başak'a dokunup Akrep'e girer, ardından sana ey kaskatı Oğlak, ve senden ikiz Balıklar'a geçip, Boğa'nın arkasını dönmüş yıldızlarına erişerek çemberi başladığı yerde bitirir. İkinci bir çizginin yeri ise atlanan burçlardan geçer, öyle ki tek tek andıklarımı atlayasın, ve o çember de tıpkı öbürü gibi aynı sayıda kıvrıma sahip olsun. Üçüncü sıradaki burçlar kubbenin oyuğunda gizlenir; bu yüzden yan bakışlardan kaçarlar yükselirken, çünkü fazlaca eğik dururlar, ancak şaşı bakışlarla görülürler ve komşularından gizlenirler, zira dosdoğru gelen vuruş daha kesindir. Ve bir çizgi gök kubbesini takip ettiği için, dönüşünde tek tek yıldızları yalnızca teğet geçer; bakışları uzaktadır, yüce Olympos'ta gezinir ve gücünü uzaktan çembere pek cılız gönderir. Yine de aralarında yakınlık yasasına dayalı bir bağ vardır, çünkü bir araya gelen yıldızların cinsiyeti farklı değildir; eril olanlar erillere karşılık verir, dişil cinsiyetten olanlar da evrenin diğer bağlarını kendi aralarında kurarlar. Böylece, ardışık olsalar da yapıları denktir, ve akraba yıldızlar cinsiyet kanunları altında yer alır. Oysa birbirine bitişik duran burçlara hiçbir lütuf bahşedilmemiştir; zira uyuşma körelir, çünkü görme yetisi ellerinden alınmıştır. Zihinlerini, görebildikleri uzak burçlara yöneltirler. Çember boyunca karşıt cinsiyetten burçlar da birbirine bağlanmıştır, eriller dişillerle çevrilidir ve daima bu sıra değişir. [Uyuşmayan burçlara hiçbir uyum verilmemiştir] Altıncı sıradaki burçlar da hiçbir yararlı güce sahip sayılmaz, çünkü çizgi bütün çember boyunca eşit biçimde çekilmez; aradaki dörder burçla ayrılmış iki burca dokunur, çember tükendiğinde üçüncü bir çizgiye yer kalmaz. Lakin göğün karşıt yönlerinden parıldayan, evrenin ortasından birbirine zıt çehrelerle bakan ve bütün gök boyunca karşı karşıya duran her yedinci burç, yer bakımından uzakta olsalar da, yine de uzaktan güçlerini hissettirir, etkilerini sunarlar; zamanın gereklerine göre bazen savaşta bazen barışta, yıldızlar kimi zaman dostluk kimi zaman öfke fısıldadığında. Eğer canın çekerse, karşıt olan burçları

[II.401] kendi adları ve makamlarıyla anmayı, hatırla: Kış gündönümüne yaz gündönümünü, Yengeç'e Oğlak'ı karşı koy, Terazi'ye Koç'u (ikisinde de gece ile gündüz eşittir), Balıklar'a Erigone'yi [Not: Başak burcu], Testi'yi tutan gence de Aslan'ı; Akrep tepeden parıldadığında, Boğa en dipte durur, ve Yay batarken İkizler evrene yükselir. [Karşıt burçlar birbirleri arasında bu düzeni korur] Fakat karşıt burçlar halinde parıldasalar da, bazen doğaları gereği birleşmiş olarak yol alırlar, ve ortak cinsiyetle kucaklaştıklarında aralarında karşılıklı bir uyum doğar: Eriller denkleriyle böyle uyuşur, farklı olanlar da kendi cinsiyetlerine karşılık verir. Balıklar ile Başak'ın uzuvları karşıt yönlerde uçar, fakat ortak yasaları severler, ve doğa konuma üstün gelir; lakin doğanın kendisi de mevsimlere yenilir ve Yengeç sana direnir ey Oğlak, dişi dişiye karşıdır, çünkü yaz kış ile uyuşmaz. Bir yanda ayaz, buz ve kardan beyazlaşmış kırlar, öte yanda susuzluk, ter ve tepelerde çıplak kalan yeryüzü; kışın soğuk gecesi de yaz günlerine denktir. Böylece doğa savaş verir, yılın kendisi de çatışır; bu yüzden o yöndeki yıldızların çarpışmasına şaşma. Fakat Koç ile Terazi'nin burcu tamamen birbirine ters düşmez; gerçi ilkbahar ile sonbahar mevsimce farklıdır (biri olgun meyvelerle doldurur, öbürü çiçeklerle), fakat denk bir düzen içindedirler, geceleri gündüzlerine eşittir; mevsimler benzer bir dokuyla uyum yaratır, kış ile yazın tam ortasındaki o karma günleri her iki yanda da tek bir kıvamda tutarak, yıldızların yıkıcı bir savaşa tutuşmasını engellerler. Karşıt burçlara tanınan düzen böyledir. Bunlar kavrandıktan sonra, sıradaki uğraş ne olmalıdır? Burçların koruyucularını, onlara atanan ilahi güçleri tanımak, ve doğanın hangi burcu hangi tanrıya adadığını bilmek; zira doğa yüce güçlere tanrısal çehreler vermiş, kutsal adların altına türlü kuvvetler gizlemiştir ki, kişilikler nesnelere bir ağırlık kazandırabilsin. Pallas Koç'u, Kythereia [Not: Aphrodite] Boğa'yı korur, Phoebus güzel İkizler'i; ey Kyllene'li [Not: Hermes], sen Yengeç'i, sen de Iuppiter, tanrıların anasıyla birlikte yönetirsin Aslan'ı; Başak başak taşıyan Ceres'indir, Terazi de Vulcanus'un işliğinde dövülmüştür;

[II.441] savaşçı Akrep Mavors'a [Not: Mars] bağlıdır; Diana avlanan, fakat at gövdeli adamı [Not: Yay] kollar, ve Vesta Oğlak'ın daracık yıldızlarını bağrına basar; Iuppiter'in karşısında Iuno'nun yıldızı Kova durur, ve Neptunus göklerdeki kendi Balıklar'ını tanır. Geleceğe dair büyük işaretler de buradan gelecektir sana; akıl yürütüşün yıldızlar ve burçlar arasında koşup her yandan kanıtlar ve sanatın yollarını aradığında, öyle ki dehanla tanrısal bir güç yükselsin, ve ölümlü yürekler göğün güvenilirliğine erişsin. İnsanın yıldızlara dağıtılmış uzuvlarını ve kendi buyruklarına boyun eğen tek tek azalarını öğren; burçlar bütün bedende en belirgin güçlerini bu uzuvlar üzerinde gösterirler. Koç her şeyden önce baştır, hükümranlık payını almıştır; Boğa da kendine ayrılan pay olarak o pek güzel boynu seçmiştir; eşit bir paylaşımla omuzlara bağlanan kollar İkizler'e yazılmıştır; göğüs Yengeç'in altına yerleşmiştir, böğürlerin ve kürek kemiklerinin egemenliği Aslan'dadır, kaburgalar Başak'ın kendi payına düşer, Terazi kalçaları yönetir, Akrep hayalardan hoşnut olur, uyluklar Kentauros'a kalır, Oğlak her iki dize hükmeder, bacaklar su döken Kova'nın yetkisindedir, ve ayaklar üzerindeki hakkı Balıklar talep eder. Dahası yıldızlar, kendi aralarındaki özel yasalarla bir araya gelirler ki aralarında belirli bir alışveriş sürsün; sırayla birbirlerine bakarlar ve kulak verirler, ya nefret güder ya ittifak kurarlar, bazısı da kendi içine dönüp yalnızca kendini sevmeye yönelir. Bu yüzden karşıt burçlar arasında kimi zaman dostluk olur, bağlaşık olanlar ise savaş yürütür; yabancı konumlarda bulunup da tüm zamanlar boyunca birbiriyle kaynaşmış olanları doğururlar, ve trigonlardan doğanlar birbirleriyle çarpışıp karşılıklı kaçışırlar; çünkü tanrı, bütün evreni yasalarla kurarken, duyguları da çeşit çeşit yıldızlara paylaştırdı; kimine gözleri, kimine kulakları verdi, kimilerinin dostluklarını belirli bir sözleşmeyle bağladı, kimilerine de sonu gelmez öfkeler ve uyuşmazlıklar koydu, öyle ki bazıları birbirini görebilsin ve işitebilsin, bazıları birbirini sevsin, bazıları da zararlar verip savaş başlatsın; hatta kimilerine kendi payına karşı öyle bir düşkünlük verildi ki,

[II.481] daima kendilerini sevsinler ve yalnızca kendilerinden hoşnut kalsınlar; nitekim, doğumlarını biçimlendiren burçlardan mizaçlarını alan insanların çoğunda da bunu görürüz. Koç kendi aklına uyar, bir öndere yaraşır biçimde; kendini dinler, Terazi'yi görür ve Boğa'yı severek aldanır; Boğa ise Koç'a tuzaklar kurar ve ötede parıldayan ikiz Balıklar'ı yıldızlar arasından dinler, Başak'ı görünce aklı başından gider. Vaktiyle Iuppiter'in kılığına girip, sol eliyle boynuzlarına tutunan Europa'yı sırtında böyle taşımıştı. İkizler'in kulağı Balıklar'a sonsuz sular döken gence çevrilir, akılları Balıklar'ın kendisinde, gözleri ise Aslan'dadır. Yengeç ile karşıt burçta yerleşmiş Oğlak gözlerini birbirlerine dikerler, kulaklarıyla birbirlerini dinlemeye çalışırlar ve Kova, Yengeç'in kurnazlığına av olur. Yırtıcı Aslan ise bakışını İkizler'le birleştirir, kulağını Kentauros'a verir ve Oğlak'ın yıldızını sever. Erigone Boğa'ya bakar ama Akrep'i dinler, ve Yay'a tuzak örmeye çalışır. Terazi kendi duyularının ardından gider, yalnızca Koç'u görür ve alttaki Akrep'i zihninde kucaklar. Akrep Balıklar'ı görür, Terazi'nin yanı başındakini dinler. Yay da ulu Aslan'ın buyruğuna kulak vermeye ve gözleriyle su döken Kova'nın kucağına bakmaya alışmıştır ve bütün yıldızlar arasından yalnız Erigone'yi sever. Buna karşılık Oğlak bakışlarını Yay'a çevirir (zira Augustus'un kutlu doğumunda parıldadığı zaman, bundan daha yüce neye hayran kalabilirdi ki?) ve kulaklarıyla en tepedeki Yengeç'in doruklarını yakalamaya çalışır. Çıplak Kova ise kulağını İkizler'e uzatır, yücelerdeki Yengeç'e hürmet eder ve Yay'ın çekilmiş oklarına bakar. Balıklar keskin bakışlarını Akrep'e dikmişlerdir ve Boğa'ya kulak kabartmak isterler. Doğa yıldızları yerine mıhlarken bu nöbetleri bağışlamıştır. Bu burçlardan doğanlar da karşılıklı benzer duygular taşırlar; öyle ki kimini işitmek, kimini görmek isterler, [kimine nefretle, kimine aynı sevgiyle sürüklenirler] kimine tuzak kurar, kimine de kendileri kapılırlar. Üstelik karşıt trigonlar (üçgenler) sıra sıra birbirine karşıt ilerler, biri öbürünü farklı bir yoldan savaşa sürükler

[II.521] çizgi. Böylece hakikatin düzeni bütünüyle uyum içindedir. Nitekim Koç, Aslan ve Yay, yani birbirine bağlanmış trigon (üçgen) burçlar; Kıskaçlar'la [Terazi] ve İkizler ile dalgalar döken Kova'nın teşkil ettiği tüm trigonla bağlaşmayı reddeder. İki yönlü bir akıl yürütme bunun doğru olduğunu kabule zorlar: Zira üç burç, diğer üç burcun tam karşısında parlar ve insanlar ile vahşi hayvanlar arasındaki savaşlar ebediyen sürer. [Terazi'nin çehresi insanidir, Aslan'ınki ise bambaşka.] Bu yüzden hayvanlar da boyun eğer; çünkü muazzam kuvvetten daha üstündür akıl. Yenilmiş Aslan yıldızlar arasında parlar, altın post Yünlü'ye [Koç] göksel mevkisini bırakmıştır, bizzat Kentauros [Yay] kendi bedeninin sırtıyla hayvan tarafına boyun eğdirir; insanın erdemi işte bu denli üstündür. Onların karşısında, Terazi trigonundan doğanların üstün gelebilmesine neden şaşayım? Doğanlara silah veren, doğumları nefrete ve karşılıklı savaşlara sürükleyen tek neden bu değildir; aksine, genellikle her üçüncü burç da düşman kalır bir kural gereğince; kötücül bir bakışla yana dikilmiş gözleriyle. Bunun sebebi şudur: Karşıt konumlarda duran burçlar ve birbirlerine yedinci sıradan zıt bakışlar fırlatanlar ne ise, onların her iki trigonu da her üçüncü sırada yer alır; böylece karşıt burçların akraba trigonları olan yıldızlara bir barış bahşedilmemesine şaşmamak gerekir. Dahası, burçlar boyunca izlenecek daha kısa bir mantık da vardır; zira insan suretinde biçimlenip parıldayan burçlar ne ise, onlar vahşi hayvanlara daima düşmandır ve onları mağlup eder. Yine de her biri kendi mizacına çekilir ve gizli düşmanlarına karşı hususi silahlar kuşanır. Yünlü'nün [Koç] evlatları ile Başak'tan doğanlar arasında savaş vardır; keza Terazi, İkizler ve Testi'nin [Kova] dünyaya getirdikleriyle de. Yengeç altında doğan göğüsler, Boğa'nın dölüne saldırır; Terazi'de, amansız Akrep'te ve Balıklar'da doğanlar da öyle. Oysa İkizler yıldızlarının biçimlendirdiği kimseler, Yünlü ve onun trigonu ile savaş halindedir. Yengeç'te doğanları Oğlak'ın tohumları yaralar; keza Terazi'nin evlatları, Başak yıldızının verdikleri ve başını çevirmiş Boğa burcunun altında sayılanlar da. Kudurgan Aslan, Yünlü ile ortak bir düşmana sahip olacaktır ve aynı sayıda yıldız ona savaş ilan eder. Erigone [Başak] hem Yengeç'ten, hem yayın altındaki çift bedenli

[II.561] Kentauros'tan [Yay], Balıklar'dan ve senden korkar, ey kaskatı Oğlak. En büyük kalabalık Terazi'ye hücum eder: Oğlak ve ona karşıt duran Yengeç; her iki yandan kare açı yapan Genç [Kova] ve Yünlü'nün [Koç] trigonunda sayılan tüm burçlar. Akrep'in de bir o kadar düşman doğurduğuna inanılır; denizli gençten [Kova], İkizler'den, Boğa'dan ve Aslan'dan, Erigone'den ve Terazi'den kaçar korkulacak biri olmasına rağmen; Yay burcundan gelen döllerden de öyle. İkizler, Terazi, Başak ve Testi'de [Kova] doğanlar onları ezmek isteyecektir. Doğanın kanununun emriyle tüm bunlar, ey Oğlak, senin evlatlarına da düşman kılınmıştır. Aquarius'un [Kova] ebedi sularıyla yıkadığı kimselere gelince; Nemea Aslanı onları ve tüm trigonu kavgaya sürükler; tek bir hayvanın cesareti önünde kaçan bir güruh gibi. Balıklar'da doğanları ise komşu Kova sıkıştırır, ikiz kardeşler, Başak yıldızının verdikleri ve Yay yıldızlarının soyundan gelenler de öyle. Burçların bunca sureti boyunca karşıt bedenler yükselecek, bunca biçimde ve bu denli sıklıkla düşmanlıklar yaratılacaktır. Bu yüzdendir ki doğa kendi özünden dostluk bağından daha yüce ve daha nadir bir şey yaratmamıştır; insanların bunca çağı, bunca zaman ve yılı boyunca, bunca savaşta ve hatta barış altındaki türlü zahmetlerde, Talih ne zaman sadakat arasa, onu neredeyse hiçbir yerde bulamaz. Tek bir Pylades vardı, uğruna ölmeyi bizzat yeğleyen tek bir Orestes; çağlar boyunca ölüme dair tek bir dava oldu; biri kaderi çekip alırken, diğerinin bundan vazgeçmeyişi üzerine. [Ve onları izleyebilen iki kişi: cezalar karşısında suç neredeyse yok gibiydi; kefil, suçlunun geri dönememesini diledi, suçlu ise kefilin kendi yerine can vermesinden korktu.] Oysa bütün çağlar boyunca kötülüklerin cüssesi ne büyüktür, ve yeryüzü için affedilmez bir haset yüküdür bu! Ölüme satılmış babalar ve annelerin mezarları <suça bir sınır koyamadı; aksine, o meşum hıyanetle 594a bizzat tanrı Caesar düştü; dehşete kapılan Phoebus> 594b dünyayı geceye boğdu ve yeryüzünü terk etti. Yıkılan şehirleri, ihanete uğrayan tapınakları, barışın türlü felaketlerini, katılan zehirleri, meydanlardaki pusuları, surların tam içindeki kıyımları ve dostluk adı altında saldıran kalabalığı anlatmaya ne hacet?

[II.601] Cinayet halkın içindedir ve cinnetle dolup taşar her yan. Helal ile haram birbirine karışmıştır; bizzat kanunlar vasıtasıyla kudurur fenalık; suç artık cezayı alt etmektedir. Şüphesiz ki, bedenler birbiriyle uyuşmaz bunca burç altında doğduğu içindir ki yeryüzünden barış kalkmıştır, sadakat ahdi nadirdir ve pek az kişiye bağışlanmıştır; gökyüzü kendisiyle nasıl çatışıyorsa, yeryüzü de öyle çekişir ve insan soyu düşmanca bir yazgıyla sürüklenir. Yine de, ruhları birleştiren ve dostça bir yazgıyla yürüyen akraba burçları ayırt etmek istersen eğer, Yünlü'nün [Koç] dölünü tüm trigonuyla birleştir. Yine de Koç daha saf dillidir; Aslan'dan doğanlara ve senden yaratılanlara, ey Kentauros, gösterdiği bağlılık, onlardan gördüğünden fazladır. Zira doğası gereği daha uysal bir burçtur, kendi zararına açık durur, hiçbir hile bilmez, bedeni kadar tabiatı da yumuşak huyludur. O burçlarda ise vahşilik ve av hırsı vardır; satılık ruhları, menfaat gerektirmedikçe sadakati gözetmez ve yapılan iyiliğin şükranı uzun sürmez. Yine de, insanın karıştığı çift gövdeli olanda, ey Nemea Aslanı, senin tekil gövdenden daha çok güç sayılmalıdır. Fakat Yünlü'nün dölü her ikisinin altında <zahmet çektiğinde, her ikisinin hem kaba gücü hem hilesiyle acı duyduğunda,> trigonu 619a esirgemez; lakin zamanın icabına göre nadiren savaş açar; bu savaşları daha ziyade her ikisinin vahşiliği patlak vermeye zorlar. Bu sebeple bu burçlar arasında hem barış hem de karışık bir şikâyet vardır. Dahası, Boğa burcu Oğlak ile birleşir, ne var ki onların zihinleri bir ahit için daha fazla uyuşmaz; Boğa'dan yaratılanlar, Başak'ın evlatlarını da bağırlarına basmak isterler, ama sıklıkla yakınırlar. İkizler'in, Kıskaçlar'ın [Terazi] ve Kova'nın vereceği doğumlar ise tek bir yüreğe ve sadakatin sarsılmaz bağına sahiptir; ve pek çok dosta karşı büyük bir talih doğacaktır onlara. Akrep ve Yengeç, kendi içlerinden doğanları kardeşlik unvanlarına taşırlar; Balıklar'dan doğanlar da onlarla uyuşur. Lakin eylemleri çoğunlukla hilekârcadır: Akrep dost kisvesi altında kötülük saçar; ışığa gelirken Balıklar'ın eşlik ettiği kimselerin ise yüreğinde daima tek bir niyet durmaz; arada bir fikir değiştirir, antlaşmaları bozar

[II.641] ve sonra yenilerler; yüzlerinin ardında sinsi fesatlar dolaşır. İşte nefreti ve barışı burçlara göre böyle kaydetmen gerekecektir. Yalnızca burçlar üzerinde durmak da kâfi değildir: Göğün mevkiini ve gezegenlerin yerini de temaşa et. Bulunduğu yere göre tabiatları değişir ve hat kuvvetlerini farklı kılar. Zira kare açıların kendi hükümleri, trigonların kendi hükümleri vardır; altışar aralık boyunca uzanan çizginin de, göğü enlemesine bir sınırla ortadan bölen çizginin de [karşıt açı]. Çünkü aynı hattın yükselmesi, batması yahut düşmesi farklıdır. Böylece âlem kâh kuvvet verir, kâh onu eksiltir; orada öfkeye kapılanlar, buraya sürülünce öfkelerini yatıştırırlar. Nefret daha ziyade karşıt açılardadır; kare açıdaki burçlar akraba bedenler, trigonlardakiler ise dost sayılır. Bunun mantığı da meçhul değildir; zira doğa, aynı türden her dördüncü burcu felek boyunca yerleştirmiştir. Dört burç, Tanrı'nın bizzat yılın dönüm noktalarını yarattığı gökyüzünü eşit aralıklarla damgalar: Koç ilkbaharı, Yengeç Ceres'i [yaz], Terazi Bacchus'u [sonbahar] sunar; Teke [Oğlak] kış gündönümünü, soğuklar için doğmuş Balık ise kışı. Çift suretle birbirine bağlanmış olanlar da her dördüncü mevkiyi tutarlar; iki Balık'ı, ikiz gençleri [İkizler], Başak'taki çifte biçimi ve Kentauros'un [Yay] tek bir dokuda birleşmiş iki gövdesini görmek mümkündür. Böylece yalın burçlar da kare biçiminde durur; zira ne Boğa'nın bir yoldaşı vardır, ne korkunç Aslan başka birine bağlanır, ne Akrep eşi olmaksızın kimseden korkar, ve Kova da tek bir yıldızla değer bulur. Böylece kare mabet içine yerleşmiş hangi burçlar varsa, sayılarıyla yahut zamanlarıyla denk bir yazgıyı yansıtırlar ve böylesi bir bağ altında adeta akraba kalırlar. Bu yüzden hısımları belirler, yakın derecelerle birbirine ulaşırlar ve köşe noktalarından [cardines] hareket eden herkesi aynı suret altında tutarlar; <âlemin baş aşağı dönüşü tabiatın hususi kuvvetlerini> değiştirdikçe; 683a bunlar, dörde bölünmüş feleğin yıldızlarını kare biçimine soksalar da, karenin kuralına göre değerlendirilmezler: Sayının faydası köşe noktasından daha azdır. Üç burç aşıldıktan sonra yıldızları trigon yapan çizgi ise daha geniş bir mesafeye uzanır. Bu çizgiler dostluklara doğru, hakları ve basamakları taklit ederek...

[II.681] kan bağlarını ve ruhlara kazınmış antlaşmaları yönetirler; tıpkı kendilerinin uzak bir köşe bucaktan bir araya gelmesi gibi, bizi de daha geniş mesafelerden birbirimize bağlarlar. Zihinleri birleştirebilen bu bağları, kimi zaman kan bağı kisvesi altında ahdini bozanlardan daha üstün tutarlar. Komşuların ardından en yakın olanlar gelir, her üçüncü ise yabancılara ayrılır. Yıldızların düzeni işte böyle korunacaktır. Burçlara kendi paylarını, paylara da kendi yıldızlarını ekle; zira hiçbir şey bütünüyle yalnızca kendine hizmet etmez: Karışım halinde sürüklenirler, kendi içlerinde hem pay verirler hem de sırayla pay alırlar. Bunlar benim tarafımdan az sonra belirli bir düzen içinde ele alınacaktır. Bütün bunlardan, sanat vasıtasıyla bir akıl yürütülmelidir ki barışçıl burçları düşman olanlardan ayırt edebilesin. Görünüşte ince, ağırlıkta ise pek büyük olan ve adındaki sebepleri açığa vuran o dodekatemorion (on ikide birlik pay) denilen, yalnızca Grekçe adıyla anılmaya razı gelmiş nesneyi şimdi dikkatle kavra. Zira yıldızlar otuzar dereceden meydana geldiğinden, bütün bu sayı yeniden iki kere altıya bölünür; böylece bizzat akıl, paylarda iki buçuk derece bulunduğunu öğretir. İşte dodekatemorion bu sınırlardan oluşur ve her burçta bu büyüklükte iki kere altı pay vardır; âlemin o kurucusu bunları aynı sayıda parıldayan yıldızlara bağışlamıştır ki, burçlar dönüşümlü bir talihle ortak olsun, âlem kendine benzesin ve her şey her şeydeki yıldızlarda bulunsun; onların karışımlarıyla beden üstünde bir ahenk hüküm sürsün ve ortak bir sebep uğruna karşılıklı bir koruma sağlansın. Yeryüzünde doğanlar böyle bir kanun altında yaratılır; bu yüzdendir ki, aynı burçlar altında doğsalar dahi, farklı ahlaklar ve birbirine zıt arzular sergilerler; doğa da sıklıkla kötüye doğru sapar ve erkeği bir kadın takip eder: Doğumlar yıldızla karışır, zira bölünmüş kısımlara ayrılan her bir yıldız çeşitlilik gösterir ve dodekatemorionlar vasıtasıyla kendi öz güçlerini değiştirir. Şimdi, burçların bilinmeyen kısımlarında başıboş dolanıp yanılmayasın diye, her birine neyin düştüğünü yahut hangi sırayla dizildiklerini terennüm edeceğim. Yıldızlar ilk payları kendi bedenlerinde tutarlar, komşu paylar ardından gelenlere verilir, diğerleri sayılarına göre sırayla pay alır ve son hesap da en uçtaki yıldızlara bırakılır.

[II.721] Böylece her biri, her bir burçta iki buçuk pay tutar ve her burçta otuz pay tamamlanarak toplam yekûna ulaşılır. Bu tek bir tür değildir, aktarılan usul de basit değildir; doğa hakikati pek çok biçimde yerleştirmiş, yollarını ayırmış ve onun her şeyin içinde aranmasını istemiştir. Aynı ad altında şu usul de keşfedilmiştir: Doğanların doğum vaktinde Ay hangi derecede duruyorsa, bunu üç kere dört sayısıyla çarp, zira yüce âlemde aynı sayıda yıldız parıldar. Buradan hareketle, Ay’ın parıldadığı o burca ait olan ve buradan eksik kalan dereceleri saymayı unutma. Sonraki ve birbirini takip eden burçlar da eşit şekilde otuzar derece alır. [Burada sayı tükendiğinde, geriye kalan toplam iki paya bölünür, yarım pay eklenir ve sırayla kalan burçlara dağıtılır] Sayının tükendiği yerde, Ay o burcun dodekatemorionunu tutacaktır; ardından her biri, yıldızların yerleştiği düzene göre sırayla diğerlerini yönetecektir. Bu usulün de seni yanıltmaması için, dodekatemorionun bizzat kendi paylarından (etkide daha büyük, ölçüde daha küçüktür) dodekatemorion denilen şeyin kaçıncı pay olduğunu kısaca kavra. Zira o beş payla işaretlenir; çünkü gökte gezgin denilen aynı sayıda yıldız parıldar ve her biri yarım pay alarak bunlarda güç ve hâkimiyet kazanır. Dolayısıyla, ne vakit olursa olsun her bir gezegenin hangi dodekatemorionda yerleştiğini gözetmek gerekecektir; zira bir gezegen herhangi bir burçta kimin sınırlarına düşerse, onun güçleri dairesinde etkiler doğuracaktır. Her şeyin kendisiyle var olduğu bu usul her yönden birbiriyle harmanlanmalıdır. Ancak bütün bunları daha sonra kendi düzeni içinde aktaracağım; şimdilik bilinmeyenleri kendi kullanımları yoluyla öğretmiş olmak kâfidir, ta ki kavranan kısımlarla güven tesis edildiğinde, bütün beden kolay bir usulle idrak edilebilsin ve tek tek unsurlardan sonra bütüne dair şiir layıkıyla ortaya çıkabilsin. Tıpkı tecrübesiz çocuklara önce harfin kendi biçimi ve adıyla gösterilmesi, sonra kullanımının öğretilmesi, ardından hecenin kendi bağlarıyla birleştirilerek kurulması, bundan sonra okumanın parçaları arasından kelime yapısının belirmesi,

[II.761] daha sonra nesnelerin kudretinin ve sanatın icrasının devredilmesi ve şiirlerin kendilerine has vezin ayaklarıyla doğup yükselmesi gibi; önceki tekil unsurları öğrenmek de bütüne ulaşmak için faydalıdır (bunlar ilk temel unsurlar üzerinde sağlamlaştırılmazsa, nesnelerin tersyüz edilmiş düzeni ve öğretmenlerin aceleyle verdiği kurallar boşa akar gider). Ben de bütün âlem boyunca şiirimle süzülürken, zifiri karanlığın ta derinliklerinden çıkarılmış kaderleri Pierislerin [Not: Müzler] vezinleriyle terennüm edip şarkımı söylerken ve Tanrı'nın hükmettiği ilahi kudreti sanata geri çağırırken, inancı kısımlar boyunca inşa etmeli ve her şeyi kendi basamaklarıyla aktarmalıyım ki, bütün nesneler kesin bir bilgiyle yerine oturduğunda, kendi öz kullanımlarına geri çağrılabilsinler. Tıpkı çıplak dağlarda şehirler yükselirken ve kurucu, boş tepeleri surlarla çevirmeyi aklına koyduğunda, eller hendekleri kazmaya girişmeden evvel işin kaynaması gibi (işte orman devrilir, kadim koruluklar yere serilir ve yeni bir güneşi, yeni yıldızları görürler; her tür kuş ve yabanıl hayvan yerinden sürülür, kadim yuvalarını ve bildik inlerini terk ederler; başkaları ise surlar için çakmaktaşı, tapınaklar için mermer ararlar; bilinen ocaklardan demirin sertliği aranır; bir yandan zanaatlar, diğer yandan her türlü alet edevat toplanır); tersyüz edilmiş bir telaş işin seyrini yarıda kesmesin diye, ancak her şey hazır olduğunda yapı nihayet yükselir. Tıpkı bunun gibi, böylesine devasa bir yükün altına girmeye cüret eden bana da, sonradan akıl boşa çıkmasın yahut yeni doğan gerekçeler taze meseleler karşısında donup kalmasın diye, akıl yürütmeyi bir kenara bırakıp önce nesnelerin özünü aktarmak düşer. Haydi öyleyse, bütün âlem boyunca daima dizilmiş duran ve uçup giden burçları değiştiren dört köşe noktasını (cardines) tanımak için kavrayışlı zihnini hazırla: Biri, yeryüzünü ilk kez eşit bir sınırla gördüğü yerden, göğün feleğe doğru doğuşundadır; diğeri, âlemin kaçıp baş aşağı Tartaros'a doğru yöneldiği karşıt sema kenarından buna karşılık verir; üçüncüsü, Phoebus'un soluk soluğa kalmış atlarıyla yorgun düşüp durduğu, günü eğdiği ve gün ortası gölgelerini tarttığı yüce göğün doruklarını işaretler; dördüncüsü ise âlemin temeli atılmış halde en dip noktayı tutarak soylulaşır,

[II.801] ki burada yıldızlar için geri dönüşün başlangıcı ve düşüşün sonu vardır; batışları da doğuşları da eşit biçimde görür. Bu mevkiler, sanat vasıtasıyla kaderin en üstün güçlerini ve en yüce etkilerini bildirir; zira bütün felek sanki ebedi bağlarmışçasına onların üzerinde durur. Eğer bunlar mabedin iki yanı, en altı ve en tepe noktası boyunca, uçup giden feleği daimi bir döngüde dönüşümlü bir talihle karşılayıp bağlara vurmasaydı, çözülen âlemle birlikte bu nizam dağılır ve akıp giderdi. Yine de her bir köşe noktasında farklı bir kudret vardır ve mevkinin talihine göre değişip sırasıyla birbirinden ayrılırlar. Birincisi, en yüksek göğün doruğunda hüküm süren ve âlemi ince bir sınırla ikiye bölen nokta olacaktır; onu yüce makamında ihtişam (Gloria) karşılar (elbette bu koruma en yüce zirvelere yakışır); öyle ki seçkin olan ne varsa kendine mal eder, her türlü şerefi sahiplenir ve türlü türlü makamlar bahşederek hüküm sürer. Halkın teveccühü, itibarı ve her türlü lütfu buradan gelir; mahkemede adalet dağıtmak, âlemi kanunlarla düzene sokmak, kendi antlaşmalarıyla yabancı kavimleri birleştirmek ve her birinin adını kendi talihine göre yüceltmek buradan doğar. Bir sonraki, her ne kadar en dipteki durakta yerleşmiş olsa da, ebedi köklerine yaslanan âlemi taşır; görünüşte etkisi daha az, lakin faydada daha büyüktür. Nesnelerin temellerini tutar ve servetleri yönetir; maden kazılarında adakların ne derece yerine geldiğini ve gizliden ne kadar kazanç sağlanabileceğini araştırır. Üçüncüsü, yeryüzüne denk bir kısımda parıldayan doğuşu tutar; yıldızların ilk yükseldiği, günün geri döndüğü ve zamanı saatlere ayırdığı yerdir; buradan ötürü Grek kentleri arasında Horoskopos [Not: Yükselen] diye anılır, yabancı bir adı kabul etmez, zira kendi adıyla kıvanç duyar. Hayatın takdiri onun elindedir, ahlakın terazisi odur; işlere talih bağışlayacak, zanaatlara yol gösterecektir; doğanın ilk dönemlerini nelerin karşılayacağını, hangi terbiye ve usulleri alacaklarını, nasıl bir makamda yaratıldıklarını bildirir; zira yıldızlar birbirine karışan güçleriyle buna muvafakat ederler. Âlemi boydan boya geçip yıldızları batıran ve batışı tutarak sulara gömülmüş dünyayı yukarıdan süzen sonuncusu ise, nesnelerin nihayetine ve zahmetlerin sonuna bakar;

[II.841] evlilikleri, şölenleri, ömrün son demlerini, dinginliği, insanların meclislerini ve tanrılara kulluğu yönetir. Yalnızca her bir köşe noktasını (cardo) kavramakla da yetinmeyeceksin, daha genişçe ölçülüp kendi güçlerini veren aralıklar da hafızanda dikkatle tutulmalıdır. Doğudan göğün en yüksek dairesine doğru kavis çizen her ne varsa, ilk çağı ve doğan insanın ilk yıllarını sahiplenir. Dünyanın en yüksek zirvesinden aşağı eğilip batıya varıncaya dek alçalan kısım ise çocukluk yıllarını takip eder ve bu makam altında körpe gençliği idare eder. Batışı alıp götüren ve göğün en alt dairesine inen kısım, olgunluk çağının dönemlerini yönetir, kesintisiz bir sıra içinde ve türlü gidişatlarla sınanmış olarak. Fakat seyrin tamamlandığı, doğuşun altına geri dönen kısım ise, tükenmiş kuvvetlerle arkaya bükülmüş yayı ağır ağır tırmanarak nihayet ömrün geç yıllarını, hayatın akıp giden gününü ve titrek yaşlılığı kucaklar. Gerçekten de her burç, hangi surette olursa olsun, dünyanın bu kısımlarınca etkilenir; mekan yıldızlara hükmeder, onlara hem lütuflarını hem de zararlarını verir; her biri sırayla döner, güçlerini alır ve göğe geri verir. Zira mekanın tabiatı galebe çalar ve kendi sınırları içinde kanunlar vazeder, oradan geçen yıldızları kendi meşrebine uymaya zorlar; onlar kimi zaman türlü şereflerle zenginleşir, kimi zaman da kısır bir makamın cezasını yansıtır. Doğuşun üstünde olup en yüksek gökten üçüncü sırada yer alan yer, uğursuz bir bölgedir, gelecekteki işlere düşmandır ve kusur bakımından fazlasıyla verimlidir; üstelik yalnız değildir, karşıt bir yıldızla parıldayan ve batışın hemen altına bitiştirilmiş olan makam da ona denk olacaktır. Biri diğerinden üstün gelmesin diye, her ikisi de dünyanın köşe noktasından aşağıya, önlerindeki bir uçuruma sürüklenir. Zahmet kapısı olacaktır burası; tırmanmak ve düşmek mukadderdir. Dünyanın batışın üstündeki ve karşılık olarak doğuşun altındaki kaderi de bundan daha iyi değildir; biri baş aşağı sarkar, diğeri arkaya eğilmiş asılı durur, ya yanı başındaki köşe noktası sebebiyle bir sondan korkar ya da aldatılıp düşecektir. Haklı olarak dehşet verici Typhon'un makamları sayılır bunlar; hırçın Toprak onu fışkırtmıştı, göğe karşı savaş doğurduğu ve doğanların analarından geri kalmadığı vakit. Fakat yıldırımla yeniden ana rahmine tıkıldılar ve üzerlerine düşen dağlar geri geldi;

[II.881] böylece Typhoeus, savaşın ve canının mezarına çekildi. Ana bizzat kendisi titrer, alev alev yanan Etna dağının altında. Fakat ışıldayan göğün doruklarını hemen ardından takip eden kısım, bağlandığı burçtan geri kalmasın diye, daha iyi bir ümitle, zafer peşinde koşarak ve evvelkileri yenmiş olarak daha yükseğe kalkar; en yüce sınıra yoldaş kılınmıştır, fakat bundan sonraki seyirler daha kötüye doğrudur ve geriye dilenecek dilek kalmaz. Bu yüzden, en tepeye en yakın olan ve aynı zamanda talihin daha saf bir payına sahip bulunan bu yere Kutlu (Felix) unvanı verilmesine şaşmamak gerekir. Bizim dilimiz de Yunan dilinin kıymetini böylece yakından izler ve adı addan aktarır. Jüpiter burada oturur, orayı yöneten sebebiyle hürmete layık bil onu. Buna ters yönden benzeyen, dairenin altına itilmiş ve batmış dünyanın en dip zirvelerine dokunan, karşıt tarafta parıldayan kısım ise, bitirdiği askerlikten yorgun düşmüş, köşe noktasının boyunduruğuna ve kudretli kaderine yeniden, yeni bir zahmetle adanmış olarak, dünyanın yükünü henüz hissetmez, lakin şimdiden şerefini umar. Yunanlar buraya Daimonie derler, Roma ağzında ise bunun ters çevrilmiş unvanı aranır. Uyanık gönlünde bu makamı, mekanın ilahını ve kudretli olanın adını sakla; bunlar bilahare büyük işler için hafızana geri çağrılacaktır. Bizim sıhhatimizin mühim dönüm noktaları çoğunlukla burada bekler, kör kargılarla savaşan illetlerin cenkleri buradadır; hem talihin hem de tanrının çifte kuvvetiyle kaderi belirsizdir, her ikisi de bahtı bir bu yana, bir o yana değiştirip durur. Fakat yıldızların ardından gün ortasını ve yalpalayan dünyanın en yüksek doruğundan aşağıya ilk bükülen zirveleri besleyen göğün parlaklığında Phoebus hüküm sürer; bedenlerimizin edindiği kusurlar ve talih onun himayesindedir, onun kudretine göre hüküm verirler. Bu makama Yunan adıyla Tanrı (Deus) denir. Bunun karşısında parıldayan, en dip makamlardan ilk yükselen ve Olympos'u yeniden yukarı getiren dünya parçası ise kardeşlerin hallerini ve ölümleri idare eder; ve göğün karşıt yönlerinde parıldayan kardeşlik hükümranlıklarını gören, uğursuz sınırlardaki kaderleri taklit eden Phoebe'yi hanımı olarak tanır. Roma ağzında bu parçanın adı Tanrıça (Dea) olacaktır, Yunanistan da kendi sesiyle aynı unvanı işaret eder. Fakat göğün hisarında, en dik yokuşların son bulduğu,

[II.921] inişlerin başladığı, dorukların batış ile doğuş arasında yükselip dünyayı kendi dengesinde asılı tuttuğu yerde, Kythereia bu makamı yıldızlar arasında kendine hak görür ve adeta dünyanın çehresine kendi cemalini yerleştirir, oradan insan işlerini yönetir. Bu parçaya bağışlanan hususi kudret, nikahları, gerdek odalarını ve meşaleleri idare etmektir; kendi silahlarını kuşanmak Venüs'e yaraşan bir muhafazadır. Bu makamın adı Talih (Fortuna) olacaktır, bunu zihninde tut ki, bu uzun şiirde sana kısa ve öz bilgiler sunabileyim. Fakat dönen köşe noktasıyla dünyanın dibe çöktüğü, temelleri tuttuğu, tersine dönmüş göğe yukarıdan baktığı ve gece yarısının altında uzandığı yerde, Satürn kendi güçlerini o parçada yürütür; kendisi de bir vakitler dünya hakimiyetinden ve tanrıların tahtından aşağı atılmış bir baba olarak, babalara dair felaketlerde ve yaşlıların talihinde ilahlığını icra eder. Yunanistan'ın verdiği unvan, Daimonion, adına layık güçleri işaret eder. Şimdi gel, doğan burçların mutad dönüşlerine başladığı, taze Phoebus'un serin sulardan yüzüp çıktığı, Koç'un Olympos'a öncülük ettiği yerde sarp yola koyularak kızıl bir ateşle yavaş yavaş tutuştuğu, ilk köşe noktasından yükselen dünyaya bak. Ey Maia'nın oğlu Kyllene'li, bu tapınaklar sana aittir derler, burcun suretine uygun bir işaretle belirlenmiştir, kurucular da sana bu adı verirler. İkisinin himayesi birdir; [doğanların ve babaların. Böyle bir parçada saklı olan şey,] tabiat evlatların bütün talihini onda gizlemiştir, ana babaların dileklerini de oraya asmıştır. Batıda geriye tek bir makam kalır. O, devrilen dünyayı topraklara doğru baş aşağı eder ve yıldızları batırır; vakfettiği yüzünü gördüğü Phoebus'un sırtına bakar arkasından; kara Dis'in kapısı sayılırsa ve hayatın sonunu, ölümün sürgülerini elinde tutarsa şaşma. Burada bizzat gün bile ölür, toprak onu yuvarlağın boyunca çekip alır ve gecenin zindanına kapatır. Bu makam aynı zamanda göğsün sadakatini ve vekarını da kendi himayesine alır. Phoebus'u çağıran, gizleyen, karşılayıp geri gönderen ve günü tamamlayan bu makamda ne büyük bir kudret vardır! İşte tapınakların kuvvetlerini bu minvalde kaydetmelisin. Yıldızların bütün dizisi oradan uçar geçer, onlara kılavuzluk eder ve kendi kanunlarını sunar; gezegenler de tabiatın izin verdiği ölçüde, şaşmaz bir nizamla oraları tavaf ederler; yabancı hükümranlıklara el attıklarında ve yad ellerin konaklarında misafir olarak kaldıklarında, mekanların türlü kuvvetlerini meydana getirirler. Bunları yıldızların belirli kısımları altında terennüm edeceğim; şimdilik göğün kısımlarını, unvanlarını, her bir yerin kendi başına tesirlerini ve tanrılarını belirtmek kafidir. [Sanatı kuran kişi bu kısma sekizli çark (octotropos) adını vermiştir; farklı yönlere uçan yıldızların hangi hareketleri doğuracağı, işlerin kendi düzeni içinde sırayla gelecektir.]

Kitap III

[III.1] Yeni ufuklara doğru yükselen, gücünü aşan işlere cüret eden ve girilmemiş korulardan geçmekten korkmayan bana yol gösterin, Pieris kızları [Müzler]. Sizin sınırlarınızı genişletmeye, bilinmeyen zenginlikleri şiire dökmeye girişiyorum. Ben göğün yıkımı için doğan savaşları, şimşek alevleriyle anasının karnına gömülen doğumları söylemeyeceğim; ne Troyanın düşüşünde birleşen kralları, külleri uğruna satılan Hektor'u ve onu getiren Priamos'u; ne babasının krallığını satan, şehvet uğruna kardeşini parçalayan Kolkhisli kadını [Medea], ne topraktan fışkıran savaşçı ekinlerini, vahşi boğaların alevlerini ve uykusuz ejderhayı; ne geri gelen gençlik yıllarını, altınla çıkarılan yangınları ve meşum tohumlardan doğup daha da meşum şekilde öldürülen evlatları. Suçlu Messene'nin yıllar süren savaşlarını, yahut yedi komutanı, şimşekle alevlerden kurtarılan Thebai surlarını ve yendiği için yenilen şehri terennüm etmeyeceğim; ne babanın kardeşleri olan ananın torunlarını, ne evlatların sunulduğu ziyafeti, gerisingeri dönen yıldızları ve gasp edilen gündüzü anlatacağım; ne de engin sulara ilan edilen Pers savaşlarını, koca donanmanın altında gizlenen denizi, karaların üzerine salınan boğazı ve deniz dalgalarında açılan yolu. Büyük kralın [İskender] ancak kendi yaptıklarından daha geniş bir alanda söylenebilecek işlerinden bahsetmeyeceğim. Roma ulusunun kökeni, şehrin komutanları kadar çok olan savaşları ile barış zamanları ve tüm yeryüzünün nasıl tek bir halkın yasalarına boyun eğdiği ise sonraya bırakılmıştır. Uygun rüzgarlarla yelken açmak, bereketli toprağı türlü hünerlerle işlemek ve henüz hamken bile parıldayan altına ve fildişine süs katmak kolaydır. Göz alıcı konularda şiirler düzmek herkesin harcıdır ve bu, icrası yalın bir iştir. Oysa benim sayılarla, nesnelerin bilinmeyen adlarıyla, vakitlerle, evrenin çeşitli halleri ve anlarıyla, burçların döngüleriyle ve kısımların içindeki kısımlarla boğuşmam gerekir. Bunları bilmek bile bu denli güçken, anlatması ne büyük zahmettir, hem de kendi şiir diliyle, belirli vezinlere dökerek söylemesi ne zordur! Giriştiğim bu işe kulağını ve gözünü çevirebilen her kimsen buraya gel ve hakikat dolu sözleri dinle. Zihnini buna ver, tatlı nağmeler arama, konunun kendisi süslenmeyi reddeder, yalnızca öğretilmekle yetinir. Eğer yabancı dilden isimler aktarılacak olursa,

[III.41] bu eserin gereğidir, şairin kusuru değil, zira her şey kendi dilimize bükülemez ve en iyi kendi öz adıyla ifade edilir. Şimdi uyanık bir dikkatle bu en mühim meseleyi iyice kavra, bu mesele sana açıklandığında en seçkin faydaları sağlayacak ve eğer uyanık bir zihinle kavranıp yerleştirilirse, kaderi görmek için bu sanatta kesin yollar sunacaktır. Varlıkların ilkesi ve gizli şeylerin koruyucusu olan tabiat (dünya surları boyunca böylesine muazzam kütleler kurup, her yandan ortadaki boşluğa asılı duran küreyi çepeçevre dökülen yıldızlarla kuşattığında; farklı unsurları belirli bir düzen içinde birleştirip tek bir gövde kıldığında; havaya, toprağa, ateşe ve akıp giden suya birbirini beslemelerini emrettiğinde, öyle ki bunca çatışan sebep bir uyumla yönetilsin ve evren karşılıklı bir antlaşmayla ayakta dursun diye), hiçbir şeyin en yüce akıldan hariç kalmaması ve dünyada olanın bizzat dünya tarafından yönetilmesi için, insanların kaderlerini ve ömürlerini de yıldızlara bağladı. O yıldızlar ki yaratılışın en yüce paylarını, ışığın onurunu ve şanını taşırlar, hiç yorulmaksızın uçarlar. Bunlar, sanki dünyanın göğsü olan orta kısma yerleştirilmiş gibi hüküm sürerler, Phoebus'u [Güneş], Ay'ı ve gezegenleri alt ederler, kendileri de onlar tarafından alt edilirler. Tabiat bunlara idareyi verdi, her birine kendi görev paylarını adadı ve her şeyde en üstün gücü kıldı ki kaderin düzeni her yandan tek bir gayede toplansın. Zira insan hayatında karşılaşılabilecek her türlü varlığı, tüm zahmetleri, işleri ve sanatları, başa gelebilecek bütün hadiseleri bir kurada topladı; yıldızları yerleştirdiği kadar parçaya böldü, kesin nöbetler ve her birine kendi vazifelerini tayin etti, insanın bütün varlığını belirli bir düzen altında yıldızlara dağıttı, öyle ki bir kısım daima yanı başındaki kısma komşu kalsın ve birbirine yakın burçlarda dursun. Bu işlerin kuralarını [sortes/parçalarını] tek tek burçlara yerleştirdi; öyle ki bunlar göğün ebedi durağında çakılı kalmasınlar ve aynı yerlerden tekrar edilerek insanların tüm doğumlarına aynı şekilde çekilmesinler, bilakis doğanların vaktine göre kendi öz yerlerini alsınlar, burçtan burca göç etsinler ve her bir kura başka bir yıldıza ulaşsın;

[III.81] böylece doğum haritası yıldızlar aracılığıyla yeni bir biçim kazansın ama yine de her şeyi belirsiz bir hareketle birbirine katmasın. Fakat bu işlerin ilk kurada belirlenen kısmı, doğanın vaktinde kendine ait yeri aldığında, diğerleri onu izler ve sıradaki burçlara bağlanır. Düzen, daire tamamlanana dek öncüsünü takip eder. Burçlara yerleştirilen ve tüm talihin toplamının içinde saklandığı bu görünümler, yedi gezegenin hareketleriyle onları zedelemesi yahut desteklemesiyle ya da ilahi kudretin köşe noktalarından [cardines] evreni harekete geçirmesiyle her birinde ya uğurlu ya da kederli bir kader getirir; o işin kurasından da böylesi bir sonuç beklenmelidir. Tüm bunları kusursuz bir sırayla söylemeli, kendi başlıkları ve nesnelerin suretleriyle işaretlemeliyim ki bu işlerin yeri, adı ve cinsi açıkça anlaşılsın. İlk kura Fortuna'ya [Talih Kurası / Pars Fortunae] verilmiştir. Bu kura ilimde bu adla anılır, çünkü hanenin en yakın temellerini ve haneye bağlı her şeyi içinde barındırır: Kölelerin miktarı, tarlalarda ihsan edilenler ve büyük çaptaki işlerin kurulması için verilen güç nedir, parıldayan göğün gezegenleri nasıl uyum sağlıyorsa öyle belirlenir. Bundan sonra askerlik yeri gelir; burada silahlara dair her şey ve yabancı şehirler arasında dolaşanların başına gelmesi mutat olanlar tek bir başlık altında toplanır. Üçüncü makam şehirdeki uğraşlara aittir (bu da bir nevi askerliktir, sivil işlerle örülmüştür) ve sadakatin itaatkar bağlarını tutar; dostlukları ve çoğu kez boşa giden hizmetleri şekillendirir, yakın yıldızlar evrenle uyum içinde olduğunda hürmet ve bağlılığa ne denli mükafatlar düşeceğini öğretir. Tabiat dördüncü kısma mahkemelerin işini ve forumun talihini yerleştirdi: Sözlerini boca eden savunmanı, konuşanın diline ve dudaklarına asılmış, ona bel bağlamış sanığı, halka gizli yasaları açan ve yargıç hakikatin kendisinden başka hiçbir şeyi yardıma çağırmadığında kendi zekasıyla tartıp davaları çözen kimseyi. Yürürlükteki kanunlar arasında belagatin meydana getirdiği ne varsa hepsi tek bir kısma verilmiştir ve hakim yıldızlar nasıl yönetirse öyle boyun eğer. Beşinci derece burçlar boyunca evliliğe adanmıştır,

[III.121] ortakları elinde tutar, konukluk haklarını bir araya getirerek bağlar ve birbirine denk dostları bir antlaşmayla birleştirir. Altıncı makamda zengin bolluk ve buna eklenen malların selameti sayılır; bunların biri ne ölçüde fayda sağlanacağını, diğeri ise bu faydanın ne kadar süreceğini bildirir, yıldızların güçlerini nasıl yönelttiğine ve haneleri [templa] nasıl yönettiğine göre. Yedinci kısım, eğer burçlara yerleşmiş yıldızlar kötü niyetle imza atarlarsa, korkunç ve vahşi tehlikelerle anılır. Soyluluk sekizinciyi tutar; makamın şartı, şöhretin ölçüsü, soy sop ve göz alıcı resmi giysinin getirdiği itibar burada belirlenir. Dokuzuncu yer, evlatların şüpheli kaderini, babaların korkularını ve karmaşık sütannelik zahmetlerini içeren bebekler güruhunun tamamını kapsar. Buna komşu olan kısım hayatın gidişatını barındırır; ahlakımızı burada kurayla alırız, bütün bir evin ne tür örneklerle şekilleneceği ve vazifelerine göre tanzim edilmiş kölelerin kendi işlerine nasıl belirli bir düzenle dağılacağı buradadır. On birinci kısma seçkin bir kura yerleştirilmiştir; yıldızlar evreni her nasıl hareket ettirirse ettirsin, şimdi baskı altında da olsa, varlığımızın özünü ve kuvvetlerimizi daima bu kısım yönetir. Tedavi vaktini ve çeşidini talep eden, yahut kendi vaktinde yardım sunup hayatın şifalı özlerini harmanlayan başka bir makam yoktur. En sonuncu olan ve tüm toplamı sırasıyla tamamlayan kısım ise şeyleri elde etme zahmetidir; duaların tüm neticelerini ve her bir kimsenin kendisi ve yakınları için belirlediği gayretlerin ve zanaatların boşa çıkmamasını içinde barındırır. İster her türlü işarete yaranarak hizmet etsin, ister forumda dava yoluyla çetin çekişmelere girişsin, ister talihini engin denizlerde arayıp rüzgarların peşine düşsün, isterse emanet edilen tohumu bol bir hasatla aşan Ceres'in [ekinlerin], yahut dolup taşan şıralardan süzülen Bacchus'un [şarabın] peşinde koşsun; eğer sıradaki burçlardaki yıldızlar iyi bir uyum içindeyse, günler ve uygun anlar bu kısımda bahşedilecektir. Bu yıldızların her iki yöne de etki eden güçlerini, onların tesirlerini açmaya başladığımda daha sonra muntazam bir sıra halinde bildireceğim. Şimdilik, birbirine karışarak okuyanın zihnini bulandırmasın diye, çıplak uzuvları sergilemek kafidir. Ve mademki belirli bir çember içinde düzenlenmiş zahmetleri, adları, sayıları ve bütün güçleri tükettik,

[III.161] (Yunanlar bunlara athla [Not: Yunanca 'athlos', zahmetler, mücadeleler, astrolojik evler/lotlar anlamında] der; bunlar olup biten her işi iki kere altıya bölünmüş türlere ve kısımlara ayırarak zapt eder), şimdi bunların ne zaman hangi burçlara dahil olduğunu terennüm etmeliyim. Zira doğum anındaki herkes için ne sabit konumlarda kalırlar, ne de aynı burçlarda bulunurlar; zamana göre değişirler, burçlar kuşağı boyunca bir oraya bir buraya devinirler, yine de kurulmuş olan o düzen bozulmadan varlığını sürdürür. Haydi öyleyse, doğum haritası yanlış bir surete bürünmesin diye, her bir zahmeti kendi burcuna geri döndürmek istersen, zahmetli athla arasında adı ilk anılan kısım olan Fortuna'nın [Not: Şans/Talih Payı, pars Fortunae] yerini bütün burçlar boyunca ara. Bunu kesin bir yöntemle bulduğun vakit, her biri kendi öz makamını tutsun diye, diğerlerini de önceden bildirilen sırayla peş peşe gelen burçlarla birleştireceksin. Ve sakın Fortuna'nın makamını gelişigüzel, başıboş aramaya kalkmayasın, onu iki yönlü kesin bir yöntemle kavramaya bak. Doğan kişinin doğum vaktini öğrenip, yıldızları da burçlara yerleştirilmiş halde göğün suretini çıkardığında; eğer Phoebus, doğuşu tutan veya sulara batan o enlemesine eksenin [Not: cardo, ufuk ekseni] yukarısından geçiyorsa, kişinin gündüz vaktinde doğduğunu güvenle söyleyebilirsin. Yok eğer Phoebus, gökküreyi sağdan ve soldan tutan eksenlerin aşağısında kalan, alttaki altı burç içinde parlamaktaysa, o vakit gece vaktinde doğmuş demektir. Bu farkı kesin bir şekilde anladığında, şayet besleyici gündüz yeni doğanı karşılamışsa, Güneş'ten Ay'a doğru burç derecelerini sırayla sayacaksın; aynı miktarı, yıldızları muntazam bölüştürülmüş olarak horoskopos [Not: yükselen burç/derece] dedikleri doğu ekseninden itibaren ilerleteceksin. O halde bu sayı hangi burca ulaşırsa, onu Fortuna'ya tahsis et. Ardından diğer athla'yı, hepsi kesin bir sırayla ardı ardına gelmek üzere, kendi burçlarıyla bağlayacaksın. Fakat gece kara kanatlarıyla dünyayı örtüp bürüdüğünde, eğer o vakit anasının rahminden çıkan biri olursa, tabiatın düzeni nasıl tersine dönüyorsa, sen de yolları tersine çevir. O vakit, daima kardeşinin ışığını taklit eden ve gecenin kendi vaktinde hüküm süren Phoebe'ye danış; ve Phoebus ondan ne kadar derece ve burç uzaklaşmışsa, parıldayan horoskopos, kendisinden o kadar sayılmasını buyurur. Tıpkı her şeyin tabiatın nizamına göre yerleştirildiği gibi,

[III.201] peş peşe gelen athla ile birlikte Fortuna da bu makamı tutsun. Uyanık ve kıvrak bir zihinle dikkat edilmesi gereken bir husus olarak, doğum vaktinde, gökküre batmışken yükselen horoskopos'u hangi yöntemle açığa çıkarabileceğini belki sen de sorarsın. Eğer bu incelikli bir yöntemle kavranıp tutulmazsa, sanatın temelleri çöker ve düzen birbiriyle uyum sağlamaz; zira her şeyi yöneten eksenler hatalı olursa, evren çehresine yalan katar, doğum anı kesinleşmez ve gök tapınağının eğik yıldızları bir lahzada değişkenlik gösterir. Fakat kavisli yaylarıyla bütün gökküreyi baştan başa dolaşmak üzere burçlar boyunca ebedi akışıyla uçup giden evreni açığa çıkarmak, onun kesin çehresini tayin etmek ve böylesine muazzam bir kütlenin en küçük noktasını yakalamak, neticesi kadar meşakkatle de dolu bir iştir: hangi kısmın doğuşu, hangi kısmın en yüksek göğün doruklarını <tuttuğunu veya engin suların dalgalarına batmış olarak> batışları alıp götürdüğünü, yahut göğün en dibinde oturduğunu bilmek. Yükselen burçlara ikişer saat ayıran ve eşit aralıklarla yıldızları denk biçimde paylaştıran, böylece sayının Phoebus'un dairesinin başladığı kısımdan ayrılıp, doğan kişinin tam vaktine ulaşıncaya dek toplamı yıldızlara uydurduğu ve durduğu yerde burcun yükselmekte olduğunun söylendiği o yaygın yöntemin düzeni de benden kaçmış değildir. Fakat burçlar kuşağı eğik bir daire olarak uzanır; kimi burçlar bükülmüş uzuvlarla yükselir, kimilerinin yükseliş düzeni ise daha diktir; nitekim bir burç düğümlere daha yakın ya da daha uzaktır. Yengeç gündüzleri güçbela bitirir, kış dönencesi ise onları güçbela geri getirir; bu daire ne kadar kısacıksa, diğeri o kadar uzundur; Terazi ile Koç ise geceyi ve gündüzü birbirine denk kılar. Böylece ortalar uçlarla, uçlar da zirvelerle savaşır. Gece vakitleri de ışığın vakitlerinden daha az değişkenlik göstermez, yalnızca karşıt aylarda aynı düzen sabit kalır. Böylesine benzersiz bir alanda, günlerin ve gölgelerin bu denli farklı ölçülerinde, bütün burçların göğün eşit kanunu altında havaya yükseldiğine kim inanabilir? Buna bir de saatin ölçüsünün belirsiz olduğunu, hiçbir saatin bir diğerine eşit olarak ardı sıra gelmediğini, fakat günlerin toplamı nasıl dönüp duruyorsa, kısımların da öylece yükselip yeniden geri çekildiğini ekle;

[III.241] halbuki gün hangi burca indirgenirse indirgensin, yeryüzünün üstünde altı burç, altında da altı burç bulunur. Bu yüzden, birbiriyle savaşan saatlerin süresi birbirine denk değilken, tüm burçların ikişer saatte doğması mümkün olamaz; hele ki her gün ışığında iki kere altı saat tutulursa, ki bu sayıyı akıl zorunlu kılsa da uygulama bunu kabul etmez. Geceyi ve gündüzü eşit saatlere bölüp, farklı mevsimlerde ne kadar uzandıklarını bilmedikçe ve yükselerek ya da batarak gündüzü ve gölgeleri tartan o dakik saatin ilk cetveli kurulmadıkça, hakikatin izleri senin için asla sabit kalmayacaktır. Bu cetvel, Terazi burcunda gecelerin ışığa üstün gelmeye başladığı, yahut ilkbaharın ortasında geceye boyun eğdiği zamanki cetvel olacaktır. Zira ancak o vakit, Phoebus Olimpos'un tam ortasında koştuğu için, mevsimler iki kere altı saate eşit olarak açılır. Güneş dondurucu kışlar boyunca güneylere sürülüp çift suretli Oğlak'ın sekizinci derecesinde parladığında, o vakit bahar gününün daralmış hali dokuz buçuk saate iner; gündüzü unutan gece ise, sayı topallamasın diye eklenen yarım saatle birlikte iki kere yedi saate varır. Böylece tabiatın kurduğu toplam her iki tarafta da on ikişer saate varır ve tastamam bir bütün olarak geri döner. Bundan sonra burçlar boyunca kesin derecelerle bir o yana bir bu yana itilen geceler azalır ve ışıklar mevsimlere doğru yükselir; bunların düzeni sanat vasıtasıyla apaçık biçimde derlenmiştir ve şiirlerin dokusu içinde sırası geldikçe anlatılacaktır; ta ki alev saçan Yengeç'in burcuna varıncaya kadar çekişirler; orada devran dönüp kış saatlerine tebdil olurlar; gündüz kış gecesini, karanlıklar ise kış ışığını geri getirir ve nöbetleşe vakitler birbirine üstün gelir. Ve bu ölçü, ancak yazın taşkın selleriyle kabaran ve taşarak yedi boğazı ve denizi püskürten ağızlarıyla dünyanın burçlarını taklit eden Nil nehrinin suladığı o diyarlar boyunca geçerlidir. Haydi şimdi, kısa sözler içinde büyük faydalar gizli kalmasın diye, burçların kaç stadia [Not: stadion, antik uzunluk ölçüsü; burada göksel yay birimi] ile ve ne kadar zamanda yükseldiğini, kaç stadia ile battığını keskin zihninle kavra. Herkesin ardından gittiği Koç'un soylu burcu, doğarken kırk stadia, batarken ise bunun iki katını alır; yükselirken bir saati ve saatin üçte birini

[III.281] kaplar, batarken bunu ikiye katlar. Ardından gelen diğer burçlar, gökkürede doğarken sekizer stadia büyür ve dondurucu gölgelere meylederken bir o kadarını kaybeder. Her burçta saat, yeni bir çeyrekle ve onun beşte üçlük kısmının ilavesiyle uzar. Terazi burcuna kadar yükselen burçların artışları bunlardır: gökkürenin altına girerlerken de kayıplar aynı ölçüde gerçekleşir. Terazi burcundan itibaren ise düzen değişerek tersine dönen mevsimler boyunca eşit miktarlarla geri döner. Zira Koç burcu ne kadar stadia yahut saat büyüdüyse, Terazi o kadar geri çekilir; ve batan Koç, batışın gerektirdiği ne kadar yer ve zaman tutuyorsa, Kıskaçlar [Not: Chelae, Terazi takımyıldızının antik adı] o kadar süre yükselmeyi sürdürür. Sonraki burçlar tersine dönmüş sıralarla birbirini takip eder. Bu bilgiler uyanık bir zihne yerleştiğinde, belirli sürelerde yükselen burçları takip etmek ve bunları kendi saatlerine yazmak mümkün olacağından, hangi burcun ne zaman horoskopos olduğunu bilmek senin için artık kolaylaşır; öyle ki hesap, toplamını bildirdiğim Phoebus'un bulunacağı burçtan ve derecelerden başlatılacaktır. Fakat bütün yeryüzü boyunca günlerin ve gölgelerin ölçüsü aynı değildir, ne de mevsimler benzer bir toplamla değişir: tek bir nizam altında bu ölçü çeşitlilik gösterir. Nitekim Phriksos'un burcunun yapağısının [Not: Koç burcu], Kıskaçlar'ın kefelerinin ve adil Terazi'nin terazisinin uzandığı yerde, bütün burçlar ikişer saatte yükselir, çünkü dünya ortasından dik bir hatla kesilir ve enlemesine uzanan eksen üzerinde dengeli bir biçimde döner. Orada karanlık geceler günlerle ebedi bir barış içinde birleşir; zaman denk bir muahedeyle durur; ve sahte dünyanın aldatmacası apaçık görünmez, aksine bütün bir çağ boyunca benzer gece bir diğer benzer geceye eş kılınır; hepsi için güz aynıdır, hepsi için tek bir bahar vardır, zira dengeli Phoebus tarafından tek bir hat aydınlatılır. Orada Güneş'in hangi burçta koştuğu, kıyıdaki Yengeç'i mi kavurduğu, yoksa karşı yöne mi gittiği, [aradaki burçlarda yahut dördü arasında yer alanlarda mı olduğu] fark etmez; çünkü burçlar dairesi üç kuşak boyunca eğik olarak uzansa da, bölgeler dik bir düzenle başın üzerine yükselir ve yeryüzüne doğru alçalır.

[III.321] ve eşit aralıklarla her beş yıllık dönemde yeniden yükselirler; daire kusursuzca ikiye bölündüğünde gökkubbe bir gizlenir bir açılır. Fakat o yeryüzü parçasından ayrıldığın anda, seni uç eksenlere doğru götüren her adım, doğanın yuvarlak bir zeminle şişkin bir küre şeklinde çizdiği ve her yandan evrenin ortasına astığı yeryüzünün dışbükey dorukları boyunca ilerledikçe; böylece yuvarlak küreye tırmandığında ve tırmanırken aynı zamanda alçaldığında, yeryüzünün bir parçası gözden kaybolacak, diğer parçası ise belirecektir. Fakat küreyi ne kadar eğersen, dönen göğün konumu da o kadar eğilecektir; ve az önce dosdoğru bir hat üzerinde yükselmekte olan yıldızlar, göğe doğru kavisli bir yol çizecektir. Yanlamasına uzanan burçlar kuşağı ise eğik bir daire haline gelecektir; zira onun konumu tek ve sabittir, değişen ise bizim yerimizdir. Bu yüzden akıl, böylesi bir bölge altında bizzat mevsimlerin değiştiğini ve farklı günlerin geri döndüğünü kabul etmeyi zorunlu kılar; zira eğik duran yıldızlar kavisli bir düzen içinde aksi yöndeki seyirlerini tamamlarlar ve kimi diğerlerinden daha uzağa, kimi daha yakına yatar. Mesafeye göre büyük bir gecikme verilir: Bize en yakın yükselenler, göğün uzun daireleri boyunca görünür; en uzakta parlayanlar ise çabucak gölgelere gömülür. Ve insan soğuk Kutup Ayılarına ne kadar yaklaşırsa, kış burçları gözlerden o kadar kaçar ve doğmalarıyla batmaları neredeyse bir olur. Eğer oradan daha da ileriye gidilirse, burçlar bütün uzuvlarıyla teker teker gömülecek, birbirine bağlı bir zamanda otuzar geceyi uzatacak ve bir o kadar gündüzü alıp götürecektir. Böylece günlerin süresi kısalır, yıpranan saatlerle tükenir ve yıldızlar mesafeyle uzaklaştıkça yavaş yavaş yok olur. Parça parça çalınan zamanla birlikte, daha fazla burç yeryüzünün ortasındaki şişkinliğin ardında gizlenip aranır hale gelecek; bunlar aynı anda hem Phoebus'u alıp götürecek hem de karanlıkları örecektir, ta ki aylar eksilip yıl kötürüm kalana dek. Şayet doğa izin verseydi soğuk eksenin katı kilitlerle desteklediği göğün tepesi altında, Lykaon kızının [Not: Büyük Ayı / Kallisto] eğilmiş uzuvlarına bakan kaskatı kürenin ve ebedi karların üzerinden geçmeye, o zaman gök sanki duruyormuş gibi görünecek, yanlarının hareketiyle

[III.361] bir fırdöndü gibi dosdoğru bir dönüşle dönecekti. Oradan sana eğik bir çember üzerinde yalnızca altı burç açık olacaktı; bunlar hiçbir zaman bakışlardan kaçmayacak, fakat eğik bir sarmal halinde yuvarlak gökkubbeye eşlik edecekti. Burada her yandan altı ay boyunca tek bir gün sürecek, birbirine bağlı ışıklarla yarım yılı uzatacaktı; çünkü Phoebus bu kadar uzun bir zaman boyunca asla batmayacak, altı burcu kendi seyriyle dolaşırken, çevrede uçuşarak düz bir dairede dönecektir. Fakat çemberin ortasından aşağıya doğru hızla indiğinde, devrik arabasıyla daha aşağıdaki yıldızlara yönelip dizginleri serbest bırakıp aşağıya doğru saldığında, göğün tepesi altında tek bir gece aynı şekilde altı ay boyunca karanlıkları birleştirecektir. Zira eksenden bakan kimse, yuvarlak evrenin bütün dairesinin yalnızca yarısını görür, alt kısım ise gizlidir; çünkü düz bakış onun etrafını dolanamaz, ancak göğün orta karnına kadar uzanır. Dolayısıyla en yüksek küreden bakanın gözlerinden Phoebus, batmış altı yıldız içinde taşınırken kaçar; aynı zamanda ışıkları alıp götürür ve karanlıkları yıldızlara bırakır, ta ki ayrıldığı kadar ay geçtikten sonra oradan geri dönüp çifte Ayılara yükselene dek. Bu yer, ikiye bölünmüş yeryüzünün iki ayrı noktasında yılı iki geceye ve iki gündüze ayırır. Ve mevsimlerin ne kadar büyük bir hareketle ve hangi nedenlerle değiştiği anlatıldığına göre, şimdi hangi yerde burçların kaç saatte doğup battığını dinle; öyle ki doğanlar belirli derecelerle kavranabilsin ve kuşkulu bir hesap yüzünden horoskopos [Not: yükselen burç derecesi] yanlış yola sapmasın. Ve bu, kesin bir kural altında bütünüyle takip edilmelidir; zira bunca hareket farkı yüzünden her biri kendi zamanları ve sayılarıyla tastamam aktarılamaz. Benden koyduğum yolu alsın, herkes kendi başına izlesin ve kendi adımlarıyla ilerlesin, sanatı ise bana borçlu bilsin. Her kim yeryüzünün hangi parçasında bunu araştıracaksa, Yengeç altında en büyük olan ve en küçük gölgelerle kuşatılan geceyi ve gündüzü kendi saatlerine bölsün; ve Yengeç'in tapınaklarından sonraki komşu Aslan'a, gündüz toplamının altıda biri her ne ise onu versin; gece karanlıklarının ölçüsü ne idiyse,

[III.401] o da aynı yöntemle o kadar parçaya bölünmelidir; öyle ki, bir parça ne kadar getiriyorsa, ters dönmüş halde doğan Boğa burcunun yükselişine de o kadar zaman ayrılsın. Nemea canavarına [Not: Aslan burcu] düşecek saatler ile bunlar arasındaki fark ne ise, onu üç parçaya böl; öyle ki üçte biri İkizler'e eklensin ve bununla Boğa'nın zamanlarını aşsın; aynısı Yengeç'e ve benzer şekilde Aslan'a da verilsin, ancak kesin bir kural uyarınca, her zaman bir önceki burcun toplamını bozulmadan korusunlar ve yenilenerek büyüsünler. Böylece hesap, az önce bölünmüş saatlerle Nemea canavarının elde ettiği önceki toplama ulaştırılacaktır. Buradan Başak eşit bir zaman artışıyla ilerlesin. Saatlerin bu kısımlarıyla Kıskaçlar'a [Not: Akrep'in kıskaçları / Terazi burcu] kadar büyüyen burçlar, Terazi'den itibaren aynı kısımlarla küçülecektir. Ve her iki yönde doğuşa doğru ne kadar gecikmeyle yükselirlerse, karşıt paya göre aynı miktarla gölgelere batacaklardır. Burçlar dairesi boyunca yürütülecek saat hesabı bu olacaktır; <şimdi her birinin kaç stadia ile doğup battığını bilmeye emek ver.> Bunlar üç yüz yirmi ve dört katı [Not: 360 derece/stadia] olarak sabitlendiğinde, Phoebus en yüksek Olympos'ta gündönümünü tamamladığı sırada yaz gecesi adına bütün saatlerden eksiltilen payın tümü bu toplamdan çıkarılır. Bunlar çıkarıldıktan sonra arta kalanı eşit altı parçaya böl ve altıda birini alevli Aslan'a teslim et. Gece adına kalan sayı ise Boğa burcuna ayrılacak pay olacaktır. Bu kısım diğerinden eksildiğinde arta kalan ve iki toplamı ortadaki bir farkla ayıran şeyin üçte biri, Boğa'nın sayısına eklenerek İkizler'e verilecektir. O vakit diğerleri de benzer bir kazançla ilerleyecek, her zaman önceki sayıları koruyacak ve komşu toplamları yeni bir bağışla büyütecektir, ta ki adil Terazi'nin yıldızlarına varana dek. Oradan itibaren Yünlü'nün [Not: Koç burcu] sınırlarına kadar aynı kısımlarla kısaltılırlar; ve kural tersine döndüğünde batanlar eşit paylar alıp kaybederler. Bu yol stadia toplamlarını yerleştirmeyi ve bütün burçlar boyunca kendi doğuşlarını saymayı gösterecektir. Bunu kendi saatleriyle birlikte doğru kavradığında,

[III.441] Phoebus'un bulunacağı kısımdan itibaren her bir burç belirli zamanlarla sayılabildiği takdirde, horoskopos hiçbir bölgede asla yanıltmayacaktır. Şimdi, kış aylarının hangi anlarla yükselmeye başladığını (zira ışıklara ve gölgelere eşit bir boyunduruk taşımayı zorlayan ak yapağılı burcun [Not: Koç burcu] sınırlarına ulaşana dek bütün burçlar boyunca eşit adımlarla ilerlemezler), bu büyük kuralı kısaca öğretmek gerekir. İlk olarak Oğlak'ın sürdüğü en kısa gündüzün ve saatleriyle en uzun gecenin ölçüsünü almalısın; adaletten arta kalan gölgelerin miktarı ve ışıkların kaybettiği şeyin üçte biri daima ortadaki burca verilmelidir; bu pay tutulduğunda ilkinden yarım kat fazla olsun ve kendisi de sonuncudan o kadar eksik kalsın. Bütün zamanı parçalara böyle ayır. Üç burç bu güçlerle donanmıştır; fakat önceki ve ortadaki sayının toplamı birleşip sonraki yıldızlara geçecektir; şöyle ki, kış vaktinde gece şayet gündüzden altı saat daha uzunsa, Oğlak ışıkları yarım saate çıkarsın ve Kova kendi payına bir saat alıp önceki toplama eklesin; Balık ise kendisi için ancak öncekinin payından aldığı kadar bir zaman belirlesin ve üç saat tamamlandığında, ilkbahar vaktinde eşitlenmek üzere geceyi ve gündüzü Yünlü'ye [Not: Koç] devretsinler. Bölünmüş zaman altıda bir parçadan ilerlemeye başlar; birbirini izleyen burçlar güçlerini üç katına çıkarır ve sonuncular aldıklarını ikiye katlar. Böylece toplam günlere geri verilir, eşitlenen geceler faiziyle ödenir ve farklı bir kural altında kayan zamanlar kendi paylarından günlere yeniden boyun eğmeye başlar. Zira Koç, daha önce Balık'ın kendi adına alıp götürdüğü kadar saati gecelerden eksiltir; Boğa'ya bir saat verilir ve önceki kayıpları katlamak için İkizler yarım saat ekler. Böylece sonuncular ilklere uyar ve eşit güçlerle hem onlara en yakın parlayanlar hem de ortadaki yıldızlar aynı sayılır. [Ve mevsimleri değiştirmek için olağanüstü hareketler sergilerler.] Bu nöbetleşmeyle geceler kış burcundan itibaren alçalır, gündüzler yükselir ve yılın çemberi tersine döner,

[III.481] yaz gündönümü ağırkanlı Yengeç burcu altında gerçekleşirken; ve o vakit gece, kış gününü eşitler, uzun gün de gecenin sürelerini ve büyüdüğü gibi benzer bir hareketle geri döner. Bu yol dahi, sığlıklardan salınıp dünyaya iade edilen doğmakta olan yıldıza götürebilecektir. Zira gündüz vakti aranıyorsa, gün ışığının kaçıncı saati olduğuna bakacaksın ve bu sayıyı on ile çarparak kendi üzerine katlayacaksın; üstelik bu toplama beş daha ekleyeceksin, çünkü hangi saat olursa olsun göğün on beş derecesi yükselir. Bu sayı belirlendiğinde, Phoebus'un burçlar boyunca geride bıraktığı dereceleri de eklemeyi unutma. Bu toplamdan burçlar boyunca otuzar derece dağıtacaksın; ilk payı Phoebus'un ışıldadığı burca, ardından güneşi takip eden diğer burçlara vereceksin. Sonra tükenen sayı hangi burçta durursa veya toplamını ve adını hangi derecede bırakırsa, alevler arasından yükselen hem derece hem de suret o olacaktır. * 497a dereceleri içersin. Tek bir toplam elde ettiğinde, sayı tükenene dek her bir burç için ondan otuzar pay vereceksin; ve o sayı burcun hangi derecesine düşerse, insanın bedeniyle birlikte o derecenin doğduğuna ve gölgeler arasından dünyayı aynı anda gördüğüne inanmalısın. Böylece hızlı yıldızlar arasında bizzat dünyanın doğum ânını ve kesin bir yükselişle horoskopos'u (yükselen burcu) araman gerekecektir; ta ki ilk köşe noktası (cardine) altında kesin bir güvenilirlik sağlandığında, en yüksek göğün dorukları yanıltamasın, hızlı batışlar aldatmasın, temeller en dipte sabit dursun, [yıldızların gerçek batışları ve gerçek yükselişleri sabit kalsın] ve yıldızlar kendi güçlerine ve paylarına çekilsin. Şimdi burçlara, kendi aralarında bölünerek kendilerine has yıllara, aylara, kendi ışıklarına ve günlerin saatlerine uzanan kendi zamanları cinslerine göre geri verilecektir; bunlar aracılığıyla her biri kendine özgü güçlerini gösterir. İlk yıl, Güneş'in içinde parıldadığı burcun olacaktır, çünkü o dünyayı dolaşarak yıllık zamanları tüketir; bir sonraki ve diğerleri ardı sıra gelen burçları takip eder. Ay ayları verecektir, çünkü o aylık döngüsünü tamamlar. Ve horoskopos, ilk saatleri

[III.521] ve günleri kendi korumasına alır ve onları izleyen burçlara devreder. Doğa, yılı, kendine ait ayları, günleri ve bizzat saatleri burçlar aracılığıyla sayılmasını böyle istemiştir; öyle ki bütün zaman bütün burçlara bölünsün ve nöbetleşe burçlar aracılığıyla kendi hareketlerini çeşitlendirsin, döngüye geri dönen her birinin sırasını yürütsün. İşte bu yüzden çağlar boyunca şeylerin bu denli büyük bir uyuşmazlığı vardır, iyiliklerin altına kötülükler işlenmiştir, duaları gözyaşları izler ve kararsız talih tek bir çizgiyi korumaz; o denli birbirine karışmış akar ve hiçbir yerde durmaz, her şeyi herkes aracılığıyla değiştirerek güvenilirliğini yitirmiştir. Ne yıllar yıllarla ne aylar aylarla hiçbir yerde uyuşur, gün bizzat kendisini hep başka türlü arar ve hiçbir saate benzemeyen bir saat doğar; çünkü uçup giden çağın tüm sayılarına bölünmüş, kendilerine ait burçlara boyun eğen zamanlar birbirinden farklıdır; ve o an sırasıyla döndüğümüz burçlar nasılsa, canlıların hayatlarını ve başlarına gelenleri de öyle kılarlar. Bazıları içinse göğün doğan kıyısındaki burçtan, mucitlerin horoskopos diye andığı burçtan, çünkü günlerin saati o kısımdan çizilir, zamanlar ve burçlar aracılığıyla her türlü hesabın yürütülmesi; ayların, yılların, günlerin ve saatlerin tek bir baştan başlayıp izleyen burçlara aktarılması makbuldür; ve hepsi ortak bir kökenden doğsa da, kimi çemberi daha yavaş, kimi daha hızlı tamamladığından sıralarının farklı olması uygundur. Saat günde bir kez, gün ayda iki kez bütün burçlara gelir; ay yılda bir, yıl ise on iki güneş tamamlandığında bir kez gelir. Hepsinin aynı zamana denk gelmesi zordur; öyle ki bir burcun hem ayı hem yılı <hem günü hem saati aynı anda olsun: nizam kendine uymaz. Sıkça olur ki, yumuşak başlı bir burcun yılını sürenler,> daha sert bir burcun ayını geçirirler; eğer ay daha neşeli bir yıldıza rastlarsa, günün burcu kederli olabilir; talih günü kayırsa, saat daha çetin olabilir. Bu yüzden bütünüyle hiçbir şeye bel bağlamak doğru değildir; ne yıllar burçlara, ne aylar dönen yıllara, ne aydınlıklar aylara, ne de bütün saatler aydınlıklara; zira onlar kimi zaman fazlaca acele eder, kimi zaman gecikirler;

[III.561] ve kâh başkalarına eksik kalır, kâh hazır bulunur; günlerin değişen talihiyle kesintiye uğrayarak sırayla çekilir ya da geri döner ve zaman başka bir zamanda başkalaşır. Ve mademki her bir zaman diliminde hangi yaşam biçiminin ne zaman geleceğini, her bir yılın, her bir ayın, aynı zamanda saat ve günün hangi yıldıza ait olduğunu öğrettim; şimdi ömrün toplamını içeren diğer hesap, hangi burcun kaçar yıl verdiğinin rivayet edildiği aktarılmalıdır. Yıldızlar aracılığıyla yaşamın sonunu aradığında, gözetmen gereken ve sayılarla kaydetmen gereken hesap budur. Koç, iki kez beş yıl ve üçte biri eksiltilmiş bir yıl verecektir. Sen ey Boğa, iki yıl ekleyerek onu geçersin, fakat İkizler burcu seni bir o kadarla aşar; sen de ey Yengeç, iki kez sekiz yıl ve iki adet üçte bir verirsin; sen ey Nemea Aslanı, iki kez dokuz ve bunların altına üçte iki eklersin. Erigone (Başak) hem onu hem de üçte biri ikiye katlar; Terazi'nin yılları da Başak'ınkinden fazla olmayacaktır. Akrep, bağışlar sunan Aslan'ı dengeleyecektir. Kentaur'un (Yay) armağanları Yengeç'inkilerle aynı olacaktır. Ey Oğlak, eğer dört ay eklenmiş olsaydı on beş yıl verirdin. Kova yılları üçle çarpıp dört yapacak ve ömrü sekiz aya uzatacaktır. Balık, hem kısmet hem sınırlar bakımından Koç'a bitişiktir: güneşin sekiz ayı ile birlikte elli yıl bağışlayacaktır. Ömrün sonunu arayanlara hesap gizli kalmasın diye yalnızca burçların kesin yıllarını bilmek yetmez: göğün haneleri (templa) ve kısımları da kendi vazifelerini bilir ve yıldızların düzeni layıkıyla kurulduğunda, kesin bir ayrımla kendilerine özgü toplamları bağışlarlar. Fakat benim tarafımdan şimdi yalnızca hanelerin yasaları terennüm edilecektir; her yana dağılmış uzuvlarla karışmamış olan şeylerin maddesi tam olarak kavrandığında, az sonra her bir karışım kendi güçleriyle gelecektir. Ay, dünyanın yeryüzüne döndüğü yer olan birinci köşe noktasında iyi yerleşmişse ve doğmakta olan yükselişi tutuyorsa, iki eksiltilirse seksen yıla kadar uzanan bir süre elde edilir. Ancak en yüksek doruk altında durduğunda, bu sayıdan üç yıl eksilecektir. Batış, sayıdan bir olimpiyat (dört yıllık dönem) eksik olmasaydı, güneşin hareketlerinde iki kez kırk yıl açısından zengin olacaktı.

[III.601] Ve en dipteki temeller, ömre iki kez altı hasat eklenerek iki kez otuz yıl üzerinden sayılır. Daha önce doğmuş olan ve sağdaki trigon (üçgen açı) ise altmış yıl verir ve dört yılı ikiye katlar. Solda olan ve öne geçen burçları takip eden ise otuz yılı ikiye katlar, üzerine üç ekler. Ve doğan burcun üzerinde, ilk köşe noktasından sonra gelen ve artık en yüksek göğe en yakın olan üçüncü pay, üç kez yirmiyi ikiye katlar, üç yılı geri çeker. Ve eşit bir aralıkla aşağıda gelecek olan, armağanlarını elli kış boyunca tamamlar. Doğan horoskopos'un üstünde kalan yer ise, dönen güneşin onar vaktini dört kez geri çağırır, iki döngü daha ekler ve insanı genç bırakır. Yükselen köşe noktasının kıyısından önce gelen yer ise doğanlara yirmi üç yıl verecek, gençliği henüz goncasındayken güçbela tattırıp çekip alacaktır. Batışın üstündeki hane otuz yıllık süreleri geri verir ve bunlara üç eklenmiş olanın onda birini katar. Daha alttaki ise çocuğu yok edecektir; tamamlanan iki kez altı doğum günü, olgunlaşmamış bedenleri vakitsiz ölüme sürükleyecektir. Yine de her şeyden önce, karşıt kısımlarda yükselerek yerleşen ve göğü eşit bir ayrımla tutan burçlar akılda tutulmalıdır; bunlara dönence burçları (tropica) denir, çünkü yılın dört mevsimi bu burçlarda döner, düğümleri çözer, dönen köşe noktasıyla bütün dünyayı baştan başa değiştirir ve işlerin ve nesnelerin yeni biçimlerini getirirler. Yengeç, yaz kuşağının doruklarında parıldar, en uzun günü uzatır ve küçük bir geri çekilmeyle onu yok eder; ışıklardan ne kadar zaman çaldıysa, geceleri o kadar artırır: toplam hepsinde sabit kalır. O vakit Ceres'i (ekini) gevrek sapından koparmaya acele ederler, Campus (Mars meydanı) uzuvları çeşitli güreşlerle ovuşturur ve çalkalanan deniz ılık dalgalar halinde dermansızlaşır. O vakit kanlı savaşlar da vahşi Mars ile yürütülür ve kış İskitya'yı korumaz; kurak toprakla Germanya artık kaçar ve Nil tarlalara doğru kabarır. Phoebus, Yengeç burcuyla birlikte gün dönümünü yapıp en yüksek Olympos'ta döndüğünde işlerin hâli böyledir.

[III.641] Karşı tarafta Oğlak, uyuşuk kışı en kısa gündüzler ve en uzun gece vakitleri boyunca sürer; günü uzatıp karanlığı çözer ve sırayla bir eksilmeleri yönetir, bir vakitleri tamamlar. O vakit tüm kırlar kaskatı kesilir, deniz kapanır, ordugâhlar kurulur, terleyen kayalar kışın ortasına dayanamaz ve doğa tek bir yerde durup bir nebze dinlenir. Işıkları karanlığa denk kılan burçların, tesir bakımından buna çok yakın olduğu ve benzer hareketler getirdiği söylenir. Zira Koç, Yengeç yıldızlarına dönmekte olan Phoebus'u dönüşün başlangıcı ile sonu arasında sınırlar; ikiye bölünmüş dünyada uyumlu vakitleri birleştirir, sıraları tersine çevirir ve Terazi burcunca yenilgiye uğratılmış güne üstün gelmesini, gecelerin ise yaz dönemi Yengeç'inin yıldızlarına varıncaya dek boyun eğmesini buyurur. İşte ilk kez o zaman deniz uysal dalgalarla durulur ve yeryüzü türlü çiçekler açmaya cüret eder; o zaman davar ve kuş soyu bereketli otlaklarda aşka ve doğurmaya koşar, bütün koruluk ahenkli seslerle konuşur ve her bir yaprağa doğru yeşerir. Burcun doğası böylesi güçlerle devinir. Bunun karşısında, benzer bir talihle, günü ve geceyi eşit bir antlaşmayla süren Terazi parıldar; tek farkı, o zamana değin yenilmiş olan gecelere, kış gündönümü vakitlerine varıncaya dek kendi içinden galip gelmelerini buyurmasıdır. Ezilen salkımlardan koyu şıralar köpürür; sonbaharın ılıklığıyla gevşemiş toprak açılıp tohumları kabul ederken Ceres'i [Not: buğdayı] yarıklara emanet ederler. Bu dördü sanatta da güçlüdür; mevsimleri döndürdükleri gibi işlerin şu veya bu gidişatını da bükerler ve hiçbir şeyin ilk yerinde kalmasına izin vermezler. Fakat bu dönüşüm bütün şekiller boyunca eşit değildir; yıllık mevsimler burçların bütünüyle bükülmez. Terazi ile Koç sonbaharı ve ilkbaharı şekillendirirken, her iki mevsimde de tek bir gün geceyi kendine denk kılar; bütün Yengeç burcunda tek bir gün en uzundur ve Oğlak burcunda ona denk bir gece olduğu söylenir; geri kalan vakitler ise sırayla bir bastırır, bir geriler. Dolayısıyla dönence şekillerinde [Not: tropik burçlarda], dünyayı harekete geçiren, işlerin zamanını değiştiren,

[III.681] olup bitenleri yenileyen, kararları başka maksatlara saptıran, her şeyi tersine çevirip aksi yönde döndüren tek bir dereceye [pars] dikkat edilmelidir. Bazıları bu güçleri sekizinci dereceye yerleştirir; bazıları onuncu derecede olmasını uygun bulur; günlerin dizginlerini ve anlarını birinci dereceye veren bir yazar da eksik olmamıştır.

Kitap IV

[IV.1] Neden ömrümüzü böylesine endişeli yıllarla tüketir, korkuyla ve şeylere duyulan kör arzuyla kıvranırız; ihtiyarlığımızda bile bitimsiz kaygılarla, bir şeyler ararken ömrü heba ederiz ve dileklerimizin bir sonu gelmeksizin, asla yaşamayıp hep yaşayacakmış gibi davranırız? Herkes elindekiler bakımından daha yoksuldur, çünkü daha fazlasını ister; neye sahip olduğunu saymaz, yalnızca sahip olmadığını arzular. Doğa kendisi için azıcık bir kullanım talep ederken, bizler dileklerimizle büyük bir yıkımın maddesini yığarız; kazançlarla sefahati satın alır, sefahatle yağmalara yol açarız; servetin en büyük mükâfatı serveti saçıp savurmak mıdır? Gönüllerinizi serbest bırakın ey faniler, kaygılarınızı hafifletin ve bunca gereksiz yakınmayla hayatınızı tüketmeyin. Kader yönetir dünyayı, her şey kesin bir yasayla ayakta durur ve uzun çağlar belirli olaylarla işaretlenir. Doğarken ölürüz ve sonumuz başlangıcımıza bağlıdır. Zenginlikler ve krallıklar buradan akar; daha sık rastlanan yoksulluk da, yaratılanlara verilen yetenekler, ahlaklar, kusurlar, övgüler, kayıplar ve kazançlar da buradan gelir. Hiç kimse kendisine verilenden yoksun kalamaz, esirgenene sahip olamaz; bahtı kendi dilekleriyle zorla yakalayamaz ya da üzerindeyken ondan kaçamaz, herkes kendi payına düşeni taşımak zorundadır. Kader yaşamın ve ölümün yasalarını koymasaydı, alevler Aeneas'tan kaçar mıydı; tek bir adamın himayesinde Truva, bizzat kaderin içinde alt edilmeksizin galip gelebilir miydi? Yahut Mars'ın dişi kurdu sokağa atılmış kardeşleri emzirir miydi; Roma kulübelerden doğar mıydı; davar güdenler Capitolium tepelerine şimşekler taşır mıydı; Iuppiter kendi hisarına kapatılabilir miydi ve dünya tutsak edilmişken tutsakların eline geçer miydi? Ateşe gömülmüş Mucius, yaralarıyla muzaffer olarak kente döner miydi; Horatius tek başına, karşı koyan silahlarıyla hem köprüyü hem kenti aynı anda tutar mıydı; bir bakire antlaşmaları bozar mıydı ve üç kardeş tek bir adamın erdemi karşısında yere serilir miydi? Hiçbir ordu böylesine bir zafer kazanmadı, Roma tek bir adama bağlıydı ve dünya krallığı kurasını çekmişken yere serilmişti. Cannae'yi, surlara dayanan silahları, kaçışıyla büyük olan Varro'yu,

[IV.41] gecikerek büyük olan Fabius'u, senin gölünün ardından Trasimennus, yenebilecekken, boyunduruk altına giren yenilmiş Kartaca'nın hisarlarını, Hannibal'in bizim zincirlerimize vurulup düştüğünü sanarak soyunun tükenişinin cezasını gizli bir ölümle ödediğini nasıl anlatsam? Latium saflarını, Roma'nın kendi uzuvlarıyla savaştığını, iç savaşları, Marius'un karşısındaki Cimbri'yi ve zindanda yenilen Marius'u da ekle. Bunca kez konsül olan adamın sürgün edilmesi, sürgünden dönüp yeniden konsül olması, Libya harabelerine denk bir yıkım olarak onların yanı başında yatması ve Kartaca kentini temellerinden ele geçirmesi; kader vermeseydi bunu talih asla getirmezdi. Mithridates'in gücü alt edildikten, deniz geri alındıktan ve gezilen üç kıtadan hak edilen zafer alaylarından sonra, artık kendine denk bir başka Magnus yaratabilecekken, ey Magnus, seni Nil kıyısında ölüme götüren ve kazazede bir ateşin bedenini gömeceğini, kıyıya vurmuş bir teknenin tahta parçalarının sana odun yığını olacağını kim tahmin edebilirdi? Kaderin buyruğu olmaksızın böylesi bir değişimi kim yapabilir? Hatta gökten doğup göğe kabul edilen o kişi bile, iç savaşların silahlarını hakkıyla yatıştırıp muzaffer olarak toganın kanunlarını yönettiğinde, defalarca önceden haber verilen yaralardan sakınamadı; bütün senatonun gözü önünde, ihbarı ve isimleri sağ elinde tutarken, kaderler galip gelebilsin diye onları kendi kanıyla sildi. Yıkılan şehirleri, kralların mahvını, odunda yanan Kroisos'u ve Truva bile kendine odun yığını olamamışken sahildeki başsız Priamos gövdesini ne diye sayayım? Ya denizin kendisinden de büyük bir deniz kazası olan Kserkses'i? Ya akıtılan kandan sonra Romalılar için kurulan kralı; ateşten kapılan ateşleri ve tapınakları taşıyan o alevin bir adama boyun eğişini? Güçlülerin bedenlerine ne çok ani ölüm gelir, sonra kendileri yeniden kaçıp ateşler arasında dolaşır! Kimi bizzat mezardan kaldırılıp geri döndü; bunlara çifte yaşam nasip oldu, ötekilere ise bir tanesi bile güçbela düştü. İşte, hafif bir hastalık öldürür de daha ağırı geçip gider; hekimlik sanatı boyun eğer, aklın tecrübesi alt edilir; kaygılanmak zarar verir, hiçbir şey yapmamak iyi gelir; kötülüklerin ertelenmesi çoğu kez soluk aldırır; yiyecekler incitir, zehirler esirger. Oğullar babalarına benzemez ya da ana babalarını aşarlar, kendi mizaçlarını korurlar; talih onun üzerinden geçer,

[IV.81] ondan gelir. Biri aşkla kudurur, denizi yüzerek geçebilir ve Truva'yı altüst edebilir; diğerinin çehresi kanunlar yazmaya uygundur. İşte, evlatlar babayı katleder, ana babalar evlatları yok eder ve silahlanan kardeşler birbirini yaralamak için bir araya gelir. İnsanların savaşı değildir bu; böylesi büyük şeyleri harekete geçirmeye, kendi cezalarına ve parçalanacak uzuvlarına doğru sürüklenmeye zorlanırlar. Her çağın Decius'ları, her çağın Camillus'ları ve yenilmez zihniyle yenik düşen Cato'yu doğurmamış olması bundandır; işi yapacak malzeme boldur fakat yasa buna karşı çıkar. Yoksulluk daha kısa yıllara razı olmadığı gibi, ecel de uçsuz bucaksız zenginliklerle satın alınamaz; aksine Talih, kibirli çatıların altından cenazeyi kapıp götürür, en yücelere odun yığınını emreder ve mezarı diker. Bizzat krallara hükmeden bu krallık ne büyüktür! Dahası, erdem talihsiz, kötülük ise talihlidir; yanlış kararlar ödüllendirilir, basiret yanıltır; Talih nedenleri tartmaz, hak edenlerin ardından gitmez, ayrım gözetmeksizin herkesin üzerinde başıboş gezinir. Şüphesiz bizi zorlayan ve yöneten, daha büyük olan ve fani şeyleri kendi yasalarına çeken, doğanlara kendisinden gelen yılları ve talihin dönüşlerini bahşeden başka bir güç vardır. Çoğu kez vahşi hayvanların gövdelerini insanların uzuvlarıyla birbirine karıştırır; bu tohumdan doğmuş bir döl olamaz; nitekim bizimle canavarların ne ortaklığı olabilir ya da hangi zina böylesi bir canavarca günaha yol açabilir? Yıldızlar biçimleri yeniler ve gökyüzü yeni simalar katar. Nihayetinde, böyle bir şey yoksa, kaderin düzeni neden aktarılmakta ve her şeyin belirli vakitlerde geleceği neden ezgilerle bildirilmektedir? Fakat bu uslamlama ne bir cürmü savunmaya kalkışır ne de erdemi ödül olarak hakkı olan armağanlardan yoksun bırakır. Zira hiç kimse, öldürücü otlardan kendi iradeleriyle değil de belirli bir tohumla geldikleri için daha az nefret etmez; doğa meyveleri herhangi bir iradeyle değil de kendiliğinden verdi diye tatlı yiyeceklere daha az şükran duyulmaz. Böylece insanların meziyetlerinin şanı çok daha büyük olsun, çünkü bu övgüyü göğe borçludurlar; öte yandan kabahat ve ceza için yaratılmış günahkârlardan daha çok nefret edelim. Kötülüğün nereden kaynaklandığı fark etmez, onun kötülük olduğu kabul edilmelidir. Kaderi bizzat bu şekilde tartmak da kaderin bir parçasıdır.

[IV.121] [Bunu öğrettiğime göre, geriye şimdi belirli bir düzen içinde, kararsız ozanı dolambaçlı bir yoldan yıldızlara ulaştırabilecek göksel basamakları inşa etmek kalıyor.] Şimdi sana burçların mizaçlarını, belirgin tabiatlarını, meşgalelerini ve çeşitli hünerlerini sırasıyla anlatacağım. Koyun yapağısından yana zengin olan Koç, yününden soyulsa da her zaman yenilerinin umudunu taşır; ansızın gelen bir batış ile kutlu bir servet arasında gidip gelerek, büyürken düşer ve arzularının peşinde zarara sürüklenir. Mahsullerini halka sunar ve binbir hünerle kendisinden türlü kazançlar doğuran yünler verir: Kimi zaman kaba yünleri yumak yapmak, kimi zaman onları yeniden açmak, kimi zaman ince bir iplikle inceltmek, kimi zaman kumaş dokumak, kimi zaman da hiçbir kavmin onsuz varlığını sürdüremeyeceği, lüks olmasa dahi muhtaç olduğu çeşitli giysileri alıp kâr amacıyla satmak. Öyle büyük bir iştir ki bu, Pallas bizzat kendi elleriyle onu üstlenmiş, layık görmüş ve Arakhne karşısındaki zaferiyle kendisini yüce saymıştır. Koç burcu doğanlara bu meşgaleleri ve benzer hünerleri bahşeder; ürkek göğüslerinde kararsız yürekler yaratır, bunlar daima kendi övgüleriyle kendilerini satmak isterler. Boğa, kırsalı sade çiftçilerle donatır ve huzurlu bir emek gelir ardından; övgü mükâfatları değil, toprağın mahsulünü verir. Yıldızlar arasında boynunu eğer ve boyunduruğu bizzat kendi boynuna ister. Phoebus'un arabasını boynuzlarıyla taşıdığında yeryüzüne sefer ilan eder, uyuşuk tarlaları eski ekim düzenine çağırır, emeğin bizzat önderi olur; saban izlerinde yatıp kalmaz, toza toprağa göğsünü bırakmaz. Serranus'ları, Curius'ları o yetiştirmiştir; fasces'leri tarlalar arasından devretmiş ve diktatör onun sabanından çıkıp gelmiştir. Sessizce övülmeyi severler; ağır cüsseleriyle zihinleri ve bedenleri güçlüdür, alınlarının altında çocuk Cupido barınır. İkizler'den doğan meşgale daha yumuşak, ömür daha tatlıdır; türlü ezgilerle, seslerle ahenk bulan sözlerle, ince kaval borularıyla, tellere işlenmiş sözlerle ve içten gelen nağmelerle geçer: Emekleri bizzat hazdır. Silahlardan, borazanlardan ve kederli yaşlılıktan uzak durmak isterler; huzur içinde, aşkla dolu ebedi bir gençlik sürerler. Yıldızlara giden yolları da bulurlar; sayılarla ve ölçülerle

[IV.161] göğü tamamlarlar ve yıldızları arkalarında bırakırlar: Doğa zekânın ardında kalır ve her şeyde ona boyun eğer. Doğurgan İkizler bunca büyük icatlara yönelir. Yengeç, Phoebus'un en yüksek noktadaki akışından geri dönüp çevresinde dolandığı parıldayan dönüm noktasında [kardinal eksende], dünyanın mafsalını tutar ve ışıkları geri yansıtır. Zihnini sımsıkı tutan ve hiçbir şeyi boş yere harcamayan bu burç, çeşitli kazançlar ve kâr hüneri bahşeder: Yabancı mallarla şehirler arasında talih aramak, kıtlıktan doğan yüksek fiyatları kollayıp servetini rüzgârlara emanet etmek, dünyanın mallarını dünyaya satabilmek, bunca bilinmeyen diyarda ticaret bağları kurmak, başka bir güneşin altında yeni kazançlar aramak ve malların fiyatıyla birdenbire servet yığmak. Uyuşuk bir halde, talihe bağlanan hızlı yıllar dileyerek, uygun şartlar altında tatlı faizlerle zamanı satar. Zihni kurnazdır, kendi menfaati için savaşır. Kocaman Aslan'ın tabiatının ne olduğunu ve kendi burcunda doğanlara hangi hünerleri fısıldadığını kim sorgular? O daima yeni dövüşler, vahşi hayvanlarla yeni savaşlar hazırlar; ganimetle ve hayvan sürülerinin yağmasıyla yaşar. Onda doğanlar şu hevesi taşır: Gururlu kapı sövelerini postlarla süslemek, ele geçirilen avları evlerin önüne asmak, ormanları korkuyla dize getirmek ve yağmayla yaşamak. Kimilerinin de benzer ruhunu surlar dahi dizginleyemez; şehrin ortasında hayvan ağıllarına dalar gibi gezerler, kasap dükkânının önüne parçalanmış etleri asarlar, lüks sofralar için kıyım hazırlar ve ölümlerden kazanç sağlarlar. Zihinleri ani öfkelere ve kolay yatışmaya meyillidir, sebatkârdır ve temiz yüreklerindeki düşünceleri sadedir. Fakat Erigone [Başak] kimlerin doğuşunda ömür biçmişse, onların ahlakını ilme yöneltir ve yüreklerini hünerli sanatlarla eğitir; onlara servet biriktirmekten ziyade şeylerin nedenlerini ve güçlerini araştırma yeteneği verir. O, dile zarafet ve söz söyleme hükümranlığı katar; zihne ise, doğanın ne denli gizli nedenlerinde saklı olursa olsun her şeyi görebilen gözler bahşeder. Buradan hızlı bir kâtip çıkar; onun için tek bir harf bir kelimedir, işaretleriyle dili geride bırakır ve yeni kısaltmalarla konuşanın uzun sözlerini çarçabuk yakalar.

[IV.201] Kusurlar iyiliklerle birliktedir: Utangaçlık körpe yılları engeller; doğanın yüce armağanlarını zapt ederek dizginleyen Başak, ağızları öğretisiyle ve bağlarıyla sıkar. Doğurgan bir doğum da beklenmez (bir bakirede buna şaşılır mı?). Geceyi gündüzün süresiyle tartan Kıskaçlar [Terazi], olgunlaşan Bacchus'un bir yıl sonraki taze armağanlarıyla birlikte, ölçülerin kullanımını, şeylerin ağırlıklarını ve Palamedes'in güçleriyle yarışan bir doğumu bahşeder; o ki şeylere ilk kez sayıları, toplamlara adları vermiş, kesin bir ölçü ve kendine özgü şekiller koymuştur. Buradan doğan kimse yasa levhalarını ve yerleşik kanunları, hafif işaretlere asılı duran sözleri de bilir; neyin meşru olduğunu ve yasak olanı hangi cezanın izleyeceğini anlar, kendi eşiğinde halkın ebedi bir praetor'udur. Kanunları yeniden gözden geçirip kendi yasalarını koyan Servius, başka bir burç altında doğmuş olamazdı. Kısacası, şüphede kalan ve bir yöneticiye muhtaç olan ne varsa, Terazi'nin kefeleri sonuca bağlar. Kuyruğu şiddetli bir iğneyle silahlanmış olan Akrep, Phoebus'un arabasını kendi yıldızlarından geçirirken toprağı yarıp saban izlerine tohumları katar; savaşa can atan ruhlar, Mars'ın ordugâhlarını ve ganimetten çok kıyımdan haz alan, bol kanla sevinen bir zihin yaratır. Nitekim barış dahi silahlar altında sürdürülür: Dağ geçitlerini tutarlar, ormanları gezerler; kimi zaman insanlarla, kimi zaman vahşi hayvanlarla şiddetli savaşlar yaparlar; kimi zaman arenanın kumlarına kellelerini ve ölümlerini satarlar, savaşlar dindiğinde ise herkes kendine bir düşman arar. Kimileri de savaş temsillerinden ve silah oyunlarından hoşlanır (öylesine büyüktür dövüş sevgisi); boş vakitlerinde savaşı ve benzer sanatlarla üretilen her türlü uğraşı öğrenirler. Fakat çift tabiatlı Kentaur'un bedeninde doğma talihine erişenler, arabalara koşum vurmaktan, ateşli atları yumuşak dizginlerle yönetmekten, boydan boya kırlarda otlayan sürülerin ardınca gitmekten zevk alırlar; eski terbiyecileri bir yana bırakıp dört ayaklıların her türünü ehlileştirir, kaplanları yatıştırır, aslanın hırsını alır, fille konuşur ve onunla konuşarak böylesi devasa bir cüsseyi türlü gösteriler için insan sanatlarına uyarlarlar. Nitekim yıldızlar boyunca vahşi hayvan ile insanın bedeni birbirine karışmıştır

[IV.241] ve üstte yer alır, bu yüzden onlar üzerinde hüküm sürer. Yayılmış yayında gerili oklar taşıdığı için de uzuvlara güç, yüreğe keskinlik, hızlı hareketler ve yorulmak bilmez bir göğüs bahşeder. Vesta, ey Oğlak, senin ateşlerini tapınakların derinliklerinde besler: Hünerlerini ve meşgaleni buradan alırsın. Zira ateşe muhtaç olan ve vazifeleri için yeni alevler isteyen her ne varsa senin altında sayılmalıdır. Gizli madenleri araştırmak, toprağın damarlarında saklı servetleri ateşle eritmek ve gümüşten ya da altından işlenen her türlü maddeyi usta bir elle çoğaltmak senin sayendedir. Demiri sıcak ocakların eritmesi, tunca şekil vermesi ve ocakların Ceres'i tüketip pişirmesi, senin armağanlarınla yükselir. Yüzyıllar boyunca kış gündönümü payını koruyarak giysilere ve soğuğu kovan mallara heves katarsın; orada en yüksek doruklara uzanan geceleri geri çeker ve ışıkları geri çağırarak doğan yılı başlatırsın. Şeylerin değişkenliği ve zihnin sıkça değişip dalgalanması da bundandır; ve ilk parçası günahla karışık Venüs'e hizmet eder, ama ona eklenen balığın altındaki yaşlılık daha hayırlıdır. Kıvrık testiden pınar akıtan o genç Aquarius [Kova] da kendine yakın hünerler bahşeder: Yerin altındaki suları görmek, onları yeryüzüne çıkarmak, yönü değiştirilmiş dalgalarla bizzat yıldızları ıslatmak, lüks uğruna yeni kıyılar yaparak denizi yanıltmak, çeşitli göller ve yapay nehirler inşa etmek ve gurbetteki akarsuları evlere asmak. Suyun terbiye ettiği binbir sanat onun altında yaşar. Hatta dünyanın çehresini ve yıldızların yerlerini hareket ettirecek, yeni bir göğü bir küre içinde döndürecektir. Kova'nın soyu hiçbir vakit su yoluyla gelen ve pınarları izleyen işlerden usanmayacaktır. Bu yıldızdan yumuşak başlı bir nesil ve tatlı tabiatlar akar; yürekleri alçak değildir, kayıplara kolayca katlanırlar; servetleri ne eksik ne fazladır, tıpkı testiden akıp giden su gibi. İkiz Balıklar'ın son yıldızlarının dünyaya getirdiği kimselerin meşgalesi ise deniz olacaktır; hayatlarını engine emanet edecekler, gemiler yapacak veya gemiler için donanım hazırlayacaklardır.

[IV.281] ve denizin kendi kullanımı için arzuladığı her şeyi verirler. Sayısız zanaat doğar bundan, adlar nesnelere güçbela yeter, zira küçük bir teknenin bile pek çoktur parçaları. Buna bir de göklere erişen ve denizi semayla dize getiren dümen tutma merakını ekle. Kaptanın yer küreyi, ırmakları ve limanları, göğü ve rüzgârları iyi bilmesi, kâh çevik yekeyi bir o yana bir bu yana döndürmesi, tekneyi dizginleyip dalgaları savuşturması, kâh küreklere asılıp esnek kürek kollarını bükmesi gerekir. Dahası serilen ağlarla sakin denizi taramayı, avlanan halkları kendi kıyılarına dökmeyi yahut oltaları yemle, tuzağı sepetle gizlemeyi, hatta deniz savaşlarını, dalgalar üstündeki cenkleri ve denizin kanla kirlenmiş sularını da onlar verir. Bu burçlarda doğanların soyu bereketlidir, niyetleri dostanedir, hareketleri çeviktir ve ömürleri boyunca her şeyleri değişir. Kendi öz cevherleriyle hüküm süren on iki burç, doğanlara işte bu huyları, bu zanaatları bahşeder. Fakat hiçbir burç tek başına bütünüyle yetkin değildir, hepsi güçlerini eşit dereceler altında belirli burçlarla birleştirir; sanki göğün konukseverliğinde ortaklık kurar gibi, kendilerine pay ayıran burçlara kendi paylarını devrederler. Yunan kavimleri bu paylara dekanika [Not: dekanlar, dekanik bölümler] demiştir. Bu ad sayıdan gelir, çünkü otuzar dereceden kurulmuş olan burçlar üçlü bir kısmete göre ilerler, içlerinde toplanan burçlara onar derece bağışlarlar ve burçlar sırayla üçer burç tarafından mesken tutulur. Böylece doğa derin karanlıklar ardında gizli kalır; hakikat kör bir noktada ve nesnelerin sayısız dolambacındadır. Deneyim kısa sürede edinilmez ve gökyüzü kestirmeleri sevmez; aksine bir suret diğerinin karşısına dikilir, insanı yanıltır, kendi güçleri hakkında yalan söyler ve armağanlarını saklar. Bu karanlığı gözlerinle değil, derin bir zihinle dağıtmalı, tanrıyı dış yüzde değil, en derinde kavramalısın. Şimdi başka güçler yabancı burçlarda gizli kalmasın diye, hangilerinin hangileriyle ve hangi sırayla birleştiğini anlatacağım. Zira Koç ilk parçayı bizzat kendisine ayırır, ikinci pay Boğa’ya geçer, üçüncü pay İkizler’e kalır. Böylece burcun öteki burçlar arasında bölündüğü söylenir; ne kadar efendi kabul ettiyse o kadar güç verir.

[IV.321] Boğa’daki düzen başkadır, kendi burcunda hiçbir pay ona yazılmaz, ilkini Yengeç’e, ortadakini Aslan’a, sonuncusunu Erigone’ye [Not: Başak burcu] verir. Yine de doğası burç boyunca durur ve tek tek her paya kendi güçlerini katar. Terazi, İkizler’in ilk on derecesini alır, Akrep buna bitişik olanları; üçüncü pay Kentauros’undur [Not: Yay burcu], sayı bakımından hiçbir fark yoktur, sıra böylece akar. Yengeç ilk iki kez beşlik derecesini karşıtı olan Oğlak burcuna yöneltir; o dönüm noktasıyla kendisi de anıldığı için buna değer görür, çünkü bu nokta gün ışıklarını kış gölgelerine eşit kılar ve karşıt eksende akraba bir kanun taşır; ikinci payın ateşlerini Kova sularla kaplar, Yengeç’in son derecelerinde ise Kova’nın ardına Balıklar girer. Fakat Aslan, aynı üçgenin (trigon) kanunu uyarınca ortaklarını hatırlar, önder olarak Koç’u kabul eder, kare açıyla kendine bağlanan Boğa’yı alır; üçüncü pay İkizler’e verilir, altışar burçluk kıvrımlarla uzanan hat onlara da dokunur. Erigone en büyük payeyi Yengeç’e bahşeder, ilk parçayı ona ayırır; komşu pay ise komşun olan sana bırakılmıştır, ey Nemea Canavarı [Not: Aslan]; geriye kalan tek pay kendi burcuna aittir, küçümsenen bu hakka sahip çıkmasına izin verilir. Fakat Terazi bu örnekten hoşnut kalır, tıpkı kendisi gibi geceyi ve gündüzü farklı bir mevsimde eşit kılan Koç’u izler, zira Koç baharın boyunduruğunu dengeler, Terazi ise güz gölgelerini ışıklarla bir hizaya getirir. İlk payı kimseye bırakmaz, ardındaki komşu payı sonraki burca devreder; üçüncü payın toplamı Kentauros’undur. Akrep, Oğlak’ı ilk paya yerleştirmiştir, ikinci paya adını sulardan alanı [Not: Kova] efendi kılmış, son derecelerin ise Balıklar’ın payına düşmesini istemiştir. Gergin kirişle oklarını savurmakla tehdit eden okçu ise [Not: Yay] üçgen kuralı gereğince ilk payları Koç’a devreder, orta dereceleri Boğa’ya, en sonuncuları İkizler’e bağışlar. Oğlak nankörlük suçuyla lekeli kalmaz, iyiliğe karşılık verip Yengeç’i ağırlar, ağırlandığı gibi ve kendi başlangıcını ona sunar; bitişik payların Aslan’ın egemenliğinde olduğunu, son derecelerin ise Başak’a ait olduğunu söylerler. Ebedi pınarlardan ve akan testiden hoşnut olan Kova ise, kendi idaresinin ilk paylarını Terazi’ye bırakır,

[IV.361] hemen bitişiğindeki on dereceyi Akrep bizzat kendine ister; son dereceleri ise delikanlının burcunda Kentauros tutar. Artık geriye burçlar çemberini kapatan çift Balıklar kalır. Kendi sınırları içindeki ilk kullanımı Koç’a devrederler, orta on derecede ise sen kabul edilirsin, ey Boğa; artakalanı kendileri alır, gök kubbede en son döndükleri gibi, payın son parçası da onlara geçer. İşte bu düzen, gizlenen kâinatın kudretini açığa çıkarır, gökyüzünü daha fazla kısma ve yinelenen adlara böler ve feleği ne kadar sık bölerse o kadar iyi birleştirir. Bildik burç adları sakın seni yanıltmasın, burçlar fani insanlara görünüşlerini gizler, açığa vurmaz. Keskin zekânın bakışı daha derinlere gönderilmeli, bir burcun içinde başkası aranmalı ve birleşen güçler izlenmelidir; kim hangi burcun hangi derecesinde doğmuşsa onun huyunu taşır ve o burç altında doğmuş sayılır. Onar derecelik kısımlar boyunca bu doğa hüküm sürer. Aynı burç altında doğanların çeşitliliği buna tanıktır; tek bir burç altında doğan bunca binlerce canlı arasında bedenler sayısınca farklı huyların bulunması, yabancı burçlar yüzünden dışarıdan bir soya benzemeleri ve insanların ve hayvanların döllerinin birbirine karışıp akması bundandır. Şüphesiz varlıklar daha çok parçaya bölünerek birleşir ve kendi adları altında farklı kanunlar taşırlar. Ne Koç yalnızca yünleri sevecektir, ne Boğa sabanları, ne İkizler Musa’ları sevecektir, ne Yengeç ticareti, ne Aslan yalnızca avcı olacaktır, ne Başak öğretmen, ne Terazi ölçülerde kudretli olacaktır, ne Akrep silahlarda, ne Kentauros yabanıl hayvanlarda, ne Oğlak ateşte, ne delikanlının kendisi kendi sularında, ne de çift Balıklar denizlerde; aksine burçlar karışarak daha pek çok kuvvette birleşir. "Bana çok ve ince bir zahmete katlanmamı buyuruyorsun" dersin, "kolay bir akıl yürütmeyle ışığı görür gibi olmuşken zihnimi yeniden büyük bir karanlığa gömüyorsun." Aradığın şey tanrıdır, göğe tırmanmaya, fani bir kanunla doğmuşken kaderleri bilmeye, kendi göğsünü aşıp kâinata sahip olmaya kalkışıyorsun. Zahmet ödülün büyüklüğü kadardır, böylesi yüce şeyler emeksiz elde edilmez; yolun kıvrımlarına ve nesnelerin zincirine şaşma. İçeri kabul edilebilmiş olmak yeterlidir, gerisi bizim olsun.

[IV.401] Dağları kazıp deşmedikçe altın senden kaçacaktır, üzerine yığılan toprak zenginliklerine engel olacaktır. Mücevherler gelsin diye bütün dünya baştan başa aşılacaktır, taşların bedeli uğruna denizi ele geçirmek zahmet sayılmayacaktır. Kaygılı çiftçiler yıllık adaklarını tüketecektir, ve o aldatıcı tarlalar ne büyük emek isteyecektir! Rüzgârlarla kazanç arayacağız ve ganimet peşinde Mars’ı izleyeceğiz. Gelip geçici iyilikleri bu kadar çok istemekten utanmalı insan. Sefahatin de kendi savaşı vardır, mide kendi yıkımı için uykusuz kalır ve mirasyediler tükensinler diye sık sık iç çeker. Peki göğe ne vereceğiz? Her şeyi satın alacak değer nedir? Tanrının insanın içinde var olabilmesi için insan kendini adamalıdır. Doğanların huylarını işte bu kanuna göre kaydetmelisin. Onar derecelik sayılarla burçlara hâkim olan burçları ve her birine nelerin yerleştiğini öğrenmek yetmez; aynı zamanda burçların kendi parçalarına da bakmayı unutma, ister buzla kaskatı kesilmiş olsunlar, ister ateşle kavrulmuş, ister her ikisi de olmaksızın kısır kalsınlar, ister aşırı nemden, ister gereğinden az nemden bozulmuş olsunlar. Zira bütün burçlar karışık güçlerle ve türlü türlü bir dokuyla yükselir. Hiçbir şey birbirine eşit değildir. Karaların uzanışına bak, denize ve türlü kıyılar arasından akıp giden ırmaklara bak, kusur her yerde yaygındır ve övgüye değer olanla zarar veren iç içedir. Tıpkı bunun gibi çorak toprak verimli tarlaların arasına girer ve küçük bir sınırla aradaki düzeni birdenbire bozar; ve az önce denizin bir limanı olan yer artık koca bir girdaptır, az önce övülen denizin lütfu az sonra kaybolur; ırmak kâh kayalıklar arasından kâh ovalardan akar, ve yol açarak ya da arayarak koşar yahut geri döner. İşte göğün kısımları da burçlarda böyle çeşitlenir, bir burç diğerinden nasıl farklıysa kendi içinde de öyle çelişir ve bir anda güçlerini ve şifalı yararını esirger; bu derecelerden geçen her şey meyvesiz doğar, ya düşer ya da pek çok şikâyetle karışık iyilikler görür. İşte bu dereceleri kendi şiirimde işaret etmem gerekir. Fakat bunca sayıyı bir kural altında bu kadar çok aktarmaya, bunca dereceyi yinelemeye, bunca toplamı söylemeye ve birbirine denk durumlar boyunca anlatımın tarzını değiştirmeye kimin gücü yeter? <Hakikati şakırken, onların karşısına çıktığımız gibi> sert sözler koymaktan çekinir insan, böylece zarafet eksik kalacaktır,

[IV.441] Ve kulağın hor gördüğü emek boşa gider. Fakat bana düşen, şiir yoluyla kaderin yasalarını ve göğün kutsal hareketlerini buyruklar gereğince bildirmektir; bana düşen şekil uydurmak değil, yalnızca göstermektir. Tanrıyı göstermiş olmak fazlasıyla yeter, o kendi ağırlığını kendisi verecektir. Dünyanın sözlerle parıldaması reva değildir, çünkü o şeylerin kendisinden daha büyük olacaktır. Yalnızca şarkıya dökülecek olanları işaret edebilirse dilimizin payesi az sayılmaz. Yıldızlar boyunca lanetlenmesi gereken derecelerin hangileri olduğunu dinle. Koç'un dördüncü derecesi zarar verir, altıncısı da şifalı değildir; yedincisi ona denktir, onuncusu ve onuncuya eklenen ikincisi de; ve yedi ile dokuz toplamlarını ikiye katlayan dereceler; yirmi sayısına eklenen bir derece zarar verir, beşinci ve o çetin parçayı tamamlayan yedinci derece de. Boğa'nın dokuzuncusu fenadır, ona benzer onuncudan sonraki üçüncü derece ve onuncuya bağlanan yedinci derece; on biri iki kez ve on ikiyi iki kez işaret eden dereceler zararlıdır, ve on üçü ikiye katlayan, otuz sayısından iki eksilten ve sen, otuzuncu toplam. İkizler burcunda felaket getirir birinci ve üçüncü derece, yedincisi daha iyi değildir, üç kere beşincisi zararda ona denktir, yirmiden bir eksik olanı ve bir fazla olanı zarar verir, ve benzer bir zarar getirecektir yirmi beşinci, ve iki derece daha eklendiğinde ya da dört derece katıldığında. Yengeç'in ne birinci derecesi masumdur ne üçüncü derecesi, ne de altıncısı; sekizincisi de benzerdir, ve tamamlanan onuncudan sonraki birincisi felaket getirir, üç kere beşincisi de daha merhametli değildir; onuncudan sonraki yedinci ve yirminci keder taşır, ve buna eklenen beşinci, yedinci ve en sondaki yirmi dokuzuncu. Sen de ey Nemea Aslanı, ilk dokunuşunda korkutucusun, ve dördüncü derecede ezersin; iki kere beşincisi ve üç kere beşincisi şifalı gökten yoksundur, yirmi ikincisi de zarar verir; ardışık üç dereceden ve onları izleyen diğer üç dereceden sonuncusu bozar, ve otuzuncu derece birincisinden daha iyi değildir. Başak'ın ne birinci derecesi, ne altıncısı, ne onuncuya eklenen birincisi, ne dördüncüsü, ne de sekizincisi hiçbir zaman fayda sağlamaz; yirmi sayısına en yakın olanı ve dördüncüsü korkulmalıdır, ve üç kere onuncu parçayı kapatan son pay da. Ve Akrep Kıskaçları'ndaki [Terazi'deki] beşinci ve yedinci yıldız derecesi faydasızdır, ve onuncuya bağlanan üçüncü ve yedinci derece,

[IV.481] ve yirmi geçildikten sonraki dördüncü ve yedinci, ve sayıyı kapatan her iki derece, yirmi dokuzuncu ve otuzuncu. Akrep birinci derecede suçludur, üçüncü de ona denktir, ve altıncısı, onuncusu ve sana üç kere beşinci olarak işaret edilen, on biri ikiye katlayan ve yirmi beşinci olan, ve sekizinci sayıda durup dokuzuncuyu yakalayan. Eğer kaderin izin verirse, Yay'ın dördüncü derecesini seçme; sekizincisinden de kaçın; altı ya da sekiz iki kez geçildiğinde, ya da yirmi, göğün havası korkutucu sayılır, ve yine on ikiyi ya da on üçü getirdiğinde, ya da dört kere yediyi veya otuzu şekillendirdiğinde. Oğlak'ın yedinci derecesi de arzulanacak gibi değildir; dokuzuncusu ona uyar ve onuncuyu izleyip üçüncünün işaret ettiği, ve seni üç ya da bir eksilten, ey yirminci derece, ya da beşinci sayıyla artıran veya yedinci sayılan. Suyu döken Kova'nın ilk derecesi her zaman zararlıdır, ve tamamlanan onuncunun ardından gelen birincisi lanetlenmelidir, ve üçüncüsü, beşincisi ve dokuzuncu sayıda saklanan, ve yirmiden sonraki birincisi ve yirmi beşincisi, ve ona dört ekleyen yirmi dokuzuncusu. Çift Balıklar boyunca üçüncüsü, beşincisi ve yedincisi, on birincisi ve onuncuya bağlanan yedincisi korkulmalıdır; ve beşerli sayılara geri çağrılan beşinci ve ötesine iki toplam daha alan derece korkutucu sayılacaktır. Bu dereceler, ister soğukla ister ateşle, ister kurulukla ister aşırı nemle havayı kısırlaştırır; eğer azgın Mars ona ateşlerini fırlatırsa, ya da Satürn kendi buzunu, <veya Ay yakın topraklardan çektiği çiyi> ya da Güneş sıcaklıklarını saçarsa. Burçların derecelerini öğrendikten sonra dikkati elden bırakma: bazıları zamana göre değişir ve doğuş anında kendi güçlerini kazanıp daha sonra bunları salıverirler. Nitekim Koç, en yüksek dalgaların üzerinden kendini yükselttiğinde ve boynunu boynuzlarından önce eğip ilerlediğinde, kendi varlığıyla yetinmeyen yürekler doğuracak, yağmaya meyilli canlar verecek ve utanmayı yok edecektir: yalnızca cüret etmek hoşlarına gider. Nitekim kendisi de boynuzlarının üzerine öyle atılır ki, ya mahvolsun ya da yensin. Onları aynı yurtlarda sakin kaygılar içinde geçen yumuşak dinlenmeler hoşnut etmez, fakat daima bilinmeyen şehirleri aşmak,

[IV.521] yeni denizleri araştırmak ve bütün dünyanın misafiri olmak hoşlarına gider. Koç'un kendisi buna tanıktır, ki saydam denizi yara yara postuyla altın rengine bürümüş ve kaderi yüzünden kız kardeşinden yoksun kalan Phriksos'u sırtında Phasis kıyılarına ve Kolhis'e taşımıştır. Fakat doğan Boğa'nın ilk yıldızlarının yarattığı kimseler kadınsı bir edayla yürürler. Bunun sebebi uzakta aranmamalıdır, eğer sebepleri araştırarak doğayı sorgulamak günah değilse: Gökyüzüne geri geri gelir ve kızlarla doludur, Pleiades'in küçük kümesini bir yıldız olarak geri getirir. Buna kırların zenginlikleri de eklenir ve tosun, kendi çeyiziyle tersine çevrilmiş tarlaları sabanla donatır. Fakat İkizler'i deniz eşit bir payla ortaya çıkarıp örttüğünde, ilim hevesi verecek ve onları bilgili sanatlara yöneltecektir. Karanlık bir tabiat değil, tatlı bir zarafetle bezenmiş yürekler yaratır, sesin ve tınlayan kitharanın güzellikleriyle donatır, şarkı söyleme yeteneğini gönülle birleştirir. Fakat kara Yengeç karanlık bir bulutla taşındığında, ki orada Güneş'in ateşleriyle yanıp kül olmuş gibi ateş tükenir ve yoğun bir karanlıkla yıldızı karartır, doğanların gözleri körelecektir ve kader dünyaya gelenlere çifte ölüm verecektir: her biri hem yaşar hem de kendini mezara taşır. Eğer Aslan birine açgözlü ağzını en yüksek dalgalar arasından uzatırsa ve açık çeneleriyle gökkubbeyi tırmanırsa, o kişi babasına ve oğullarına karşı suçlu duruma düşecek, kendi kazandığı serveti miras bırakmayacak ve mal varlığını kendi içine gömecektir. İçini öyle bir açlık ve öyle uğursuz bir yemek arzusu sarar ki, kendini yiyip bitirir ama asla doymaz, cenaze ve mezar parasını ziyafetlere çağırır. Başak yükselirken, ki o eski çağları adaletle yönetmiş ve yine o çağlar çökerken oradan kaçmıştı, en yüce iktidar boyunca ulu mevkiler bağışlar, yasaların ve kutsal hakkın yöneticisini verecektir, o ki kutsal bir iffetle tanrıların tapınaklarına hürmet eder. Fakat sonbahar Kıskaçları [Terazi] yükselmeye başladığında, Terazi'nin eşitlenmiş ağırlığı altında doğan kişi mutludur. Yargıç olarak hayatın ve ölümün terazisini tutacak, yeryüzüne boyunduruk vurup yasalar koyacaktır. Şehirler ve krallıklar ondan titreyecek, tek bir kişinin işaretiyle yönetileceklerdir ve yeryüzünden sonra göğün yasaları da onun olacaktır.

