Parçalardan Bütüne: Aklın Düzenli Yükselişi
Ramon Llull'un Ars Magna'sından Figura Generalis: birleşimsel mantık için kullanılan, iç içe geçmiş çemberler ve döner göstergeden oluşan elle boyanmış volvelle çizimi (1686 elyazması kopyası).
Neoplatonizm

Parçalardan Bütüne: Aklın Düzenli Yükselişi

Ars Magna Generalis et Ultima
Ramon Llull (Raimundus Lullus), Giordano Bruno şerhleriyle· 1651· Özgün: İngilizce· Source Library
NeoplatonizmTürkçe çeviriAçık erişim

Ramon Llull'un Büyük Sanat'ı yani Ars Magna, on üçüncü yüzyılda tasarlanmış olağanüstü bir düşünce makinesidir. Döner çemberlere yerleştirilen bir harfler alfabesiyle tüm bilgiyi birbirine bağlamayı ve ilahi ilkeleri birleştirerek yeni hakikatlere ulaşmayı amaçlar. Aşağıdaki pasaj bu sanatın yönteme dair kalbini açığa vurur. Aklın nasıl parçalardan bütüne, harflerden hecelere ve hecelerden tam cümlelere doğru düzenli bir basamakla yükseldiğini anlatır. Bu, bilginin birliğine inanan Neoplatonik bir görüşün en arı ifadelerinden biridir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Yöntem üzerine görüş Peripatetikler ve diğer filozoflar arasında yeterince bilinir. İlkelere, nedenlere ve unsurlara sahip olan şeylerde insan bu bileşenlerin bilgisinden yola çıkmalıdır. Şimdi önümüze ele alınmak üzere gelen şeyler de nedenleri, ilkeleri ve unsurları yalın olanlardır. Bu yüzden onlara dair önceden edinilmiş bir bilgiden ilerlememiz gereklidir. Böylece düzenlenmiş akıl bu şeylerin araştırılmasında, keşfedilmesinde ve düşünülmesinde parçalardan bütünlere, tikellerden bütünleşmiş birliklere doğru yönlendirilmelidir.

Okuma ve yazma sanatında insan önceden düzenlenmiş ve bilinen unsurlardan elin tuttuğu gibi hecelerin oluşumuna götürülür. Oluşan bu hecelerden terimlerin ya da sözcüklerin söylenişine ve dile getirilişine varılır. Aynı biçimde aklın düzenlenmesinde ve zihnin sistemli oluşumunda da bir ilerleme denenmelidir. Bu ilerleme harflere açıkça karşılık gelen belli ilkelerden başlar. Hecelere karşılık gelen belli bir bileşime doğru yürür. Oradan da tam cümlelere yönelir gibi daha büyük bir bileşimin terimlerine ulaşır.

Düzenlenmiş akıl parçalardan bütünlere, tikellerden bütünleşmiş birliklere doğru yönlendirilmelidir.
Özgün metin (İngilizce)
The opinion on Method is well enough known among the Peripatetics and other philosophers: in those things which possess principles, causes, and elements, one must proceed from the knowledge of these components. Since, therefore, such things now come before us to be treated, namely those whose causes, principles, and elements are simple, it is necessary that we proceed from a prior knowledge of them. Thus, the regulated intellect should be led from parts to wholes, and from portions to integrated units, in the inquiry, discovery, and consideration of these things. In the art of reading and writing, one is led by the hand from pre-arranged and known elements to the formation of syllables. From these formed syllables, one is led to the utterance and expression of terms or words. In the same way, in the regulation of reason and the systematic formation of the intellect, a progression must be attempted. This begins from certain principles that are clearly proportional to letters, moves toward a certain composition proportional to syllables, and from there to the terms of a greater composition, just as one moves toward whole sentences.

Bu metin neden önemli

Bu metin Ramon Llull'un birleşimsel sanatı Ars Magna'nın 1651 tarihli Latince baskısından alınmıştır. Baskı, Rönesans düşünürü Giordano Bruno'nun şerhlerini de içerir ve pasaj tam olarak Llull'un Birleşimler Kandili başlıklı bölümündeki ilerleme yöntemini açıklar. Aklın harflerden hecelere, hecelerden sözcüklere yükselişi benzetmesi, evrenin ilahi ilkelerden kademe kademe türediğini savunan Neoplatonik varlık merdiveni öğretisinin bilgi kuramına taşınmış halidir. Llull için düşünmenin kendisi kutsal bir birleştirme edimidir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
The Works of Ramon Llull on the Universal Art with Commentaries by Giordano Bruno (Opera, 1651), Cap. II: On Llull's Lamp of Combinations
Neşir
Opera (Strazburg baskısı), 1651; Giordano Bruno şerhleriyle
Konum
Cap. II, Membrum I-II (metin sayfası 17)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön