Kürelerin Uyumu: Göklerin Sesi Üzerine

Uçlar bir yanda derin, öte yanda tiz bir sesle çınlar. Bu yüzden göğün yıldız taşıyan o en yüksek yörüngesi, dönüşü daha hızlı olduğu için tiz ve coşkun bir tınıyla hareket eder; en altta bulunan şu ay küresi ise pek derin bir sesle döner. Daha önce söylemiştik ki hava dövülmedikçe ses asla doğmaz. Üstelik doğan sesin daha tiz mi yoksa daha derin mi olacağını darbenin kendisi belirler; büyük bir güç ve hızla vurulduğunda tiz bir ses verir, daha yavaş yahut daha ağır vurulduğunda ise daha derin bir ses üretir.

Bunun kanıtı bir değnektir. Değnek havaya çarptığında, hızlı bir hamleyle vurursa sesi tizleştirir; daha yavaş vurursa sesi kırıp daha derin bir tona indirir. Aynı şeyi telli çalgılarda da görürüz: daha gergin çekilip kurulduklarında tiz, gevşek bırakıldıklarında ise daha derin bir sesle çınlarlar.

İşte bu nedenle yüksek küreler de, büyüklükleriyle orantılı olarak daha güçlü bir atılımla döndükleri ve tıpkı başlangıçtaki gibi daha güçlü bir soluğun gerginliğiyle gerildikleri için, o daha hızlı dönüşleri sayesinde tiz ve coşkun bir sesle hareket ederler; en altta bulunan şu ay küresi ise, dediği gibi, pek derin bir sesle döner.

Bu tasavvurda evren, kendi yapısına dokunmuş bir uyumun bedeni gibi işler. Her küre, konumuna ve hızına göre kendi sesini verir; bu farklı seslerin ölçülü bir oranla birbirinden ayrılmasından, insan kulağının çoğu kez işitemediği o göksel ahenk doğar.