[IV.561] Akrep kuyruğunun en ucundaki ışıkları kaldırdığında, eğer o sırada yıldızlar elverişliyken doğmuş biri olursa, yeryüzünü şehirlerle çoğaltacak, öküzleri koşup eteğini toplayarak eğri sabanla surların sınırını çizecektir, ya da kurulmuş şehirleri yerle bir edip kentleri tarlalara çevirecek ve evlerin içinde olgun başaklar bitirecektir. Erdemi öyle büyük olacak ve erdemiyle birlikte gücü de. Yay da, ilk giysisiyle yeniden doğduğunda, savaşta parlak yürekler verecek, büyük zaferlerle göz alıcı bir fatih olarak onu atalarının kalelerine götürecek, yüksek surları bir dikecek, bir yıkacaktır. Fakat yaver giden talih işlere gereğinden fazla yüz vererek onun çehresini kıskanır ve alnına karşı alabildiğine amansız davranır. Savaşta dehşet saçan fatih, Trebia'yı, Cannae'yi ve gölü, kaçışından önce böyle bir suretle dengeliyordu. Kuyruğunun en sivri ucundaki son Oğlak, denizde askerliği, gemiyi idare etmenin çetin hizmetlerini ve ölümle arasındaki o ince çizgiyi buyurur. Eğer kutsal, temiz ve dürüst birini istersen, o sana ilk Kova yükseldiğinde doğacaktır. Gönül Balıklar'ın ilk derecelerine doğru ilerlemek istemesin, çünkü orada nefret verici bir gevezelik ve daima yeni kulaklara kötü sözler uyduran bir dilin zehri, halkın suçlamalarını iki dilli bir ağızla halka taşıma huyu verilir. Doğanlarda hiçbir güvenilirlik olmayacaktır, fakat en yüksek şehvet yanan gönle kor ateşlerin ortasından geçmeyi buyurur. Kuşkusuz Aphrodite [Cytherea], omuzlarında kanat taşıyan yılan ayaklı Typhon'dan kaçıp Babil'in sularına daldığında kendini bir balığa dönüştürmüş ve kendi ateşlerini pullu Balıklar'ın içine sokmuştur. Çift Balıklar altında doğan kişi tek başına olmayacaktır: bir erkek kardeş, tatlı bir kız kardeş ya da ikisinin annesi olacaktır. Şimdi gel ve farklı topraklara hükmeden yıldızları öğren. Fakat şeylerin genel şekli anlatılmalıdır. Gök kubbe dört parçaya bölünür: doğan güne, batan güne, öğle sıcaklarına ve sana, ey Helike [Büyük Ayı]. Aynı bölgelerden o kadar rüzgâr kopup gelir ve boşlukta birbirleriyle savaşırlar. Kuzey rüzgârı Boreas kutuptan sertçe hücum eder, doğu rüzgârı Eurus gündoğumundan kaçar, güney rüzgârı Auster öğle güneşini sever, batı rüzgârı Zephyrus ise batıp giden güneşi.

[IV.601] Bunların arasında, orta kısımlardan esen iki rüzgâr, adı değişmiş benzer bir soluk üfler. Yeryüzünün kendisi, yeryüzü dairesinin ortasını akışkan kucaklamalarıyla saran denizin çelengiyle çevrelenmiş olarak yüzer; karalar arasına çeken koylara kabul eder o denizi ki, kara batıdan içeri girip sağ yanda Numidialıları, sıcak Libya'yı ve bir zamanların büyük Kartaca'sının hisarlarını yıkar; kıvrımlı kıyıları sığ Syrtis körfezlerine doğru geri çekerek, yeniden Nil'e kadar uzanan düz dalgalarla yol alır. Boğazın solundaki sular İspanyol kavimlerini ve komşu topraklara tutunan seni, ey Gallia, ve sağdaki dalgaya doğru kıvrılan İtalya kentlerini, ta senin köpeklerine kadar, ey Scylla, ve doymak bilmez Kharybdis'e dek döver. Deniz bu kapıdan ilk kez fışkırdığında, açık İon denizine doğru yüzer, engin dalgalara yayılır; daha önce olduğu gibi sola dökülerek, Adria denizi adını alıp tüm İtalya'nın çevresini dolaşır, Eridanos'un sularını içer, deniziyle İllyria savaşını meneder, Epeiros'u ve ünlü Korinthos'u yıkar, Peloponnesos'un geniş kıyıları çevresinde uçar; yeniden sola doğru geri akar ve uçsuz bucaksız bir girintiyle Thessalia sınırlarını ve Akhaia topraklarını geçer. Buradan, delikanlının ve sulara gömülen kızın boğazına doğru derinden ve zorla itilir; Propontis'in boğazı, arkasında bitişik durup ona kaynak sağlayan Maiotis'e ve dalgalarına, açık Karadeniz'e bağlanır. Oradan denizci, dar boğazlara geri çağrılıp Hellespontos dalgalarına yeniden açıldığında, İkaria ve Aigaion denizlerini yarar; solda parıldayan Asya halklarına, oradaki yerler kadar çok zafer anıtına, sayısız kavme, dalgaları tehdit eden Toros Dağları'na, Kilikia halklarına, kavrulmuş Suriye'ye ve engin bir kavisle sulardan kaçan karalara hayran kalır; ta ki dalgalar boyunca bükülen kıyılar, Nil kıyılarında yeniden tükenerek Mısır'a dönene dek. Bu sınır çizgisi, ortadaki denizi karalarla kuşatır ve dalgaların akışını bu kumsallarla bağlar. Engin sulara dağılmış binlerce kara uzanır ortada. Libya denizinde Sardinya bir ayak izini andırır; Trinakria [Not: Sicilya], İtalya'dan koparılıp o denli uzağa çekilmiştir;

[IV.641] karşıdaki Hellas, Euboia dağlarına hayranlıkla bakar; Aigaion dalgalarında Girit, Gök Gürletici'yi [Not: Iuppiter] yurttaş edinmiştir; Kypros ise Mısır ırmağının dalgalarıyla dövülür. En büyük şöhretin yücelttiği bu karaların yanı sıra, daha küçük topraklarla da olsa denizden yükselen bunca kıyı, birbirine benzemeyen Kykladlar, Delos ve Rhodos, Aulis ve Tenedos, Sardinya kıyılarına komşu Korsika toprakları ve karalar dairesine ilk giren Okyanus'a boyun eğdiren Ebusus ile Balear adaları ve açık denizde yükselen sayısız kayalık ve dağ vardır. Deniz yeryüzünü kendine yalnızca bir taraftan, yarık boğazlarla açmış değildir; nitekim Phorkys, Okyanus'la daha pek çok kıyıya saldırmış, fakat yüksek dağlar onun tüm karayı sularıyla alt etmesini engellemiştir. Zira poyraz ile yazın parıldayan doğusu arasında, dar bir su yoluyla uzunlamasına içeri işleyen dalga hedefine ulaşır ve ancak o zaman geniş ovalara yayılarak Karadeniz'e benzer Hazar denizini oluşturur. Okyanus, tam öğle güneşinin altında da karalara benzer şekilde iki savaş açmıştır. Nitekim dalgalar Pers topraklarını tutar, suladığı yerlerden denizin adını çalar ve geniş bir daire çizerek yayılır. Pek uzakta olmayan uysal Araplara, türlü köklerin taze kokularını ve hoş nimetlerini sunan toprağa doğru deniz, mücevherli kıyılarını usulca döker ve deniz adını bu karadan alır. Bu ikisinin ortasında kalan o kara [Not: Afrika]... bir zamanlar silahların altında krallık edinmişti Kartaca, Hannibal Alpler'in hisarlarını ateşle ezdiğinde; Trebia'yı ve Cannae'yi ebedi mezarlarla doldurmuş, Libya'yı Latium kentlerine akıtmıştı. Buraya, gelecekteki savaşlara düşman olan doğa, türlü belaları ve canavarların çeşitlerini yığmıştır. Dehşet verici yılanları, zehirle dolup taşan ve ölüm saçan besinlerle yaşayan gövdeleri barındırır, toprağın yüzkaralarıdır bunlar; devasa fillere sahiptir; bu vahşi toprak, kendi cezasına bereketli olarak hırçın aslanlar doğurur, maymunların acayip doğumlarıyla eğlenir ve kurak kumlara çoraklıktan da beter musallat olur; ta ki Mısır'ın çiftçilerine varınca hükmünü bırakana dek.

[IV.681] Oradan Asya halkları ve her bakımdan zengin topraklar başlar: Altın taşıyan ırmaklar akar, deniz mücevherlerle ışıldar, kokulu ormanlar şifalı merhemler fısıldar; hakkında bilinenlerden daha büyük olan Hindistan, neredeyse ikinci bir cihan sayılan Parthlar, göğe yükselen Toros surları ve onun çevresinde türlü adlar taşıyan bunca kavim, İskit dalgalarıyla dünyaları ayıran Tanais'e [Not: Don Nehri], Maiotis gölüne ve Karadeniz'in hırçın sularına kadar uzanır. Kudretli Asya'ya doğa bu sınırı koymuştur. Geri kalanını ise, dalgalarda yüzen Iuppiter'i ilk karşılayan, boğayı çözen, onun aşk ateşini bırakmasına izin verip boyunduruğuna bağlanan Europe tutar. O tanrı, bu kıyıya genç kızın adını bağışlamış ve sevgisinin hatırasını bir unvanla kutsamıştır. Burası erler bakımından en büyük, hünerli sanatlarda en bereketli karadır: Sözleriyle krallık kurup çiçek açan Atina; bilek gücüyle Sparta; tanrılarıyla Thebai; ve Troya savaşının lütfuyla, tek bir kralıyla bile hanedanların önderi olan Pella; Thessalia, kudretli Epeiros ve komşu İllyria kıyısı; Mars'ı yurttaş edinmiş Thrake; ve kendi dölü karşısında hayrete düşen Germania; zenginliğiyle Gallia, savaşlarıyla en büyük olan Hispania; ve hepsinin doruğunda, her şeyin en büyüğü Roma'nın yeryüzüne hâkim kıldığı ve bizzat göğe bağlanan İtalya. Yeryüzü ve deniz işte bu sınırlara çağrılacaktır; tanrı bunları her bir burca göre kısımlara ayırmış, yeryüzü boyunca her birine kendi koruma krallığını vermiş, burçların üstün güçlerini gösterebilecekleri kendilerine has kavimler ve ulu kentler eklemiştir. Nitekim insan bedeni de burçlara göre paylaştırılmıştır; ortak bir koruma tüm bedene yayılsa da, bölünmüş uzuvlarda kendine özgü olarak belirir (çünkü Koç başa, Boğa boyna yerleşir; kollar İkizler'in buyruğundadır, göğüs Yengeç'in; kürek kemikleri seni çağırır, ey Nemea'lı [Not: Aslan], böğürler ise seni, ey Başak; Terazi kalçalara bakar, Akrep kasıklarda hüküm sürer; Yay uylukları, Oğlak dizleri sevmiştir; Kova bacakları savunur, Balıklar ise ayakları); tıpkı bunun gibi, her burç farklı toprakları kendi payı olarak talep eder.

[IV.721] Bu yüzdendir ki insan soyu türlü yasalara ve türlü beden yapılarına ayrılmıştır; kavimler kendilerine has renkle biçimlenir; uzuvlara dağılan ortak yasalar ve benzer madde, özel bir bağ ile damgalanır. Kızıl Germania devasa dölleriyle yükselir, Gallia komşu kızılla daha az boyanmıştır, daha sert Hispania sağlam uzuvları sıkılaştırır. Kentin babası Mars, Romalılara savaşçı çehreler giydirmiştir; Venüs ise Mars'a karışarak uzuvları güzelce dengeler; tenleri renkli halklar arasında ince zevkli Hellas, yüzünde jimnazyumu ve güçlü güreş alanlarını yansıtır; şakaklardaki bukleli saçlar Suriye'yi ele verir. Aithiopyalılar dünyayı lekeler ve üzerlerine karanlık dökülmüş insan kavimlerini karartır; Hindistan daha az kavrulmuş nesiller üretir; Nil ile yüzen Mısır toprağı, sulak ovalarında bedenleri daha hafif karartır; güneşe daha yakındır ve ılımlı bir orta yol tutar. Phoebus, Afrikalıların kumlu toz toprak içindeki diyarlarında halkları kurutur; Mauretania ise adını yüzünden alır ve bu unvanı kendi rengiyle taşır. Bunlara, bir o kadar ses tınısını, bir o kadar dili, yazgıya denk düşen adetleri ve yerel töreleri de ekle; benzer tohum altında ürünlerin kendine has türlerini, kentler boyunca türlü hasatlarla dönen Ceres'i ve her tohum kabuğunu eşit güçle doldurmayan başakları ekle; topraklara eşit armağan sunmayan, kimi tepelere başka, kimilerine başka üzümler döken seni de ekle, ey Bakkhos; ne de tarçın her ovada boydan boya biter; davarların farklı görünüşlerini, yaban hayvanlarının kendine has hallerini ve karaların çifte zindanına kapatılmış filleri de ekle. Göğün kaç kısmı varsa, o kısımlar altında o kadar dünya vardır; öyle ki burçlar belirli bölgelere ayrılmış olarak ışıldar ve altlarındaki kavimleri kendi tesirleriyle kuşatırlar. Yünlü [Not: Koç], göğün ortasında, güneşin geceyi ve gündüzü eşit kefede tarttığı yerde, Yengeç ile soğuk Oğlak arasında, ilkbahar mevsiminde burçlar edinmiş olup; genç kız dalgalara düştüğünde erkek kardeşini kıyılara taşıyıp bir zamanlar bizzat dize getirdiği denizi kendi kudreti altına alır.

[IV.761] ve yükünün hafiflediğine, sırtının ferahladığına ağladı. Komşu Propontis de ona hürmet edip tapınır, Suriye kavimleri de, geniş kaftanına bürünmüş, kendi giysisine dolanan Persis de, Yengeç burcuna doğru kabaran Nil ile sular altında yüzmesi buyrulan Mısır toprağı da. Boğa burcu elinde tutar İskitya dağlarını, kudretli Asya'yı ve ormanların zengin krallıkları olan narin Arapları. İskit yayları gibi kıvrılan Euxinus denizi, İkizler altında sana tapar, ey Phoebus; siz kardeşlere tapar Trakya ve en uçtaki, yalnız başına Hint topraklarını yarıp geçen Ganj. Yengeç ile kavrulur en çok ateşe sahip olan Etiyopyalılar, bunu tenlerinin rengi bizzat öğretir. Nemea Aslanı, İda Dağı'nın Anası'nın kulu olan Frigya'ya, Kapadokyalıların hırçın krallığına ve Ermenistan sırtlarına sen hükmedersin; zengin Bitinya ile dünyayı dize getirmiş olan Makedon yurdu sana hürmet eder. İffetli Başak'ın altında karada ve denizde bahtiyardır Rodos; dünyayı yönetecek olan önderi ağırlamış, tümüyle adandığı Güneş'in gerçek evi o vakit olmuştur, Sezar'ın emrinde yüce cihanın ışığını bağrına bastığında; İyonya kentleri, Dor kırları, kadim Arkadlar ve şöhreti dillerde dolaşan Karya da onundur. Kendi seçecek olsa, İtalya'ya hangi yıldız hükmetmeliydi her şeyi yönetenden, varlıkların ağırlığını bilenden, nihai toplamları belirleyip eğriyi doğrudan ayıran, mevsimlerin dengede durduğu, geceyle gündüzün eşitlendiği burçtan başka? Kendi Terazisi tutar Hesperia'yı; onun idaresinde kurulan Roma dünyayı ve hâkimiyeti elinde tutar, şeylerin sınırlarını çizer, kefelerine konan kavimleri bir yükseltir, bir alçaltır; onun altında doğan Sezar, kenti şimdi daha iyi kurmuş olup, kendi iradesiyle dengede duran dünyayı dizginler. Daha altta, Akrep burcu boyun eğmiş Kartaca'nın hisarlarını, Libya'yı, Mısır'ın böğrünü ve keskin kökünün gözyaşlarıyla bağışlanan Kirene kırlarını seçer kendine; gene de İtalya'nın dalgalarına bakar, Sardinya'yı ve denizlere saçılmış toprakları tutar elinde. Dalgalı denizle çevrili Knossos toprağı boyun eğer Yay burcuna, ve Minos'un oğlu bu çifte biçimli yıldıza bizzat çifte biçimli varır. Buradan ötürüdür ki Girit çevik oklara sahip çıkar ve burcun gerilmiş yaylarını taklit eder. Trinakria adası, dalgalar arasındaki kız kardeşinin ardı sıra

[IV.801] Trivia'nın buyruklarına uyar, aynı burcun altında kurulmuştur; İtalya'nın yanı başındaki, sığ bir derinlikle ayrılan kıyı da benzer kanunları izler, gök burcuyla bağını koparmamıştır. Sen, ey Oğlak, batan güneşin altında kalan ne varsa yönetirsin ve oradan soğuk Helike'ye [Büyük Ayı] uzanan yerleri, İspanya kavimlerini ve zengin Galya'nın beslediği nice milleti; yalnızca vahşi canavarlara layık bir ana olan seni de, ey Germanya, hem karanın hem denizin bu müphem burcu sahiplenir, dur durak bilmeyen medceziriyle denizi ve karaları izleyen burç. Fakat daha narin yaratılmış olan, çıplak uzuvlu Genç [Kova], ılık Mısır'a, Sur hisarlarına çekilir ve Kilikya kavimlerine, Karların komşu tarlalarına. Balıklar burcuna Fırat bağışlanmıştır; hani şu Typhon'dan kaçarken Venüs'ün sığındığı, sularda gizlendiği yer; ve Dicle ile Kızıldeniz'in parıldayan kıyıları. Uçsuz bucaksız nehir kıyılarıyla çevrili ulu bir toprak uzanır burada, Partlar ve çağlar boyu Partlarca dize getirilmiş kavimler, Baktra, Etiyopyalılar, Babil, Susa ve Ninova, sayısız suretleri sebebiyle adları güçlükle anılabilecek ülkeler. Toprak işte böyle bölünmüştür bütün yıldızlar arasında, yasalar da buradan kendi paylarına doğru çekilmelidir; zira burçlar arasındaki aynı bağları korurlar onlar da, ve gökte burçlar nasıl birleşir ya da nefretle birbirine direnirse, kimi zaman karşıt konumda, kimi zaman üçgen açıyla (trigon: burçlar kuşağında birbirine 120 derecelik açıyla duran üç burcun oluşturduğu bağ) bağlanarak, ve başka hangi neden onları türlü türlü hallere yöneltirse, topraklar da topraklara, kentler kentlere, kıyılar kıyılara öyle karşılık verir, krallıklar krallıklara zıt düşer; böylece herkesin kaçacağı yahut arayacağı bir yurt olacaktır, böylece güven umulacak, böylece tehlikelerden korkulacaktır, çünkü soyumuz yüce gökten inmiştir yeryüzüne. Şimdi bir de Greklerin adıyla tutulma burçları (ekliptik) nelerdir, onu kavra; bunlar sanki belirli yıllar boyunca yorulmuş gibi, bazen verimsiz bir durağanlıkla uyuşup iş görmez olurlar. Kuşkusuz uçsuz bucaksız zaman içinde hiçbir şey hep aynı kalmaz, çiçeklerini ebediyen koruyamaz ve tek bir düzeni sürdüremez; her şey zamanla değişir, yıllar geçtikçe başkalaşır; bereketli tarlalar da kendi ürünlerini vermeyi keser ve doğurmaktan takati tükenip durmaksızın mahsul vermeyi reddeder; buna karşılık, daha önce tohum tutmayan çorak topraklar, sonradan kimseden buyruk almadan taze vergiler sunar.

[IV.841] Sağlam bağlarla tutunan yeryüzü sarsılır ve toprağı çeker ayakların altından; cihan kendi içinde yüzer ve Okyanus, denizi kusup susamış gibi geri yutar, kendi kendine sığmaz olur. Vaktiyle kentleri böyle batırmıştı, insan soyunun tek varisi olarak geride yalnızca Deukalion kalıp tek bir kayalıkta dünyaya sahip olduğunda. Ve yine, Phaethon babasının dizginlerini ele geçirmeye kalktığında, kavimler alev alev yanmış, gökyüzü yangınlardan korkmuş, yanan yıldızlar bu görülmemiş alevlerden kaçmış ve tabiat tek bir mezara gömülmekten ürkmüştü. Her şey uzun zaman içinde böylesine değişir ve yeniden kendi özüne döner. Belirli bir vakitte burçlar da güçlerini kaybeder ve geri kazandıklarını yeniden kuşanırlar. Bunun sebebi açıktır, zira Ay hangi yıldızlarda tutulup kardeşinin ışığından yoksun kalmış ve gecenin karanlığına batmışsa, araya giren yer yuvarlağı Phoebus'un ışınlarını kestiğinde ve Delia [Ay] parıldamasını sağlayan o alışıldık ışığı çekemediğinde, bu burçlar da kendi yıldızlarıyla birlikte mecalsiz kalır, aynı anda bükülür, alışıldık kuvvetlerinden mahrum kalırlar ve sanki cenazesi kaldırılan Phoebele için yas tutarlar. Sebep bizzat adıyla kendini ele verir; eskiler bunlara tutulma burçları (ekliptik) demiştir. Fakat bunlar ikişer ikişer sıkıntı çeker, yan yana duranlar değil, birbirine karşıt konumda parıldayanlar; tıpkı Ay'ın kendi dairesinde ancak ve ancak Phoebus'un karşıt burçlarda koştuğunu görmediği vakit tutulması gibi. Gene de hepsi eşit sürede takatsiz kalmaz, kimi zaman bütün bir yıl bu tesir altında uzar gider, kimi zaman yıldızlar daha kısa yorgun kalır, kimi zaman daha uzun sürer ve kendi uğradıkları zeval ile Ay'ın sürelerini aşarlar. Ve her birine tayin edilen süre tamamlandığında, karşıt gökte parıldayan iki burç belirli bir menzilde çektikleri eziyeti doldurduğunda, o vakit bu düşüşlere komşu olan diğer iki burç sırayla bocalar, onlar ki yeryüzüne daha önce gelir ve yeryüzünü daha önce terk ederler, yıldızlar çarkına karşı koyup savaşmak için değil, cihan kendi dönüşünü nereye sürüklerse kendileri de oraya eğilsinler diye; ve yitip giden güçleri reddederler, ne öyle büyük lütuflar ne de benzer zararlar verirler. Konum her şeyi değiştirir. Fakat böylesine ince bir akıl yürütmeyle parıldayan cihanı araştırmanın ne faydası var, eğer her insanın zihni kendine karşı çıkıyor,

[IV.881] korku umudu yok ediyor ve göğün eşiğinden menediyorsa? "İşte," der, "tabiat dipsiz bir kuytuya gizlenmiş, ölümlü bakışlardan ve sinelerimizden kaçmaktadır; her şeyin kaderle yönetilmesinin ne faydası olabilir ki, kader hiçbir akılla görülemedikten sonra?" İnsanın kendi sitemleriyle kendine saldırmasının, Tanrı'nın dahi esirgemediği nimetlerden kendini mahrum etmesinin, tabiatın bahşettiği zihin gözlerini kapamasının kime ne faydası var? Göğü açıkça görüyoruz, göğün armağanlarını neden görmeyelim? İnsan zihni kendi öz mekânından ayrılabilir, cihanın en derin varlıklarına kadar inebilir, kendi tohumlarıyla böylesine muazzam bir kütleyi bir araya getirebilir, göğün doğurduğu şeyleri kendi besinleriyle taşıyabilir, en uçtaki denizi izleyip havada asılı duran yeryüzünün katmanlarına girebilir ve bütün dünyada yaşayabilir. [Ve gecenin sırrını öğrenmek için daha ne kadar büyük bir pay kaldığını.] Tabiat artık hiçbir yerde saklanmıyor; onu baştan başa gördük, fethettiğimiz cihana sahip çıkıyoruz; onun bir parçası olarak yaratıcımızı açıkça görüyor ve doğmuş varlıklar sıfatıyla yıldızlara yaklaşıyoruz. Göğsümüzde bir tanrının yaşadığından, canların göğe geri döndüğünden ve gökten geldiğinden şüphe duyulur mu hiç? Hava, en yüce ateş, toprak ve denizden oluşan bütün bir maddeden kurulmuş olan cihan, her yana yayılarak her şeyi yöneten bir akıl için bir konaksa, bizim içimizde de dünyevi nasibin bedenleri, her şeyi yöneten ve insanı çekip çeviren zihin için kanla dolu canlar bulunmaz mı? Cihanı tanıyabiliyorsa insanlar, buna ne şaşmalı, mademki cihan onların kendi içindedir de her biri küçük bir surette tanrının birer numunesidir? Yoksa insanların gökten başka bir yerden doğduğuna inanmak caiz midir? Diğer bütün canlılar serilmiş yatar toprağın üzerinde, yahut sulara gömülmüştür ya da havada asılı durur; hepsinin tek bir derdi vardır, karın, şehvet ve zevk, yalnızca cüssesiyle güçlü bir beden ve uzuvlardan ibaret bir varlık; ve akıl bulunmadığı için dilleri de serbest bırakılmıştır. Yalnızca bu evlat, her şeyi yöneten bu varlık, şeyleri gözlemeye, konuşma yetisine, kavrayışlı bir zihne ve türlü sanatlara eriştirilmiştir; o kentlere çekilmiş, toprağı ehlileştirip mahsule alıştırmış, vahşi hayvanları tutsak etmiş, denize yollar döşemiş, tek başına dorukta durmuştur.

[IV.921] Başını dik tutup bir fatih gibi yıldızlı gözlerini yıldızlara çevirir, Olympos'a daha yakından bakar ve Iuppiter'i araştırır; tanrıların yalnızca görünen çehresiyle yetinmeyip göğün derinliklerini de inceler ve kendine hısım olan o gövdenin ardından giderek yıldızlar arasında kendini arar. Kuşların ve titreyen kurban ciğerlerinin sıkça kazandığı o güveni, böylesine yüce bir varlık için talep ediyoruz. Kutsal işaretlerden anlam çıkarmak, hayvanların ölümlerine ve kuşların ötüşlerine dikkat etmekten daha mı değersizdir? İşte bu yüzden bizzat tanrı, göğün yüzünü dünyadan esirgemez; kendi çehresini ve gövdesini açığa vurur, daima dönerek kendini zihinlere işler ve sunar; ta ki gereğince tanınabilsin, izleyenlere nasıl bir yol izlediğini öğretsin ve onları kendi yasalarına uymaya mecbur bıraksın. Evrenin kendisi ruhlarımızı yıldızlara çağırır ve gizlemediği için yasalarının saklı kalmasına izin vermez. Görülmesine izin verilen bir şeyin bilinmesini kim günah sayabilir? Küçük bir göğüste taşıyorsun diye kendi güçlerini hor görme; onda etkili olan şey sonsuzdur. Nitekim az bir miktar altının ağırlığı, değerce çok sayıdaki tunç yığınlarını geride bırakır; nitekim bir taş noktacığı olan elmas, altından daha kıymetlidir; nitekim küçücük bir gözbebeği bütün göğü baştan başa görür ve en büyük şeyleri seyrederken gözlerin gördüğü o alan ufacıktır; nitekim ruhun ince kalbin altına yerleşmiş makamı, daracık bir sınırdan bütün bedene hükmeder. Maddenin ölçüsünü arama; ağırlığın değil, aklın sahip olduğu güçleri kavra, akıl her şeyi fetheder. İnsana ilahi görüşlerin bağışlandığından kuşku duyma; insan artık bizzat tanrılar yaratmakta, göklere tanrısal kudret göndermektedir ve gökyüzü yüce Augustus'un hükümdarlığında daha da büyüyecektir.

Kitap V

[V.1] Burada bir başkası yolculuğuna son verir, beş gezegenin karşıt yönde ilerleyen tanrısal güçlerinin, dört atlı arabasıyla Phoebus'un ve iki atlı arabasıyla Delia'nın tersine hareket ettiği burçları anlattıktan sonra eserini daha fazla genişletmezdi; gökten geri dönerek iniş yolunda aradaki ateşleri, yani Saturnus'un, Iuppiter'in, Mars'ın ve Güneş'in, onların altında ise Venus'ün ve Maia'nın oğlunun ardından gezinen seni, ey Ay, boydan boya geçerdi. Oysa evren, bir kez o göksel arabalara binmeye cesaret edip dorukları aşarak en yüksek zirveye ulaştığım için, bana acele etmemi, bütün yıldızların çevresinde dolaşarak tüm göğü baştan başa katetmemi buyuruyor. Buradan ulu göğün en büyük parçası Orion, kahramanların şimdi bile yıldızlar arasında yelken açan gemisi, nehirlerin geniş kavisler çizerek dolanan kıvrımları, korkunç ağzı ve pullarıyla canavar Balina, Hesperidlerin ve zengin altının uyanık bekçisi, bütün dünyaya yangınlar taşıyan Köpek ve Olympos'un adağını yerine getirdiği tanrılar sunağı beni çağırıyor; öte yandan iki Ayı'nın arasından süzülen Yılan, arabasını unutmayan Arabacı, kağnısıyla Bootes, Ariadne'nin tacının göksel armağanları, nefret edilen Medusa'yı tırpanıyla yenen muzaffer Perseus, kızı Andromeda'yı kurban eden baba Cepheus ile karısı, yıldızlı At'ın uçtuğu yer, hızlı Ok ile yarışan Yunus, kuş kılığına bürünmüş Iuppiter ve bütün gökte oraya buraya kayan diğer tüm yıldızlar sesleniyor. Bunların hepsini kendi güçlerine göre, doğuşlarında ve sulara battıklarında neye muktedir olduklarını ve on iki burcun her birinin hangi derecesinde yeniden doğduklarını tek tek ezgilerle anlatmalıyım. Sürünün erkeği ve denizin fatihi olan, bedeninin bir kısmını geride bırakıp oraya hem adını hem yükünü veren, postunu bile ardında bırakan Koç; Medea'nın Kolkhis'ini ve büyü sanatlarını Iolkhos'a getiren ve dünyaya zehirler saçan o varlık, şimdi bile Argo gemisini sanki yelken açmış gibi yanı başında, sağ yanından yıldızlar boyunca sürüklemektedir. Ancak Boynuzlu Koç çehresini dört derece yükselttiğinde, geminin kıçı ilk kez kendi ateşleriyle parıldamaya başlar. Bu burç yeryüzünde yükselirken doğan her kim olursa olsun, bir geminin kaptanı olacak, dümene sımsıkı sarılıp karayı denizle değiştirecek, rüzgârların peşinden

[V.41] kaderini arayacak ve donanmalarla bütün enginliği aşmak, başka mevsimleri ve derin Phasis'i görmek, kayalıklara doğru koşan Tiphys'i geride bırakmak isteyecektir. Böyle bir yıldız altında doğan insanların doğumunu ortadan kaldırırsan, Troia savaşını, kanla yola çıkan ve kıyılara vuran donanmayı da ortadan kaldırmış olursun; Xerxes Pers ordusunu dalgalara süremez, denizi bir yol yapıp onu gemileriyle örtemezdi; yenilgiye uğrayan Salamis, Syrakousai'da Atina'yı batırmazdı, Kartaca mahmuzları bütün denizde yüzmezdi ve iki yana bölünmüş dünya ile göğün kaderi Actium körfezi sularında yüzüp dalgalanmazdı. Bu yıldızların kılavuzluğunda donanmalar bilinmez denizlerde seyreder, toprak kendi içine kapanmaktan kurtulur ve bütün dünya, türlü türlü ihtiyaçlar uğruna rüzgârlarla birbirine bağlanır. Fakat sol yanın onuncu derecesinden yükselen, ulu Olympos'u kucaklayan o en yüce Orion, yeryüzünün üzerinde parıldayıp göğü ardınca sürüklediğinde ve gece sahte bir gündüz yaratarak kara kanatlarını topladığında; usta ruhlar, çevik bedenler, göreve hazır kıvrak bir zihin ve her türlü meşgalede yorulmak bilmez bir gayretle çarpan yürekler var edecektir. Böyle biri koca bir halka denk olacak, bütün şehirde yaşayacak, kapı eşiklerine koşturup sabahleyin herkese aynı selam sözünü taşıyan ortak bir dost olacaktır. Fakat Koç burcu on beş dereceyi tamamlayıp yerden yükseldiğinde, soğuk Boreas'ın keskin kuzey rüzgârlarıyla bastırdığı yerde Arabacı, boyunduruğunu sulardan ilk kez kaldırır ve yokuşun dibinden tekerleklerini harekete geçirir. O, yeryüzündeyken bir sürücü olarak sevdiği ve gökyüzünde de sürdürdüğü sanatları kendi yeteneğiyle bahşedecektir; hafif arabasında ayakta durup köpüklü, dişli gemlerle dizginlenmiş dört atın başını yönetmek, atların azgın gücünü bükmek ve dar bir kavisle onları dizginlemek; kapılar sürgülerinden kurtulup açıldığında ise vahşi atları kamçılamak, öne eğilip uçarcasına gidenlerin önüne geçmek, rüzgârları toynaklarıyla alt eden hafif tekerleklerle pistin yüzeyine güçbela değmek ya da en öndeki safları tutup çaprazlama kurnazca manevralar yapmak, rakibinin önüne geçip geciktirerek bütün pisti ona kapatmak veya kalabalığın ortasından,

[V.81] kimi zaman alana güvenip sağdaki dönüşlerden gitmek, kimi zaman da keskin dönüş taşının dibinden koşup şüpheli umudunu son ana kadar askıda tutmak. Ayrıca binici, yıldızın etkisiyle koşan hayvanların sırtını birbiri ardına değiştirebilecek, ayaklarını sağlamca basıp atların üzerinden uçarcasına geçerek koşan bineklerin sırtında hünerler sergileyecektir; ya da tek bir ata binip kimi zaman silah kuşanacak, kimi zaman da uzun pist boyunca koşarken ödülleri toplayacaktır. Böylesi bir uğraştan doğan ne varsa ona sahip olacaktır. Yeryüzünde göğü taklit eden, köprüler kurup dört atlı arabasını havada sürerek evrenin gürültüsünü çıkardığını sanan, bizzat Iuppiter'i yeryüzüne getirdiğine inanıp şimşekler taklit ederken gerçek şimşeği tadan ve gönderilen ateşlerin ardından giderek ölümle Iuppiter'i öğrenen Salmoneus'un bu yıldızdan doğduğu kabul edilebilir. Uçan burçlar arasından geçerek göğe yol açan, gökyüzünün ova, karaların ve denizin ayaklarının altında kaldığı ve koşusunun hiçbir iz bırakmadığı Bellerophontes'in de bu yıldızdan doğduğuna inanabilirsin. Doğmakta olan Arabacı'nın suretini bu niteliklerle kaydetmelisin. Koç burcu doğuşunun derecesini iki katına çıkarıp yirmiye vardığında, kuzey rüzgârının sağdan estiği yerde Oğlaklar titrek çenelerini uzatmaya ve sert tüylü sırtlarını nihayet yeryüzüne göstermeye başlarlar. Buradan asık suratlı bir mizacın şekillendiğini, çatık kaşlı Catoların, benzer bir sertlikle kendi kanını döken Torquatus'un ve Horatiusların erdemlerinin doğduğunu sanma. Bu yük bu burca göre fazla ağırdır; haşarı Oğlaklar böylesi yüce şeylere uymaz; onlar hafiflikten hoşlanır, şehvet dolu göğüslere damgasını vurur; kolay oyunlar ve çevik bir canlılık uğruna ter dökerler; gençliklerini daldan dala konan aşklarda tüketirler; onları yaralanmaya asla erdem değil, çoğu zaman şehvet sürükler ve bu utanç verici zevk ölüm pahasına bile olsa satın alınır; yenilgiye uğramak onlar için en küçük kötülüktür, çünkü suç işlemekte herkesi geçerler. Ayrıca doğanlara sürü otlatma uğraşını verirler ve kavalını boynundan eksik etmeyip ezgileri dudaklarının arasında sırayla gezdiren kendilerine has çobanlar yaratırlar. Fakat Yünlü Koç'un yirminci derecesine yedinci derece eklendiğinde Hyadlar yükselir. Bu zamanda doğanlar hiçbir huzurdan hoşlanmaz, hiçbir dirlikten tat almazlar; aksine halkı, kalabalığı ve olayların kargaşasını ararlar. Ayaklanma ve gürültü onlara zevk verir; Gracchusları örnek alıp kürsüleri ellerinde tutarak

[V.121] Rostra'yı, Kutsal Dağ'ı ve seyrek Quirites'i [Not: Roma yurttaşları] arzularlar; barışın savaşlarını onaylar, kaygılarına besin sağlarlar; kirli kırlarda murdar sürüleri güderler; Laertes oğlu Odysseus'un sadık domuz çobanını doğuran da onlardır. Hyades yıldızları yükselirken bu tür mahluklar meydana getirir. Koç'un son kısmı çemberden dışarı sürüldüğünde, ki o kısım bütün Koç'u yeryüzüne gösterir ve sulardan çıkarır, önden giden Oğlaklar'ı gözeten Olenuslu Keçi [Not: Capella], sağ yanı olduğu üzere soğuk kutuptan yıldızlarıyla yükselir; o ki ulu Jüpiter'in hizmetkar anasıdır. Gök gürleten Tonans'a sadık besin vermiş, onun ağzını açmış bağrını sütüyle doldurmuş ve şimşeklerine layık güçler bahşetmiştir. Bundan ötürü ürkek zihinler, gürültüler karşısında titreyen ve sudan sebepler yüzünden telaşa kapılan yürekler doğar. Bunlarda ayrıca, dağlarda taze çalılar arayan ve otlarken daima daha ötelere gitmekten zevk alan keçiler gibi, bilinmeyeni görme arzusu doğuştan vardır. Boğa, tersine dönmüş yükselişine doğru baş aşağı yükseldiğinde, altıda birinde [Not: 5. derecede] ışık yarışındaki kardeşleri, Ülker'i [Pleiades] peşinden sürükler. Onların esintisiyle, Bakkhos ile Venüs'ün ardınca gidenler, şölenler ve sofralar üzerinde küstahlaşan yürekler ve iğneleyici nükteyle tatlı kahkahalar arayanlar cömert ışığa doğarlar. Onların kaygısı daima kendi bakımları ve zarif çehreleri olacaktır: Dalgalı saçları lüle lüle dökmek, yahut bağlarla geriye toplamak, tepede sık buklelerle biçimlendirmek, takma saçlarla başı değiştirmek, gözenekli ponza taşlarıyla kıllı uzuvları pürüzsüzleştirmek, erkeklikten nefret edip pürüzsüz, yuvarlak kollara özenmek. Kadınsı giysiler, ayaklara işe yarayan değil gösteriş sunan örtüler ve yapmacık, narin adımlar hoşlarına gider. Doğalarından utanırlar; göğüslerinin altında kör bir hırs barınır ve bu illeti erdem adıyla överler. Sevmek onlara asla yetmez: Seviliyor görünmeyi de arzulayacaklardır. Şimdi ise Kardeşler'in [İkizler] kardeş yıldızlarını göğe taşıdığı ve denizin en üst yüzeyinde yüzdüğü sırada, yedinci derecesi Tavşan'ı [Lepus] yükseltir. Bu yıldız altında doğanlara doğa neredeyse kanatları ve uçan kanat çırpışlarını bahşetmemiştir: Rüzgarları andıran uzuvlarında öyle bir çeviklik olacaktır. O, koşu alanından çıkış kapısı açılmadan önce zaferle ayrılacaktır;

[V.161] o, hızlı bir hareketle sert boks eldivenlerinden sıyrılacak, savrulan yumruklardan bir hafifçe kaçacak, bir yumruk indirecektir; o, kaçan topu çevik ayağıyla geri çevirecek, ayaklarıyla ellerin açığını kapatacak, dengesiyle oyunlar yapacak ve oynak kollarıyla art arda darbeler savuracaktır; o, pek çok toptan bir sağanak altında bedenini sarıp gezdirecek, avuçlarını bütün bedeni boyunca başıboş gezdirecek, böylece koca küreleri tutup kendi kendine yeniden oyuna sokacak ve sanki eğitilmişler gibi kendi çevresinde uçuşmalarını buyuracaktır. Kaygılar karşısında uyanık durur, gayreti uykuyu yener, tatlı boş vakitlerini türlü oyunlarla geçirir. Şimdi Yengeç'e komşu olanları terennüm edeceğim; onun sol yanında Boğazlar [Iugulae, Orion'un başı] yükselir. Onların esintisi altında doğanlar, uzaklardaki alevlerle yanan ve ölümüyle annene olan borcunu ödeyen seni tazim ederler ey Meleagros; senin hayatın katledilmenden önce de yavaş yavaş gömülmüştü; ve Atalanta'nın işlerine girişmeyi, Kalydon kayalığında savaşan, erkekleri alt eden ve ilk yarayı açarak bir bakireden beklenenden fazlasını yere seren o kızı görmüş olmayı yüceltirler. Ve Aktaion'un ormanlarda hayranlık uyandırdığı ve köpeklere taze av olmadan önceki haline onlar da kapılırlar; ağlarla ovaları, korkuluklarla dağları kuşatırlar. Aldatıcı çukurlar ve tutucu kementler hazırlarlar; koşan yabanıl hayvanları tuzakların köstekleriyle bağlarlar yahut köpeklerle ve demirle katledip avlarını geri getirirler. Kimileri de denizde türlü türlü yabanıl yaratıkları yakalamaya, kör derinliklere batmış canavarların bedenlerini kıyı kumlarına sermeye, boğazlarda korkunç denizi savaşa kışkırtmaya, atılan ağlarla akıp giden nehirleri süzmeye ve hiçbir iz bulunmayan yerde belirsiz avların peşine düşmeye heves eder; zira kara lükse yetmez olmuştur, mide yeryüzünü hor görür ve Nereus'un bizzat kendisi boğazı denizden besler. Fakat Küçük Köpek [Procyon] yükselirken, Yengeç'in yirmi yedinci derecesi dalgalardan yıldızlara doğru belirdiğinde, doğanlara avcılığın kendisini değil, avlanma aletlerini bahşeder. Akıllı av köpekleri beslemek, atalarından gelen soylarını bilmek, şehirlerdeki huylarını saymak, ağlar ve sağlam uçlu kargılar hazırlamak,

[V.201] düğümleri düzeltilmiş esnek mızrak sapları biçimlendirmek ve av kaygısının gerektirdiği her şeyi kendi kazancı için satılık kılmak üzere imal etmeyi sağlayacaktır. Fakat Nemea Aslanı koca ağzını açarak yükseldiğinde, Akkyıldız [Canicula/Sirius] akkor halde doğar, alevler havlar, kendi ateşiyle kudurur ve güneşin yangınlarını ikiye katlar. O, yeryüzüne meşale tutup ışınlar kustuğunda, dünya küllere döneceğini sezinler ve son kaderini çeker; Neptunus kendi sularında takatsiz kalır, korulardan ve otlardan yeşil kan çekilir. Bütün hayvanlar başka dünyalar arar ve evren başka bir aleme muhtaç kalır; aşırı sıcaklarla kuşatılan doğa kendi dertleriyle hastalanır ve bir cenaze odununda yaşar: Yıldızlar arasından öylesine bir hararet dökülür ve tek bir ışık altında her şey felce uğrar. Bu yıldız, denizden ilk kıyıları boyunca yükseldiğinde, öyle ki deniz dalgası bile onun doğuşunu söndüremez, dizginlenemez ruhlar ve şiddet dolu sineler biçimlendirecektir; öfke dalgaları, tüm ayak takımının nefretini ve korkusunu verecektir. Konuşanın sözleri önceden fırlar, aklı dilinden önce gelir; yürekleri büyük sebepler olmaksızın çarpar, dili konuşurken kudurur ve havlar, peş peşe ısırıklarla sesinde diş izleri bırakır. Şarapla bu kusur alevlenir, Bakkhos güç sağlar ve vahşi öfkeleri yangına çevirir. Ne ormanlardan ne kayalıklardan ne koca aslanlardan ne köpüren yaban domuzunun dişlerinden ne de canavarların silahlarından korkarlar; kendilerine teslim edilen bedende kendi alevlerini boşaltırlar. Böyle bir yıldız altında böyle marifetlere şaşmayasın, yıldızın bizzat kendisinin bile göklerde avlandığını görürsün; koşarak önünden giden Tavşan'ı yakalamaya çalışır. Büyük Aslan'ın doğan son kısmı yükseldiğinde, Kupa [Crater] yaldızlı yıldızlarla işlenmiş olarak belirir. Kim oradan soyunu ve tabiatını alırsa, kırlardaki sulak ovaların, nehirlerin ve göllerin ardınca gidecektir; ve ey Bakkhos, seni evlenirken karaağaçlarına bağlayacak, yahut tepelerde yapraklarla koroları taklit ederek dizecek, veya kendi gövdesine güvenen seni kollara yöneltecektir; seni sana emanet edecek, anasından kesilip alınmış gibi daima yataklardan ayıracak ve asmaların arasına ekin ekecektir;

[V.241] yeryüzünde sayısız çiftçiliğin başka hangi biçimi varsa, yöresine göre ekip biçecektir. Elde edilen şarapları esirgemeden içecek, hak ettiği meyvelerin tadını bizzat çıkaracak, sek şarapla sevinecek ve aklını kadehlere gömecektir. Yalnızca toprağın umudunu yıllık adaklara emanet etmeyecektir: Tahıl vergisini ve özellikle suyun beslediği, dalgaların terk etmediği ticaret mallarını da kovalayacaktır. Nemi seven Kupa insanı böyle biçimlendirecektir. Şimdi Erigone [Başak] yaklaşır. O, beş derecesi denizden kurtulup sana doğru geldiğinde, bir vakitler Ariadne'nin tacı olan parlak anıtlar [Corona Borealis] dalgalardan yükselecek ve narin sanatlar bağışlayacaktır. Zira bir yanda kızın armağanları parıldar, diğer yanda kızın bizzat kendisi yükselmektedir. O kimse, ışıl ışıl çiçeklerle bezenmiş bahçeyi, zeytinlerle gövermiş yahut çimenlerle yeşermiş tepeyi işleyecektir. Solgun menekşeleri, erguvani sümbülleri, zambakları, Suriye alını andıran gelincikleri ve bahar gülünün al kanlı çiçeğini ekecek, çayırları bahar şekilleriyle boyayacaktır. Yahut türlü çiçekleri örecek, çelenklere yerleştirecek, kendi takımyıldızını biçimlendirip Knossos tacına benzer çelenkler yapacaktır; ezilmiş kamışları birbirine katıp kaynatacak, Arabistan'ın kokularını Suriye merhemleriyle yumuşatacak ve bu suların karışımı daha büyük bir zarafet kazansın diye, ılık rüzgarları andıran ıtırlar sunacaktır. Temizlik, bakım, zarif sanatlar, hayatın baştan çıkarıcılığı ve anlık hazlar onun gönlüne göredir. Başak'ın bu kısmı ve Tac'ın çiçekleri bunları talep eder. Fakat onuncu derecede yükselen Başak Tanesi [Spica], gövdesini bir hisar gibi çevreleyen kılçıklarıyla sarp bir halde önünde belirdiğinde, tarlalara ve kırlara emek verme arzusunu aşılar; tohumları faiz karşılığı yarılmış toprağa emanet etmeyi, anaparadan daha büyük bir kazancın ardınca gidip sayısız ürün devşirmeyi ve hasat için ambarlar aramayı öğretir (ölümlülerin bilmesi gereken yegane maden buydu: Yeryüzünde ne açlık kalırdı ne de herhangi bir kıtlık; bir vakitler gümüş ve altın damarları dünyadan saklıyken, doymuş kavimlerin varlığı zengindi); ve eğer emek güçlerini tüketirse, onlarsız Ceres'in hiçbir değerinin, tohumun hiçbir faydasının olmadığı sanatları bağışlar,

[V.281] tahılları ufalanacak çakmaktaşının altına sürmeyi, üzerlerinden asılı duran tekerlekleri geçirmeyi, buğdayları suya batırıp ocaklarda kavurmayı, insanlara azık hazırlamayı ve tek bir türü pek çok biçime sokmayı verecektir. Ve başak, ustalıkla düzenlenmiş ürünlerle mesken tutulduğundan, yapılmış bir yapıya benzer bir düzenle tertip edildiğinden ve tohumlarına odacıklar ile ambarlar sunduğundan, onun doğurduğu kimse kutsal tapınaklara kasetli tavanlar oyan ve Gök Gürleten'in çatıları altında yeni bir gökyüzü kuran biri olacaktır. Bu biçim bir zamanlar tanrılara bahşedilmişti, şimdiyse sefahatin bir parçası oldu, yemek odaları tapınaklarla yarışıyor ve altınla örtülüp artık altın yiyoruz. Fakat Kıskaçlar'ın [Terazi'nin] sekizinci derecesinde yükselen Oku gör. Bu, kollara kargı fırlatma, kirişlere ok salma, sapan ipleriyle kesek fırlatma gücü verecek; göğünde asılı duran kuşu yakalamayı yahut hiçbir şeyden kuşkulanmayan balığı üç çatallı zıpkınla delip geçmeyi sağlayacaktır. Teukros'a bundan daha uygun hangi yıldızı ya da soyu verebilirdim yahut seni, ey Philoktetes, hangi kısma bağlamayı yeğlerdim? O, bini aşkın gemiye azgın alevler salan Hektor'un meşalelerini ve çırasını yayıyla püskürttü. Beriki ise sadağında Troya'nın ve savaşın kaderini taşıyordu; sürgün edilmişken bile silahlı düşmandan daha üstün duruyordu. Hatta talihsiz oğlunun yüzü üzerine çöreklenmiş, uykusunu ve canını emen yılanı, fırlattığı okla vurup yere sermeye cesaret eden o baba da şüphesiz böylesi bir yıldızdan doğmuş olabilir. Bir babanın işi hünerdi; doğa tehlikeyi alt etti ve o vakit uykudan da ölümden de delikanlıyı aynı anda kurtardı, o delikanlı ki yeniden doğmuş ve uykudayken kaderin elinden çekip alınmıştı. Fakat gafil Oğlak, gizli mağaralarda yolunu şaşırmışçasına kardeşlerinin izlerini aradığında ve sürüden epey geride kaldığında, çeşitli işler için becerikli zihinler, kıpır kıpır yürekler şekillendirir; bunlar ne dertlerden yılarlar ne de evle yetinirler. Onlar halkın hizmetkârlarıdır, memuriyetler ve kamu hukukuyla sürüklenirler. Onun huzurunda mızrak parmakları boş yere aramaz, mülkler alıcısız kalmaz, suçlu cezasından kurtulamaz ve borçlu vatanın parasını hortumlayamaz.

[V.321] O, kentin gözetmenidir. Dahası, çeşitli aşklarda sefahat sürer, Lyaeos'un [Bacchus'ün] kışkırtmasıyla meydanı bırakır, sıçramalara yatkın ve sahne sanatında daha yumuşak olur. Şimdi yükselen Lir ile kaplumbağa kabuğu biçimi dalgalardan süzülüp çıkar; o kabuk ki ancak sahibinin ölümünden sonra vârisi sayesinde ses vermiştir; onunla bir zamanlar Oiagros oğlu Orpheus denizlere uyku vermiş, kayalara his, ormanlara kulak, Dis'e [Plüton'a] gözyaşı ve nihayet ölüme son vermiştir. Sesin yetenekleri, tınlayan tel, farklı biçimiyle ezgilere göre şakıyan flüt ve elle dile gelen, nefesle hareket eden ne varsa buradan gelecektir. O, şölenlerde tatlı ezgiler sunacak, sesiyle Bacchus'ü yatıştıracak ve geceyi tutacaktır. Dahası, gizli ezgiler arasında dertlerini dillendirecek, sesini hırsızlama bir fısıltıyla nağmelere dökecek, tek başına hep kendi kulaklarına şarkı söyleyecektir; boynuzlarını yıldızlara doğru uzatacak olan Kıskaçlar'ın yirmi altıncı derecesi yükseldiğinde Lir böyle buyuracaktır. Akrep'in güçbela sekiz derece kaplayan bölgesinde, yıldızları ateşi andıran, buhur taşıyan Sunak'a ne demeli? Onun üzerinde vaktiyle lanetlenmiş Devler can vermişti; Iuppiter, tanrıların önüne bizzat bir rahip olarak çıkmadan önce sağ elini şiddetli yıldırımla kuşatmamıştı. Bu doğuşlar, tapınaklara bakanlardan, üçüncü dereceden haklara atanmış memurlardan, kutsal sesle tanrıların ilahi kudretini ululayanlardan, neredeyse birer tanrı olan ve geleceği görebilenlerden başka kimi şekillendirebilir? Dört derece eklendiğinde Kentaur yıldızlarını yükseltir ve doğanlara kendi tabiatından ahlak katar. Ya dehlemelerle yükü sürükleyecek ve tohumu karışık dört ayaklıları boyunduruğa koşacak ya arabada daha yüksekten gidecek ya atlara zırh yükleyecek ya da onları silahlara doğru sürecektir. O, vahşi hayvanların uzuvlarına yönelik hekimlik sanatlarını ve dilsiz hayvanların işitilmemiş hastalıklarını gidermeyi bilir. Bu, sanatın eseridir; inleyenleri beklememek ve bir bedenin önceden beri hasta olmadığını sanmamak. Onun ardından Yay gelir, onun beşinci derecesi denizin üzerinde parıldayan Arcturus'u gösterir. Bu zamanda doğanlara Fortuna, kendi servetlerini emanet etmeye cüret eder; öyle ki kralların zenginliklerini ve kutsal hazineleri korusunlar,

[V.361] kendi krallarının altında hüküm sürenler ve işlerin vekilleri olarak halkın koruyuculuğunu üstlensinler yahut evleri yönetmekle görevlendirilip kaygılarını başkalarının eşiğinde kapatsınlar. Yay, kendisini bütünüyle dalgalardan çıkardığında, bu vahşi burcun otuzuncu derecesi altında yıldızlar şekil alırken, tüylü Kuğu pırıl pırıl kanatlarıyla göğe uçar. O yükselirken ışığı çekip anasını geride bırakan kimse de hava ahalisini, göğe adanmış kanatlılar soyunu kendi hevesine ve kazancına çağıracaktır. Binlerce marifet akıp gelecektir, ya göğe savaş açmak ve kuşu orta yollarında yakalamak ya yuvalarından etmek ya da dalda tünemişken yahut yemlenirken üzerinden yükselen ağları çekmek. Üstelik bunlar lüks içindir. Artık mide için, az evvelki askerlikten daha uzaklara gidilmektedir, Numidya kıyılarından ve Phasis korularından besleniyoruz; altın postun o yeni denizde taşındığı yerden çarşı pazar getirtiliyor. Dahası, gökteki kuşlara insanların dillerini ve hislerini öğretecek, onları yeni münasebetlere sokacak ve doğa kanunuyla esirgenmiş kelimeleri belletecektir. Kuğu'nun kendisi bir tanrıyı ve onun altındaki sesi gizler, bütünüyle kuş değildir ve kendi içinde kendi kendine mırıldanır. Çatının en tepesinde kapatılmış Venüs kuşlarını beslemekten, onları göğe salmaktan yahut belirli işaretlerle geri çağırmaktan hoşlananlar ya da emirleri yerine getirmeye hazır kafesteki kuşları bütün kent boyunca taşıyan, bütün serveti küçük bir serçeden ibaret olan kimseler de gözünden kaçmasın. Altın Kuğu işte bu ve benzeri sanatları bahşedecektir. Büyük bir yılan çemberiyle kuşatılmış olan Yılancı, senin suretinin bölgesine geldiğinde, ey Oğlak, doğanlar için yılanların uzuvlarını düşman kılmaz. Onları koyunlarında ve dökümlü elbiselerinde kabul edecekler, korkunç zehirlerle cezasızca öpüşeceklerdir. Fakat Balık, ata denizinden çıkıp yabancı sınırlarda göğe doğru ilerlediğinde, böylesi bir vakitte ömür süren her kimse, yıllarını kıyılarda ya da nehir kenarlarında geçirecek, kör denizde asılı duran balığı avlayacak ve ışıldayan çakıl taşlarını yakalamak arzusuyla anaforların ortasına açgözlü gözlerini dikecek,

[V.401] kabuklarında ve siperlerinde saklananları yuvalarıyla birlikte sulara dalarak çekip çıkaracaktır. Cüret edilecek hiçbir şey geride kalmamıştır, kazanç batıkta aranır ve bedenin kendisi de denizin dibine avın arandığı gibi salınır. Üstelik bu denli zahmetin karşılığı her zaman küçük değildir, kabuklar servetlerle denk tutulur ve taşların parıltısıyla neredeyse hiç kimse zengin sayılamaz. Karalar denizin dibiyle yüklenir. Böylesi bir talihle kıyılar boyunca sanatlarını icra eder yahut bir tüccar gibi deniz metaının türlü sureti altında yabancıların emeklerini bedeliyle satın alıp değiş tokuş eder. Lir'in yıldızları ulu göğe vardığında, suçların sorgucusu ve sanıkların cezalandırıcısı gelecek; o, işlenmiş suçları kendi delilleriyle araştıracak ve sessiz hileyle gizlenen şeyleri gün ışığına çıkaracaktır. Buradan amansız işkenceci, cezanın celladı, doğrudan yana olan yahut kabahatten nefret eden ve çekişmeleri yüreğinin derinliklerinde bitiren kimseler doğar. Gök renkli Yunus denizden yıldızlara doğru yükselip pulları andıran yıldızlarıyla belirdiğinde, toprağın ve denizin ikircikli bir evladı yaratılır. Zira o nasıl çevik yüzgeçleriyle denizlerde süzülür, kâh en üstteki denizi kâh derin suların diplerini yarar, kıvrımlarından güç alıp dalgaya biçim verirse; ondan doğan her kimse de sularda öyle uçuşacaktır. Kâh kollarını sırayla ağır çekişlerle uzatarak <köpüklü bir izle denizi belirgin biçimde yaracak> ve şapırdatılan su çınlayacaktır; kâh denize batmış avuçlarını suyun ta kendisinde gizli bir çift kürekli gemi gibi iki yana açacak; kâh sulara dimdik inecek ve adım atar gibi yüzecektir ve sığlıkları taklit ederek engin denizlerin üstünü bir ovaya çevirecektir; yahut kımıldamayan uzuvlarını sırtüstü ve yan tutarak sulara ağırlık vermeyecek, dalgaların üstüne uzanacak ve kürekçisi olmayan bir yelken gibi bütünüyle üstte asılı kalacaktır. Onlar için denizde denizi aramak bir zevktir; bedenlerini sulara daldırırlar, mağaraların altındaki Nereus'u ve deniz nemflerini bizzat görmeye çalışırlar; denizin ganimetlerini, enginlerden kapılmış batıkları çıkarırlar ve açgözlülükle en dipteki kumları araştırırlar. Farklı yönlerden gelen her iki uğraş da denk bir biçimde birleşir ve tek bir tohumdan derlenmiş olarak yükselir.

[V.441] Aynı sanatla akraba olan bedenleri de bunlara katabilirsin; onlar ki sağlam bir yay tahtasından fırlayarak sıçrar ve nöbetleşe hareketler yaratırlar; az önce havaya yükselen şimdi yerde yatar, onun düşüşüyle de öbürü havada asılı kalır; ya da alevlerin ve yanan çemberlerin arasından fırlatılan bedenler, boşluktaki hareketleriyle bir yunusu taklit ederek, berrak dalgalara dalar gibi yere yumuşakça konarlar; kanatsız oldukları halde uçar ve havada oyunlar sergilerler. Fakat bu hünerler eksik kalsa bile, onlarda yine de elverişli bir bünye kalacaktır; doğa onlara dinçlik, çevik koşular ve alanda uçarcasına koşan uzuvlar bağışlayacaktır. Lakin nemli Kova’nın bölgesinden geçen Cepheus, ahlakı oyuna ve eğlenceye meyletmeyecektir. O, çatık kaşlı ve vakur bir çehre verir, yüzü aklın ağırlığıyla düzene sokar. Böyleleri kaygılarla beslenir, eskilerin örneklerini durmadan anıp dururlar ve daima kadim Cato’nun sözlerini överler. Bir kimse de taze yaşları terbiye edip yetiştirir; magistra giysisinin sağladığı kanunla efendisi olduğu çocuğun peşinden bir efendi gibi gider, hukukun verdiği heybetle büyülenmiş halde yaptığının doğru olduğuna inanır; ya da bir vasinin kaş çatışını, bir amcanın katılığını kuşanır. Dahası, trajik kothurnos giyen tiyatroya da sözler bağışlarlar; bunların yazarı kağıt üzerinde de olsa kana susamış bir kaleme sahip olacaktır; aynı şekilde onlar da suçların görünüşünden ve olayların kargaşasından sevinç duyacaklardır. Bir mezarın üç kişiyi aldığını, bir babanın öz evlatlarını geğirdiğini, Güneş’in gerisin geri döndüğünü ve bulutsuz göğün kör bir karanlığa büründüğünü bir solukta anlatmak kolay değildir; onlar Thebai savaşlarını, bir ananın rahminde hem kardeş hem baba olan kişiyi anlatmaktan zevk duyacaklardır; dahası Medea’nın çocuklarını, kardeşini ve babasını, bir yandan hediye kılığında gönderilen elbiseleri ve alevleri, öte yandan göğe kaçışı ve alevlerden doğan yeni yılları söze dökeceklerdir. Şiirlerine bin bir türlü başka olay işleyeceklerdir; belki bizzat Cepheus’un kendisi bile sahneye taşınacaktır. Şayet biri yazma hevesinde daha ılımlı bir yol tutarsa, neşeli şenlikler için komedya gösterileri düzenleyecektir; tutkulu delikanlıları, aşk uğruna kaçırılan kızları, aldatılan ihtiyarları ve her işe koşan çevik köleleri konu edecektir; ki kendi kentinden daha bilge olan ve dilinin baharında yaşayan Menandros, yaşamını bunların arasında bütün çağlara uzatmış, yaşamın içindeki yaşamı gösterip onu sayfalarında kutsamıştır. Gücü böylesi büyük eserleri kurmaya yetmese bile,

[V.481] yine de başkalarının eserlerine elverişli olacaktır; kimi zaman şairlerin sözünü sesiyle, kimi zaman da duyguları yüzüne yansıtıp sessiz jestlerle sunacaktır; başkalarının yazdıklarını kendi sözü kılacak, sahnede togata türü oyunları ya da ulu kahramanları canlandıracaktır; tek başına bütün rollerin içinden geçip kalabalıkları tek bir vücutta gösterecektir; her türlü kaderin yüzünü kendi bedeninde canlandıracak, dansçılara hareketleriyle denk düşecek ve seyircileri, yanı başlarındaymış gibi Troia’yı ve gözleri önünde yere serilen Priamos’u görmeye mecbur edecektir. Şimdi Kartal burcunu anlatayım; kendisinin yeryüzünden kaçırdığı çiy saçan delikanlının sol yanında taşınır ve gerilmiş kanatlarıyla avının çevresinde uçar. Atılan yıldırımları geri getirir, gökte askerlik eden bu kuş nehir gibi akan Kova’nın on ikinci derecesini işaretler. Yeryüzünde onun yükseldiği vakit doğan kişi, yağmalara ve kan dökerek elde edilen ganimetlere yönelecektir; savaşla barışı, yurttaşla düşmanı ayırt etmeyecektir; kıracak insan bulamadığında, vahşi hayvanları boğazlayacaktır. Kendisine bizzat kendi yasadır ve iradesi nereye çekerse, gücü oraya pervasızca atılır; her şeyi hor görmek onun için bir övgüdür. Şayet bu atılganlık iyi niyetli cesaretlere yönelirse, hayasızlığı erdeme dönüşecek, savaşları sona erdirebilecek ve vatanını büyük zaferlerle zenginleştirebilecektir. Ve bu kuş silahları bizzat kullanmayıp taşıdığı, savrulan ateşleri geri getirip yıldırımları ilettiği için, o kimse de savaşlarda bir kralın ya da ulu bir komutanın hizmetkarı olacak, kendi güçleriyle büyük faydalar sağlayacaktır. Fakat Cassiope, deniz delikanlısının yirmi derecesi geçildikten sonra sağ taraftan yeniden yükseldiğinde, altını bin bir biçime sokabilen, değerli maddeye yeni bir zarafet kazandıran ve değerli taşların canlı renklerini birbirine katan altın ustaları yaratacaktır. Kutsal tapınaklardaki parıldayan Augustus adakları, Phoebus’un alevleriyle yarışan altın ışıklar ve taşların gölgesiyle parıldayan mücevher pırıltıları bundandır. Eski bir zaferin hatırası olan Pompeius anıtları, Mithridates’in çehresine bürünmüş zafer ganimetleri, zamanla solmayan ve alevleriyle daima taze kalan eserler bundandır. Güzelliği artıran süsler, bedene çekidüzen verme sanatı,

[V.521] alna altınla kazandırılan zarafet, baştan, boyundan ve ellerden geçirilen taşlar ve ak ayaklarda parıldayan altın halhallar da bundandır. Doğan çocukların, ileride kendi ihtiyaçlarına yarayacak şeyleri elleriyle işlemesinden bir soylu hanım daha çok ne isteyebilir? Böylesi bir meslekte hammadde eksik olmasın diye, yerin altındaki altını aramayı, gizlenen bütün doğayı hırsızlama gün yüzüne çıkarmayı, yağma için dünyayı altüst etmeyi, toprak topakları arasından hazineleri yakalayıp istemeye istemeye nihayet yeni bir gökyüzüne çıkarmayı buyurur. O kimse açgözlülükle sarı kumları sayacak, suları damlayan kıyıları yeni dökülen sularla yıkayacak, ufacık altın kırıntılarıyla minik kârlar sağlayacak ya da altın köpürten Paktolos’un servetini toplayacaktır; yahut gümüş külçelerini eritecek, gizli damarı gün ışığına çıkaracak ve fışkıran bir akıntıyla kayayı eritecektir; ya da her iki madenden işlenmiş eşyaların tüccarı olacak, birini daima diğerinin ihtiyacı için takas edecektir. Cassiope, doğanların yüreğini işte böyle şekillendirecektir. Ardından Andromeda takımyıldızı gelir; Balıklar doğduğunda, sağ gökte on ikinci derecede altın rengiyle belirir. Bir vakitler uğursuz ana babasının suçu onu cezaya teslim etmişti; hınç dolu koca deniz bütün sınırların üzerine çullandığında, toprak bir batık gibi yüzmüş ve bir zamanlar krallık olan yer bir deryaya dönüşmüştü. Bu felaketlerin dinmesi için tek bir bedel biçilmişti; canavar körpe bedenini parçalasın diye Andromeda’nın azgın denize terk edilmesi. İşte düğünü buydu; halkın uğradığı felaketin bedeli olarak, ağlayan kurban kendi kişisel cezası için süslendi, bu tür dilekler için hazırlanmamış giysilere büründü ve genç kızın diri diri cenazesi, bir defin töreni olmaksızın alıp götürüldü. Fakat hınç dolu denizin kıyısına varıldığında, yumuşak kolları sert kayalara açıldı; ayaklarını sarp kayalıklara bağlayıp zincir vurdular ve ölüme mahkum kız, bakirelere özgü bir çarmıhta asılı kaldı. Yine de bu ceza içinde çehresi ve edebi korundu; çektiği eziyet bile ona yakışıyordu; ak boynunu hafifçe yana eğmiş, sanki kendi güzelliğinin bizzat bekçisi gibi görünüyordu. Elbisesi omuzlarından aşağı süzülüp kollarından sıyrıldı ve dökülen saçları omuzlarına tutundu.

[V.561] Uçuşan yalıçapkınları çevrende kanat çırparak dövündüler, hazin ezgileriyle uğradığın felakete ağladılar ve birbirine kenetlenen kanatlarıyla sana gölge yaptılar. Deniz senin temaşan karşısında dalgalarını dindirdi, her zamanki gibi kayalarını dövmekten vazgeçti; bir Nereis berrak sudan başını çıkardı ve senin haline acıyıp dalgaların üzerine gözyaşı döktü. Bizzat tatlı bir esinti, asılı kalan uzuvlarını hafif nefesiyle tazeleyerek kayaların ucunda yasla inledi. Nihayet o kutlu gün, Gorgo canavarının fatihi Perseus’u dönüş yolunda o kıyılara getirdi. Düşmanın yüzünün bile donduramadığı Perseus, kayadan sarkan genç kızı görünce kaskatı kesildi; elindeki ganimeti güçlükle tutabildi; Medusa’nın fatihi Andromeda’ya yenik düşmüştü. O an kayalara gıpta etti, onun uzuvlarını saran zincirleri talihli saydı; cezanın nedenini kızın kendisinden öğrendikten sonra, yeni bir Gorgo gelse dahi ondan korkmayarak, denizin savaşına atılıp onunla evlenmeye karar verdi. Havada hızla uçarak ağlayan ana babayı canlandırdı, kızlarının yaşayacağına dair söz verip onu eş olarak alma vaadiyle kıyıya geri döndü. O sırada deniz kabarmaya başlamış, yükünü sırtlamış canavarın ittiği dalgalar uzun saflar halinde kaçışıyordu. Canavarın kafası suları yararak yükseliyor, denizi kusuyordu; dişlerinin arasında koca deniz çınlıyor, azgın sular sanki kendi ağzının içinde yüzüyordu; ardından devasa kıvrımlarla koca halkalar yükseliyor, sırtı bütün denizi kaplıyordu. Phorcys her yandan uğulduyor, bizzat dağlar ve sarp kayalıklar bile canavarın saldırısından dehşete düşüyordu. Talihsiz kız, her ne kadar böylesine ulu bir kurtarıcın olsa da, o anki halin neydi öyle! Soluğun nasıl da havaya karışıp gitti! Kendi ecelinin oyuk kayalıklardan sana doğru yüzdüğünü, cezanın sana yaklaştığını ve koca denizin üzerine geldiğini gördüğünde bedenin nasıl da kaskatı kesildi; denize karşı ne kadar da ufak bir avdın! İşte o an Perseus kanatlarını çırparak havalandı, gökten düşmanın üzerine bir mızrak gibi atıldı ve Gorgo’nun kanına batmış kılıcını canavara sapladı. Canavar karşı koyup girdaptan çıkardığı başını dikti, kıvrılmış halkalarına dayanarak yükseklere fırladı ve tüm gövdesiyle havaya şahlandı.

[V.601] Fakat canavar derinliklerden fırlayıp ne kadar yükselirse, Perseus da o kadar geriye uçar, geniş semada süzülerek oynar ve yukarı hamle eden Cetus'un yüzüne darbeler indirir. Yine de canavar yiğide boyun eğmez, havayı hırsla ısırır; beyhude dişleri yara açamadan şakırdar. Denizi göğe püskürtür, uçan yiğidi kanlı dalgalara boğar ve yıldızlara doğru okyanus damlatır. Bu dövüşün sebebi olan genç kız dövüşü seyretmekteydi; artık kendini unutup böylesi bir kurtarıcı için korkar, iç çeker ve bedenen olduğundan çok daha fazla ruhen asılı kalır kayada. Sonunda delik deşik olmuş uzuvlarıyla deniz suyu dolu canavar çöker, yeniden suyun yüzeyine çıkar ve devasa gövdesiyle koca denizi kaplar; o zaman bile korkunçtur, bakirenin gözünün görebileceği gibi değildir. Perseus bedenini berrak sularda yıkar, dalgalardan sıyrılıp daha da haşmetli bir halde yüksek kayalıklara uçar; dövüşle nişanlandığı, kocasının çeyiziyle evleneceği kayaya zincirlerle bağlanmış kızı çözer. İşte o yiğit Andromeda'ya göğü verdi, Gorgon'dan aşağı kalmayan ve denizi rahatlatan bir canavarın devrildiği böylesi büyük bir savaşın ödülü olarak onu yıldızlarla kutsadı.

Andromeda'nın denizden yükseldiği anlarda doğan kimse, acımasız ve ceza dağıtan bir memur, zindanın ve sert muhafızlığın bekçisi olacaktır. O kibirle dikilirken, kapı eşiğinde sefil analar yüzükoyun yatar; geceleri sabahlayan babalar evlatlarının son öpücüklerini almak ve onların canını kendi canlarına katmak isterler. Böylesi bir insan, ölümü ve yakılan odun yığınlarını satan celladın suretiyle gelir; kınından sıyrılmış baltasıyla infaz etmek ona kazanç kapısı olur; nihayetinde kayalıklardan sarkan o kızı bizzat seyredebilecek cinstendir; mahpusların efendisidir, suçlu bedenleri cezalara saklayabilsin diye kimi zaman zincirin bir ucuna kendisi de bağlanır.

Balıklar yükselip yirmi birinci derecesi yeryüzünün eşiğini belirlediğinde ve yeryüzüne parıldadığında, göksel At doğacak ve semada uçacaktır; böylesi bir vakitte, her vazifede uyanık uzuvlar taşıyan çevik evlatlar bağışlayacaktır. Bu kimse atı halkalar çizerek koşturacak, sırtında gururla oturup askerle bir olmuş bir komutan gibi zorlu savaşlar idare edecektir;

[V.641] bu kimse koşu alanını hızıyla aldatabilecek, adımları sahteymiş gibi görünebilecek ve koşusuyla meydanı yok edebilecektir. Zira dünyanın en ucundan hangi ulak daha hızlı geri uçabilir veya dünyanın ucuna hangi hafif adımlı kimse varabilir? O ayrıca değersiz özsularla dört ayaklıların yaralarını saracak, vahşi hayvanların uzuvlarına ve insan ihtiyaçlarına iyi gelen şifalı otları bilecektir.

Diz çökmüş suret, yani kökenine dair kesin bir anlatı bulunmayan ve Grek adıyla Engonasin denen suret, son dereceye gelen Balıklar arasından sağdaki ışıklarını yükseltir. Buradan doğanlarda kaçış, hile ve tuzaklar yaratılır; şehrin ortasında korku salan bir haydut çıkar ortaya. Eğer zihni bir biçimde bazı sanatlara meyledecek olursa, hevesini sarp yerlere yöneltir, yeteneğini tehlikeye satar; sınırsız boşlukta ince adımlar atmaya cesaret ederek gerilmiş ipler üzerinde şaşmaz adımlarla yürür; gökyüzünün yolunu tutmak isterken neredeyse kendi ayak izlerini kaybeder ve kendisi asılı dururken halkı da meraktan havada asılı bırakır.

Cetus'un sol yıldızları, Andromeda'yı denizde ve gökte takip ederek son dereceye gelen Balıklar'ın altında yükselir. Bu burç, doğanları denizin katliamına ve pullu sürünün yaralanmasına sürükler; ağları gerip derinlikleri kuşatmaya, hırçın denizi bağlarla daraltmaya iter. Geniş denizde kaygısızca duran fokları seyrek kafeslere kapatıp bukağılarla bağlarlar; ağların gözleriyle gafil orkinosları çekerler. Yakalamak da yetmez: Gövdeler düğümler arasında çırpınır, yeni darbeler alır, demirle öldürülür ve deniz kendi kanıyla karışıp kızıla boyanır. Ardından, ganimetler tüm kıyı boyunca serildiğinde, katliamın ardından başka bir katliam gelir: Uzuvlara ayrılırlar ve tek bir bedenden türlü türlü kullanımlar pay edilir. Bir kısmı tuzlanınca daha iyi olur, diğer kısmı ise özsuyu içinde tutulduğunda. Buradan değerli bir usare akar ve kandan fışkıran özü kusar, karışık tuzla ağzın tadını ayarlar; o çürümüş yığının bütün döküntüsü birbirine karışır, karşılıklı harmanlanarak biçimlerini değiştirir ve yemeklere ortak bir lezzet ve çeşni sunar. Yahut pullu hayvanlar bulutu gök mavisi denizin kendisine tıpatıp benzeyerek hareketsiz bir kalabalık halinde durduğunda,

[V.681] etrafı devasa bir ığrıp ağıyla çevrilerek yakalanır; engin havuzları ve Bacchus'un şarap fıçılarını doldurur, karşılıklı olarak nemin ortak hünerlerini kusar ve eriyerek sıvı bir ilik halinde akar. Dahası bu kimseler büyük tuzlaları işletebilecek, denizi kaynatıp denizin zehrini ayırabileceklerdir; zira düz alanı sağlam bir sınırla çevirirler, kendi sularından çekilen dalgaları içeri akıtırlar ve çıkışını kapatarak hapsederler. Böylece alan suları alır ve güneşin içtiği nem sayesinde parıldar. Kurumuş deniz bir araya yığılır, engin denizin kırpılmış ak köpükleri sofralara gelir, kaskatı kesilmiş köpükten koca tepecikler yaparlar; suyun faydasını acı özsuyuyla bozan o deniz zehrini, hayat veren tuzla değiştirip yararlı kılarlar.

Fakat Kutup Ayısı, gökte dönerek ilk yüzüyle adımlarını daima kendi izlerine çağırdığında, sulara hiç batmayıp hep çemberinde büküldüğünde, [yahut küçük Cynosura ilk ışıkla yeniden doğduğunda ve aynı şekilde koca Aslan veya hırçın Akrep gecenin sonunda günün kanunlarını vaat ettiğinde] bu vakitte doğanlara vahşi hayvanlar düşman yüzü göstermez; uysal kavimlerin ticaretini yönetirler. O kimse devasa aslanları eliyle dizginleyebilecek, kurtları okşayabilecek, yakalanmış panterlerle oynayabilecektir; akraba takımıldızın güçlü ayılarını kaçırmayacak, onları insanların sanatlarına ve alışılmadık vazifelerine alıştıracaktır. Filin sırtına binecek, bu koca cüssesiyle dürtmelere utanç verici şekilde boyun eğen hayvanı üvendirelerle hareket ettirecektir. Kaplanın öfkesini dindirecek, onu uysallaştıracaktır; yeryüzünü çılgınca kasıp kavuran diğer tüm hayvanları kendisiyle dost kılacak ve keskin burunlu enikleri... * 709a Büyük Olympos'un kurucusu bir vakitler yıldızlara bu has kuvvetleri ve şeylerin mevsimlerini belirledi. * 709b Üçüncü suret, kızıl bronzla boyanmış kadınsı çehreleriyle kız kardeşler Ülker'i donattı; ey Cynosura, senin altında da benzer bir renk buldu; Yunus'un fırlattığı dört ateşte,

[V.721] Deltoton'un üç meşalesinde, benzer bir ışıkla parlayan Kartal'da ve kaygan sırtlarıyla kıvrılan ejderhalarda da bu renk vardır. Sonra bütün bu sayıdan dördüncü ve altıncı tür ayrılır ve her iki ucu birbirine bağlayan dereceler gelir. Sayıca en büyük kısım en alt mertebeye dahildir; bunlar ne her gece ne de her vakit göğün engin derinliklerinden sıyrılıp ışıldarlar. Ancak parlak Delia [Not: Ay / Artemis] yolunu çevirdiğinde, gezegenler ışıklarını yeryüzünden gizlediğinde, altın Orion alevli ateşlerini daldırdığında ve Phoebus burçları aşıp mevsimleri değiştirdiğinde, karanlıklar içinde parıldar ve zifiri gecede tutuşurlar. O zaman göğün parıldayan mabetlerini en küçük tohumlarla tıklım tıkış görmek mümkündür; tüm evren yıldızlarla donanmış olarak parıldar; sayıları ne çiçeklerden ne de kıvrımlı sahilin kuru kumlarından azdır; denizde daima kabaran dalgalar, ormanlardan dökülen binlerce yaprak ne kadarsa, bundan daha fazla sayıda ateş evrende süzülür. Nasıl ki kalabalık şehirlerde halk sınıflara ayrılır; senatörler ilk yeri tutar, onların ardından atlı sınıfı gelir, atlıları halk tabakası izler ve onların altında da hareketsiz bir ayak takımı ile artık adı sanı olmayan bir güruh görülürse; doğanın var ettiği ve gökte bir şehir kurduğu bu ulu evrende de böyle bir nizam vardır. Soylulara benzeyen yıldızlar vardır; ilklerin hemen ardında gelen yıldızlar vardır, dereceler ve öncekilerin tüm hakları mevcuttur; en yüce kubbede taşınan ise en büyük halktır. Şayet doğa bunlara sayılarına denk bir güç verseydi, göğün kendisi kendi alevlerine dayanamaz ve tutuşan Olympos'la birlikte bütün evren alev alev yanardı.